OSGB Nedir, OSGB Ne Demek? Ne İş Yapar, Nasıl Seçilir?
Tanım ve yasal dayanak, hizmet kalemleri, İSGB farkı, görevlendirme dakikaları, seçim kontrol listesi ve ücretleri belirleyen etkenler
OSGB Ne Demek? Tanım ve Yasal Dayanak
OSGB, Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi ifadesinin kısaltmasıdır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (RG: 30.06.2012, S: 28339) m.3, bu birimi işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunmak üzere kurulan, gerekli donanım ve personele sahip olan ve Bakanlıkça yetkilendirilen birim olarak tanımlar. Ayrıntılı düzenleme İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği'ndedir (RG: 29.12.2012, S: 28512).
Yasanın amacı tek cümleyle şudur: çalışanlara sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı sağlamak. Yükümlülük yalnız özel sektörü bağlamaz; kamu kurum ve kuruluşları da aynı esaslarla hizmet alır.
Tanımın üç parçası da pratikte karşılık üretir:
| Tanımın parçası | Pratikte ne anlama geliyor |
|---|---|
| Şirket tarafından kurulan | Dernek, vakıf veya şahıs işletmesi OSGB olamaz. Ticaret siciline kayıtlı bir şirket yapısı aranır. |
| Gerekli donanım ve personel | Yönetmelikte tanımlı asgari kadro ve fiziki mekân şartları vardır ve denetlenir. Ayrıntı: OSGB açma şartları. |
| Bakanlıkça yetkilendirilen | Yetki belgesi olmayan bir kuruluştan alınan hizmet, işverenin yükümlülüğünü karşılamaz. İşveren bedeli ödemiş olsa bile yükümlülüğünü yerine getirmemiş sayılır. |
Sık karıştırılan: OSGB bir danışmanlık firması değildir. Danışman tavsiye verir; OSGB, kanunun işverene yüklediği belirli görevleri yerine getirmek üzere yetkilendirilmiştir. Fark, denetimde ve iş kazası sonrası sorumluluk değerlendirmesinde ortaya çıkar.
OSGB Ne İş Yapar? Hizmet Kalemleri
OSGB hizmeti "ayda bir gelip imza atmak" değildir. Mevzuatta karşılığı olan somut çıktıları vardır. Sözleşme imzalamadan önce bu tablodaki her satırın teklifte açıkça yer aldığını doğrulayın.
| Hizmet | Çıktı | Yenileme sıklığı |
|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi | Tehlike listesi, risk puanları, önlem ve termin planı | Çok tehlikeli 2, tehlikeli 4, az tehlikeli 6 yıl (ayrıntı) |
| Saha denetimi | Tespit ve öneri defterine işlenen bulgular | Görevlendirme süresine göre düzenli |
| Çalışan İSG eğitimleri | Katılım tutanağı ve belge | Çok tehlikeli 1, tehlikeli 2, az tehlikeli 3 yıl |
| Sağlık gözetimi | İşe giriş ve periyodik muayeneler, kişisel sağlık dosyası | Tehlike sınıfına göre 1, 3 veya 5 yıl |
| Acil durum planı | Plan, ekipler, tatbikat tutanağı | Çok tehlikeli 2, tehlikeli 4, az tehlikeli 6 yıl |
| Yıllık çalışma planı ve değerlendirme raporu | İki ayrı belge | Her yıl |
| İSG kurulu desteği | Toplantı gündemi ve tutanak | 50+ çalışanda, tehlike sınıfına göre 1 ila 3 ayda bir |
Önemli bir sınır: Bu kalemlerin hiçbiri sorumluluğu OSGB'ye tamamen devretmez. 6331 sayılı Kanun'da genel yükümlülük işverenindir. OSGB hizmeti, bu yükümlülüğün nasıl yerine getirileceğine dair bir organizasyon biçimidir.
OSGB ile İSGB Farkı Nedir?
| İSGB | OSGB | |
|---|---|---|
| Kim kurar | İşyerinin kendisi | Bağımsız şirket |
| Personel kimin çalışanı | İşyerinin | OSGB'nin |
| Yetki belgesi | Gerekmez | Zorunlu |
| Ne zaman tercih edilir | Uzman ve hekimin tam süreli görevlendirilmesi gereken büyük işyerleri | Kadro eşiğinin altındaki işyerleri, yani çoğunluk |
| Maliyet yapısı | Sabit personel gideri | Sözleşme bedeli, çalışan sayısına bağlı |
İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği m.5/3'e göre işveren, işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tam süreli görevlendirilmesi gereken durumlarda İSGB kurar. Bu eşiğin altındaki işyerleri hizmeti kendi çalışanları arasından kısmi süreli görevlendirmeyle ya da bir OSGB'den alarak karşılayabilir. Ayrıntı: İSGB kurma zorunluluğu ve İSGB tanımı.
Hangi İşyeri OSGB ile Çalışmak Zorunda?
Doğrusu şudur: hiçbir işyeri OSGB ile çalışmak zorunda değildir. Zorunlu olan İSG hizmetini almaktır. OSGB, bunu sağlamanın en yaygın yoludur.
Uzmanın belge sınıfı işyerinin tehlike sınıfına bağlıdır
| Tehlike sınıfı | Görevlendirilebilecek uzman sınıfı |
|---|---|
| Az tehlikeli | C, B veya A |
| Tehlikeli | B veya A |
| Çok tehlikeli | Yalnız A |
Kendi sınıfınızı bilmiyorsanız NACE kodu ve tehlike sınıfı rehberine bakın.
Görevlendirme süresi: teklifleri karşılaştıracağınız asıl birim
Süre, çalışan başına aylık dakika olarak hesaplanır:
| Tehlike sınıfı | İş güvenliği uzmanı | İşyeri hekimi |
|---|---|---|
| Az tehlikeli | çalışan başına ayda en az 10 dakika | en az 5 dakika |
| Tehlikeli | en az 20 dakika | en az 10 dakika |
| Çok tehlikeli | en az 40 dakika | en az 15 dakika |
Örnek: Tehlikeli sınıfta 60 çalışanı olan bir işyeri ayda en az 60 × 20 = 1.200 dakika uzman hizmeti almalıdır. Bu 20 saat eder. İşyeri hekimi için hesap 60 × 10 = 600 dakika, yani 10 saattir. Bir OSGB size ayda 4 saatlik ziyaret öneriyorsa teklif mevzuatın altındadır.
Kendi işyeriniz için hesabı dakika hesaplayıcısından yapabilir, ayrıntı için çalışma süresi hesaplama rehberine bakabilirsiniz.
10'dan az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri
Bu işyerleri için ayrı bir rejim vardır. Hizmet bedeli belirli şartlarla Bakanlıkça desteklenebilir. Ayrıca işveren veya işveren vekili, gerekli eğitimi alarak bazı görevleri kendisi üstlenebilir; iş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hekimliği gerektiren işler bunun dışındadır. Ayrıntı: işverenin İSG hizmetlerini üstlenmesi ve az tehlikeli işyeri yükümlülükleri.
OSGB Nasıl Seçilir? 7 Maddelik Kontrol Listesi
- Yetki belgesini doğrulayın. Belgenin kopyasını isteyin ve numarasını İSG-KATİP üzerinden teyit edin. Belgesi askıya alınmış ya da iptal edilmiş bir OSGB ile yapılan sözleşme işvereni yükümlülükten kurtarmaz.
- Belgenin vizesini kontrol edin. Yetki belgeleri süreli verilir ve vize edilir. Vizesi geçmiş belge geçerli belge değildir. Ayrıntı: yetki belgesi iptali.
- Kadroyu görevlendirme dakikasıyla karşılaştırın. OSGB'nin kaç uzmanı var, kaç işyerine hizmet veriyor? Bir uzmanın aylık toplam görevlendirme süresi yasal üst sınırı aşamaz. Kadrosu dolu bir OSGB taahhüt ettiği süreyi veremez.
- Uzmanın belge sınıfını yazdırın. Çok tehlikeli sınıftaysanız A sınıfı zorunludur. Sözleşmede "uzman görevlendirilir" değil, hangi sınıf uzmanın görevlendirileceği yazmalıdır.
- İhtar puanı geçmişini sorun. OSGB ihlalleri ihtar puanıyla kayda geçer ve belirli bir eşiğin üstünde yetki belgesi askıya alınabilir veya iptal edilebilir. Ayrıntı: OSGB ihtar puanları.
- Teslim edilecek belgeleri sözleşmeye yazdırın. "İSG hizmeti verilir" ifadesi hiçbir şey taahhüt etmez. Yukarıdaki hizmet tablosundaki her kalem, teslim tarihiyle birlikte sözleşmede sayılmalıdır. Ayrıntı: OSGB hizmet sözleşmesi.
- Verilerin size ait olduğunu sözleşmeye koydurun. Risk değerlendirmeleri, denetim kayıtları, eğitim tutanakları ve sağlık gözetimi kayıtları işyerine aittir. OSGB değiştirdiğinizde bu arşivi devralabildiğinizden emin olun. Sağlık kayıtları için ayrıca KVKK yükümlülükleri devreye girer.
OSGB değiştirmek her zaman mümkündür: mevcut sözleşme İSG-KATİP üzerinden sonlandırılır ve yeni OSGB ile yeni görevlendirme yapılır. Geçiş kendi başına bir yükümlülük ihlali doğurmaz; kritik olan, sonlandırma ile yeni görevlendirme arasında hizmet boşluğu bırakmamaktır.
Geçişte en sık yaşanan sorun budur: OSGB değiştiren işyerleri, eski OSGB'de kalan belge arşivini devralamadığı için risk değerlendirmesini ve eğitim kayıtlarını sıfırdan üretmek zorunda kalır. İSG dokümantasyonu rehberinde hangi belgenin ne kadar saklanması gerektiği tablosu var.
OSGB Ücretleri Neye Göre Belirlenir?
OSGB hizmetinin merkezî bir tarifesi yoktur; fiyat serbesttir. Ancak fiyatı belirleyen değişkenler standarttır:
- Çalışan sayısı ve tehlike sınıfı. Yani yukarıdaki dakika hesabı. Fiyatın ana bileşeni budur.
- Uzmanın belge sınıfı. A sınıfı uzman C sınıfına göre pahalıdır ve çok tehlikeli işyerlerinde alternatifi yoktur.
- Konum. İşyerinin OSGB'ye uzaklığı saha ziyaretinin maliyetini belirler.
- Kapsam. Ortam ölçümü, periyodik kontrol ve ilkyardım eğitimi gibi kalemler çoğu zaman sözleşmeye dâhil değildir. Teklifleri karşılaştırırken bunları ayrı satır olarak isteyin.
Anormal ucuz teklifin anlamı: Fiyat, mevzuatın öngördüğü dakikayı karşılamaya yetmiyorsa o dakika gerçekten harcanmayacak demektir. Denetimde veya bir iş kazası sonrasında ortaya çıkacak olan da budur; sonucuna işveren katlanır. Teklif isterken nelere dikkat edileceği OSGB fiyat teklifi rehberinde.
OSGB Kurmak İsteyenler İçin
OSGB kurmak, iş güvenliği uzmanlığı veya işyeri hekimliği yapmaktan farklı bir iştir. Şirket yapısı, asgari kadro, fiziki mekân şartları ve Bakanlık yetkilendirmesi gerekir. Şirket türü, sorumlu müdür şartı, zorunlu kadro, mekân şartları ve başvuru dosyası adım adım ayrı bir rehberde anlatılıyor.
