Periyodik Sağlık Muayenesi Kaç Yılda Bir Yapılır?
Tehlike sınıfına göre 5-3-1 yıl kuralı, gece çalışanları ve genç işçiler gibi özel gruplar, maruziyete göre tetkikler ve takip pratiği
Periyodik Sağlık Muayenesi Nedir? — Kısa Cevap
Periyodik sağlık muayenesi; çalışanın işe devam ederken belirli aralıklarla işyeri hekimi tarafından yeniden muayene edilmesi ve işe uygunluğunun sürdüğünün Ek-2 formuyla belgelenmesidir. Muayene, az tehlikeli işyerlerinde en geç beş yılda bir, tehlikeli işyerlerinde en geç üç yılda bir, çok tehlikeli işyerlerinde en geç yılda bir tekrarlanır. Dayanak; 6331 sayılı Kanun m.15 (sağlık gözetimi yükümlülüğü) ve İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'tir.
Amaç, işin (gürültü, toz, kimyasal, ağır kaldırma, vardiya) çalışan sağlığında zamanla yarattığı etkiyi hastalık tablosu oturmadan yakalamaktır. İşe girişte alınan işe giriş sağlık raporunun devamı niteliğindedir; ikisi birlikte sağlık gözetimini oluşturur.
Periyot Tablosu: Kim, Ne Sıklıkla Muayene Edilir?
| Çalışan grubu | Azami muayene aralığı | Dayanak |
|---|---|---|
| Az tehlikeli sınıf işyeri çalışanı | En geç 5 yılda bir | İşyeri Hekimi Yönetmeliği |
| Tehlikeli sınıf işyeri çalışanı | En geç 3 yılda bir | İşyeri Hekimi Yönetmeliği |
| Çok tehlikeli sınıf işyeri çalışanı | En geç yılda bir | İşyeri Hekimi Yönetmeliği |
| Gece postasında çalışanlar | En geç 2 yılda bir | 4857 sayılı İş Kanunu m.69 |
| 18 yaşını doldurmamış genç/çocuk işçiler | En geç 6 ayda bir | 4857 sayılı İş Kanunu m.87 |
| Özel maruziyet (gürültü, toz, kimyasal, asbest, kurşun...) | İlgili yönetmeliğe ve hekim kararına göre daha sık | Maruziyete özel yönetmelikler |
Tablodaki süreler azami aralıklardır: işyeri hekimi, çalışanın sağlık durumuna ve maruziyet düzeyine göre muayeneyi daha sık planlayabilir — ve bu karar bağlayıcıdır. Ayrıca iş kazası, meslek hastalığı şüphesi, sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalar ve işin/maruziyetin değişmesi hâlinde çalışan, periyot beklenmeden muayeneye alınır. Muayene talebi çalışandan da gelebilir.
Maruziyete Göre Hangi Tetkikler İstenir?
Periyodik muayenenin içeriği standart bir "check-up" değildir; işin risk profiline göre hekim belirler. Sahada en sık kullanılan eşleşmeler:
| Maruziyet / iş | Öne çıkan tetkik |
|---|---|
| Gürültülü ortam (bkz. gürültü ve titreşim) | Odyometri (işitme testi) |
| Tozlu işler (maden, döküm, taş/çimento) | Akciğer grafisi, solunum fonksiyon testi (SFT) |
| Kimyasal madde maruziyeti (çözücü, kurşun vb.) | Hedef organa göre kan/idrar tetkikleri, biyolojik izlem |
| Ekranlı araçlarla çalışma | Görme muayenesi |
| Yüksekte çalışma | Denge/nörolojik değerlendirme, görme, kardiyak öykü |
| Gıda işleri | Bulaşıcı hastalık yönünden muayene ve hekimin gerekli gördüğü tetkikler |
Hangi tetkikin hangi sıklıkta isteneceğini belirleyen iki girdi vardır: risk değerlendirmesi ve ortam ölçümü sonuçları. Ölçümle desteklenmeyen bir maruziyet tahmini, tetkik planını da zayıflatır — iki kaydın birlikte yönetilmesi gerekir.
Muayeneyi Kim Yapar, Sonuçlar Kime Görünür?
Periyodik muayeneyi görevli işyeri hekimi yapar; randevu, tetkik ve kayıt düzeninde diğer sağlık personeli destek verir. Hizmet, işyerinin kendi hekimiyle veya OSGB üzerinden yürütülebilir; hekimin işyerine ayıracağı süre çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre hesaplanır.