OSGB Açma Şartları: Kadro, Mekân, Sorumlu Müdür
Kuruluştan sonraki asıl iş portföy yönetimidir: hangi firmaya kaç dakika taahhüt edildiği, hangi uzmanın kapasitesinin dolduğu, hangi sözleşmenin vizesinin yaklaştığı. Bunlar küçük ölçekte Excel ile yürür, ölçek büyüdükçe yürümez. Kadro planlaması için OSGB kadro planlama rehberine, denetime hazırlık için OSGB denetim rehberine bakın.
OSGB hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa destek@firstisg.com adresine yazın, 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Her işyeri OSGB ile çalışmak zorunda mı?
Hayır. Zorunlu olan OSGB ile çalışmak değil, İSG hizmetini almaktır; işveren bunu kendi bünyesinde İSGB kurarak da karşılayabilir. 10'dan az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde işveren, gerekli eğitimi alarak bazı görevleri kendisi de üstlenebilir. İş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hekimliği gerektiren işler bu istisnanın dışındadır. Kadro eşiğinin altındaki işyerleri için OSGB en yaygın ve pratik çözümdür.
OSGB uzmanı ayda kaç saat gelmeli?
Süre çalışan başına aylık dakikayla hesaplanır: iş güvenliği uzmanı için az tehlikelide 10, tehlikelide 20, çok tehlikelide 40 dakika; işyeri hekimi için sırasıyla 5, 10 ve 15 dakikadır. Tehlikeli sınıfta 60 çalışanı olan bir işyeri için bu, uzmanda ayda en az 20 saat, hekimde 10 saat eder. Bir OSGB size bunun altında bir ziyaret süresi öneriyorsa teklif mevzuatın altındadır; kendi hesabınızı dakika hesaplayıcısıyla doğrulayın.
Yetkisiz bir kuruluştan hizmet alırsam ne olur?
Yükümlülüğünüzü yerine getirmemiş sayılırsınız; hizmet bedelini ödemiş olmanız bu sonucu değiştirmez. Yetki belgesi olmayan veya askıya alınmış bir kuruluşla yapılan sözleşme, denetimde geçerli İSG hizmeti kabul edilmez ve idari para cezası doğurur. İş kazası hâlinde de sorumluluk işverende kalır; belgenin geçerliliğini imzadan önce İSG-KATİP üzerinden teyit etmek bu riski önler.
OSGB ücretleri ne kadar?
Merkezî bir tarife yoktur, fiyat serbesttir. Ana değişken çalışan sayısı ve tehlike sınıfının belirlediği aylık görevlendirme dakikasıdır; buna uzmanın belge sınıfı (A sınıfı C'den pahalıdır) ve işyerinin OSGB'ye uzaklığı eklenir. Ortam ölçümü, periyodik kontrol ve ilkyardım eğitimi gibi kalemler genellikle sözleşmeye dâhil değildir; teklif isterken bunları ayrı satır olarak isteyin. Mevzuatın öngördüğü dakikanın altındaki teklif, o dakikanın gerçekte harcanmayacağı anlamına gelir.
OSGB iş kazasından sorumlu mudur?
6331 sayılı Kanun'daki genel yükümlülük işverenindir; OSGB ile sözleşme yapmak bu sorumluluğu devretmez. OSGB'nin sorumluluğu, üstlendiği görevlerin (risk değerlendirmesi, eğitim, sağlık gözetimi) sözleşmeye ve mevzuata uygun biçimde yerine getirilmesiyle sınırlıdır. Görev ihmal edilmişse OSGB'ye de kusur payı çıkarılabilir, ancak işverenin genel gözetim ve denetim yükümlülüğü hiçbir şekilde ortadan kalkmaz.
Firma portföyünüzü ve dakika kapasitenizi tek panelden yönetin
FirstİSG ile hangi firmaya kaç dakika taahhüt ettiğinizi, uzman kapasitenizi ve belge vize tarihlerini tek ekranda izlersiniz.
Çoklu firma ve uzman yönetimi · koltuk bazlı fiyatlandırma