Sonuç yönetiminde iki kural değişmez: maliyet işverene aittir ve tıbbi detaylar gizlidir — işveren yalnızca Ek-2'deki işe uygunluk kararını görür, tanı ve tetkik sonuçlarını göremez. Muayene sonucunda "şartla uygundur" kararı çıkarsa (örn. gece vardiyasında çalışamaz, yüksekte çalışamaz), işveren işi bu şarta göre düzenlemekle yükümlüdür.
Takip Nasıl Kurulur? Sık Yapılan 3 Hata
- Tek tarih üzerinden takip: "Herkes ocak ayında muayene olur" yaklaşımı, yıl içinde işe girenlerin döngüsünü kaydırır. Takip çalışan bazında, kişinin son muayene tarihinden ileriye kurulmalıdır.
- Sınıf değişikliğinin yansıtılmaması: İşyerinin NACE kodu/tehlike sınıfı değiştiğinde muayene periyodu da değişir; eski 5 yıllık plan tehlikeli sınıfta 3 yıla iner.
- Özel grupların genel döngüye yazılması: Gece çalışanı (2 yıl) ve genç işçi (6 ay) genel periyottan daha sık muayene gerektirir; bu gruplar listede ayrı işaretlenmelidir. Genç ve gebe çalışanların tehlike-önlem örnekleri için özel politika grupları rehberine bakın.
Muayene tarihinin sessizce geçmesi, denetimde en sık rastlanan sağlık gözetimi bulgusudur ve idari para cezası ile döner.
Periyodik sağlık muayenesi hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Periyodik sağlık muayenesi kaç yılda bir yapılır?
İşyerinin tehlike sınıfına göre: az tehlikelide en geç 5 yılda bir, tehlikelide en geç 3 yılda bir, çok tehlikelide en geç yılda bir. Bunlar azami aralıklardır; işyeri hekimi gerekli görürse daha sık muayene ister ve bu karar bağlayıcıdır.
Sağlık gözetimi ile periyodik muayene aynı şey mi?
Periyodik muayene, sağlık gözetiminin bir parçasıdır. Sağlık gözetimi; işe giriş muayenesi, periyodik muayeneler, iş/maruziyet değişikliğinde ve işe dönüşte yapılan değerlendirmeler ile kayıtların bütünüdür. Hepsi Ek-2 formu üzerinden belgelenir.
Gece çalışanları için muayene sıklığı farklı mı?
Evet. 4857 sayılı İş Kanunu m.69 gereği gece postasında çalıştırılacak işçiler işe başlamadan önce sağlık raporu alır ve en geç iki yılda bir periyodik sağlık kontrolünden geçirilir — işyeri az tehlikeli sınıfta olsa bile. 18 yaşını doldurmamış işçilerde bu süre İş Kanunu m.87 gereği en geç 6 aydır.
Periyodik muayenede hangi tetkikler yapılır?
Standart bir liste yoktur; tetkiki işin risk profili belirler: gürültülü işte odyometri, tozlu işte akciğer grafisi ve solunum fonksiyon testi, kimyasal maruziyetinde hedef organa göre kan/idrar izlemi, ekranlı araç çalışmasında görme muayenesi. Girdi, risk değerlendirmesi ve ortam ölçümü sonuçlarıdır.
Çalışan periyodik muayeneyi reddedebilir mi?
Sağlık gözetimi hem işveren hem çalışan için yükümlülüktür; çalışanın muayeneye katılması beklenir, işveren de bunu organize etmek ve belgelemek zorundadır. Buna karşılık tıbbi bilgiler gizlidir: işveren yalnızca "uygundur / şartla uygundur / uygun değildir" kararını görür, tanı ve tetkik sonuçlarını göremez.
Muayene ücretini kim öder, mesai sayılır mı?
Maliyet tamamen işverene aittir; çalışandan ücret kesilemez. Muayenede geçen süre çalışma süresinden sayılır. Hizmet, işyerinin kendi hekimiyle veya OSGB üzerinden verilebilir.
Muayene Döngüsünü Otomatik Hatırlatın
First İSG'de her çalışanın son muayene tarihi ve tehlike sınıfına göre bir sonraki muayene tarihi izlenir; gece çalışanı ve genç işçi gibi sık periyotlu gruplar ayrı işaretlenir. Yaklaşan muayeneler ajandada otomatik hatırlatılır, sahada tespit edilen eksik muayene DÖF olarak terminli takibe bağlanır.
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın — FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok — ilk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın