İSG Kurulu: Kaç Çalışanda Zorunlu, Kimlerden Oluşur?
İş sağlığı ve güvenliği kurulunun zorunluluk eşiğini, üye kompozisyonunu, toplantı sıklığını ve görevlerini bu rehberde tablolarla bulursunuz.
İSG Kurulu Kaç Çalışanda Zorunludur?
İSG kurulu, 50 ve daha fazla çalışanı olan ve 6 aydan fazla sürecek işlerin yürütüldüğü işyerlerinde zorunludur. İki şart birlikte aranır: çalışan sayısının 50'ye ulaşması ve işin altı aydan uzun sürmesi. Tehlike sınıfının (az tehlikeli / tehlikeli / çok tehlikeli) kurul zorunluluğunun doğmasında etkisi yoktur. Eşik her sınıfta 50 çalışandır; tehlike sınıfı yalnız toplantı sıklığını ve eğitim sürelerini etkiler.
Eşiğin altında kalan işyerlerinde kurul zorunlu değildir. Ancak çalışan temsilcisi yükümlülüğü ayrıdır ve daha düşük bir eşikten başlar: 6331 sayılı Kanun m.20, iki ve daha fazla çalışanı olan işyerleri için temsilci sayısı belirler. Bu iki yükümlülük birbirinin yerine geçmez.
Dayanak: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.22 ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik. Kurul kurmak işverenin yükümlülüğüdür; kurmamak idari para cezası doğurur. Eşiğin doğru tespiti önemlidir; çalışan sayısı ve iş süresi SGK işyeri kayıtlarından doğrulanmalıdır.
İSG Kurulu Kimlerden Oluşur, Kurula Kimler Katılır?
Kurul, İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik (RG: 18.01.2013, S: 28532) m.6'da sayılan yedi üyeden oluşur. Üyelerin çoğu görevi gereği kuruldadır; formen ile çalışan temsilcisi seçimle belirlenir.
| Üye | Kuruldaki rolü | Nasıl belirlenir |
|---|---|---|
| İşveren veya işveren vekili | Kurul başkanı | Görevi gereği |
| İş güvenliği uzmanı | Kurul sekreteri | İşveren atar |
| İşyeri hekimi | Üye | İşveren atar |
| İnsan kaynakları, personel, sosyal işler ya da idari ve mali işleri yürüten kişi | Üye | İşveren atar |
| Sivil savunma uzmanı (bulunması hâlinde) | Üye | İşveren atar |
| Formen, ustabaşı veya usta (bulunması hâlinde) | Üye | Açık oyla seçilir |
| Çalışan temsilcisi (birden çoksa baş temsilci) | Üye | Seçimle gelir |
Başkanlık ve sekreterlik yönetmelikte adıyla yazılıdır. Kurulun başkanı işveren veya işveren vekili, sekreteri ise iş güvenliği uzmanıdır (m.6/2). Uzmanın tam zamanlı çalışma zorunluluğu bulunmayan işyerlerinde sekretaryayı insan kaynakları, personel, sosyal işler ya da idari ve mali işleri yürüten kişi üstlenir.
Seçimle gelen üyenin usulü de yazılıdır. Formen, ustabaşı veya usta üyesi, o işyerindeki formen, ustabaşı ve ustaların yarıdan fazlasının katıldığı toplantıda açık oyla seçilir; seçim yapılamazsa işveren atar (m.6/5). Formen ve çalışan temsilcisi üyelerin yedekleri aynı usulle belirlenir (m.6/6).
Birden fazla uzman veya hekim çalışan işyerlerinde görevlendirmeyi işveren yapar ve uzman, işyerinin tehlike sınıfına uygun belge sınıfındakiler arasından seçilir (m.6/4). Asıl işveren ile alt işverenin birlikte tek kurul kurduğu hâlde üyeler ve kurul sekreteri iki işverenin ortak kararıyla atanır (m.6/7).
Destek elemanı kurul üyesi değildir. Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerinde görevlendirilen destek elemanları, İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (RG: 18.06.2013, S: 28681) m.11 kapsamındadır ve kurul kompozisyonuyla karıştırılmamalıdır.
Üye kompozisyonu bilinçli bir denge gözetir: yönetim tarafını işveren, uzman ve hekim; çalışan tarafını ise temsilci temsil eder. Bu denge sayesinde kurul kararları hem işletme gerçekliğini hem sahadaki uygulamayı yansıtır.
Sekreter, önceki toplantının kararları ve uygulamaları hakkında kurula bilgi verir (m.9/1-g); olağanüstü toplantı teklifleri de başkana veya sekretere yapılır (m.9/1-c). Yönetmelik bir karar defteri öngörmez; imzalı tutanak ve kararlar özel dosyasında saklanır (m.9/1-e). Çalışan temsilcisinin nasıl seçileceği ayrı bir konudur. Kaç çalışana kaç temsilci gerektiği için çalışan temsilcisi rehberindeki tabloya bakın.
Toplantı Sıklığı Tehlike Sınıfına Göre Nasıl Belirlenir?
Yönetmeliğin kuralı her sınıf için ayda en az bir toplantıdır (m.9/1-a). Kurul, tehlike sınıfını dikkate alarak bu süreyi tehlikeli işyerinde iki aya, az tehlikeli işyerinde üç aya çıkarmaya karar verebilir. Tablo, bu kararla ulaşılabilecek en uzun aralığı gösterir.
Ölümlü, uzuv kayıplı veya ağır iş kazasında ya da özel bir tedbiri gerektiren önemli hâllerde üyelerden herhangi biri kurulu olağanüstü toplantıya çağırabilir (m.9/1-c).
| Tehlike sınıfı | Olağan toplantı aralığı (en uzun) |
|---|---|
| Az tehlikeli | 3 ayda bir (kurul kararıyla; karar yoksa ayda bir) |
| Tehlikeli | 2 ayda bir (kurul kararıyla; karar yoksa ayda bir) |
| Çok tehlikeli | Ayda bir |
Sınıfınızdan emin değilseniz tehlike sınıfı ve NACE kodu rehberinden NACE kodunuza göre belirleyin. Kurul, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla karar alır; çekimser oy kullanılamaz, eşitlikte başkanın oyu kararı belirler (m.9/1-d). Her toplantıda tutanak düzenlenir; imzalı tutanak ve kararlar sırasıyla özel dosyasında saklanır (m.9/1-e). Toplantı sıklığı azaldıkça, aradaki boşlukta biriken açık kararların takibi daha kritik hale gelir. Gündemin nasıl hazırlanacağı, yeter sayı ve tutanak yazımı için İSG kurulu toplantısı rehberine bakın.
Örnek senaryo: 60 çalışanı olan ve faaliyeti 6 aydan uzun süren tehlikeli sınıf bir mobilya fabrikasında iki şart da sağlandığından İSG kurulu zorunludur. Tehlikeli sınıf olduğu için kurul, aralığı iki aya çıkarma kararı aldıysa 2 ayda bir, almadıysa ayda bir olağan toplanır. Kararla birlikte yılda en az 6 olağan toplantı yapar. Aynı işyeri çok tehlikeli sınıfta olsaydı ayda bir (yılda 12) toplanması gerekirdi; çalışan sayısı 45 olsaydı (50 eşiğinin altında) kurul hiç zorunlu olmazdı.
İSG Kurulu Görev ve Yetkileri Nelerdir?
Görevler yönetmeliğin 8. maddesinde on bent hâlinde sayılır:
- İç yönerge (m.8/1-a): İşyerinin niteliğine uygun İSG iç yönerge taslağını hazırlar, işverenin veya vekilinin onayına sunar, uygulamayı izler ve sonuçları raporlayıp gündeme alır.
- Yol göstermek (m.8/1-b): İSG konularında işyerindeki çalışanlara yol gösterir.
- Tehlike ve önlem değerlendirmesi (m.8/1-c): İşyerindeki tehlikeleri ve önlemleri değerlendirir, tedbirleri belirler ve işverene bildirir. Risk değerlendirmesinin güncelleme ihtiyacı burada gündeme gelir.
- Kaza ve olay incelemesi (m.8/1-ç): Her iş kazasını, zarar potansiyeli taşıyan olayları ve meslek hastalığını araştırır; alınacak tedbirleri bir raporla işverene verir. Ramak kala bildirimleri bu incelemenin girdisidir.
- Eğitim (m.8/1-d): İSG eğitim ve öğretimini planlar, programları hazırlayıp onaya sunar, uygulamayı izler ve eksiklik görürse geri bildirim verir.
- Bakım ve onarım (m.8/1-e): Bakım ve onarım çalışmalarında gerekli güvenlik tedbirlerini planlar ve uygulamayı kontrol eder.
- Acil durumlar (m.8/1-f): Yangın, doğal afet, sabotaj ve benzeri tehlikeler için alınan tedbirlerin yeterliliğini ve ekiplerin çalışmalarını izler. Ayrıntı: acil durum planı.
- Yıllık rapor (m.8/1-g): İşyerinin İSG durumuna ilişkin yıllık rapor hazırlar, o yılın çalışmalarını değerlendirir ve ertesi yılın çalışma programı için işverene teklifte bulunur.
- Çalışmaktan kaçınma talebi (m.8/1-ğ): 6331 sayılı Kanun m.13 kapsamındaki talepler için acilen toplanır ve karar verir.
- Önleme politikası (m.8/1-h): Teknoloji, iş organizasyonu, çalışma şartları, sosyal ilişkiler ve çalışma ortamını kapsayan genel bir önleme politikası geliştirmeye çalışır.
Kurul kararları işveren açısından tavsiye niteliğinde değildir: işveren mevzuata uygun kurul kararlarını uygular (6331 m.22/1), işyerinde ilan edilen kararlar işvereni ve çalışanları bağlar (m.9/2). Kurul üyelerinin görevleri nedeniyle hakları kısıtlanamaz (m.8/2). Bu görevlerin her biri denetimde ayrı ayrı kanıt istenen bir başlıktır; kurulun yalnızca var olması değil, bu görevleri fiilen yerine getirdiğini gösteren kayıtlar da aranır. Görevlerin çoğu tek seferlik değil, sürekli izleme gerektiren bir döngüdür; bu yüzden her toplantıda bir önceki dönemin takibi yapılır.
Birden fazla işverenin bulunduğu işyerlerinde, örneğin asıl işveren alt işveren ilişkisinin olduğu şantiyelerde, kimin kurul kuracağı çalışan sayısına göre belirlenir. Yönetmelik bu durumu dört ayrı senaryoya ayırır ve koordinasyonu asıl işverene yükler. Senaryo tablosu için İSG Kurulları Yönetmeliği özetindeki alt işveren matrisine bakın.
İSG Kurulu Nasıl Kurulur? Adım Adım Süreç
Kurulun yasal dayanağı 6331 sayılı Kanun'un 22. maddesidir. Kanunun diğer yükümlülüklerine genel bakış için 6331 sayılı Kanun özetine bakabilirsiniz. Kurulum sorumluluğu işverene aittir ve işlem aşağıdaki sırayla ilerler.
- Eşik şartını doğrulayın. Çalışan sayınızın 50'ye ulaşıp ulaşmadığını ve işin 6 aydan uzun sürüp sürmeyeceğini SGK işyeri bildirgelerinden kontrol edin; iki şart birlikte sağlanmalıdır.
- Tehlike sınıfınızı belirleyin. Toplantı sıklığını ve eğitim sürelerini bu sınıf belirler; sınıf kurulun zorunlu olup olmadığını değiştirmez.
- Üyeleri görevlendirin. Başkan, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve İK sorumlusunu belirleyin; varsa sivil savunma uzmanı ve formeni de üye yapın.
- Çalışan temsilcisini seçtirin. Oylamanın gizli olması esastır ve çalışanların en az yarıdan bir fazlası katılır; sonuç tutanağa bağlanır.
- İç yönergeyi hazırlatın. Kurulun yönetmelikle sayılan ilk görevi, işyerine özgü bir İSG iç yönergesi taslağı hazırlamaktır.
- İlk toplantıyı çağırın. Gündemi, yeri, günü ve saati en az 48 saat önce üyelere bildirin; toplantıyı yapın, tutanağı katılan başkan ve üyelere imzalatın ve özel dosyasında saklayın.
Kurulum tamamlandıktan sonra kurul, tehlike sınıfına göre belirlenen takvimde düzenli toplanmaya devam eder; bu takvim yukarıdaki toplantı sıklığı tablosunda yer alır.
İSG Kurulu Toplantı Gündemi ve Tutanak Dosyası Nasıl Yönetilir?
Gündem, sorunların ve varsa İSG projelerinin önem sırasına göre belirlenir; uygulamada hazırlığı kurul sekreteri yürütür. Önceki toplantının açık kararları, yeni tehlikeler ve kaza ya da ramak kala incelemeleri gündeme girer. Toplantının gündemi, yeri, günü ve saati toplantıdan en az 48 saat önce üyelere bildirilir; üyeler gündemde değişiklik isteyebilir (m.9/1-b).
Toplantı tutanağı, katılan başkan ve üyelerin imzalarını, görüşülen maddeleri ve alınan kararları içerir; imzalı tutanak ve kararlar sırasıyla özel dosyasında saklanır (m.9/1-e). İşveren tutanakları, kaza ve olay inceleme raporlarını ve kurul denetim raporlarını iş müfettişinin incelemesi için işyerinde bulundurur (m.10/2). Yönetmelik ayrı bir karar defteri aramaz. Her karara bir sorumlu ve bir termin yazmak mevzuat şartı değil, kapanış takibini mümkün kılan uygulamadır. Gündem ve tutanak için hazır bir şablon kullanmak süreci hızlandırır ve eksik bir bölüm bırakma riskini azaltır.
Denetimde İSG Kurulu İçin Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
Denetimde en sık karşılaşılan sorun, kurulun kurulmuş olması değil, işleyişinin belgelenmemesidir. Aşağıdaki dört hata büyük çoğunluğu oluşturur.
| Hata | Denetimde ne isteniyor | Çözüm |
|---|---|---|
| Toplantı tutanağı tutulmaması | Geçmiş dönem tutanakları | Her toplantıda imzalı tutanak, sırasıyla özel dosyasında |
| Toplantı sıklığına uyulmaması | Son 12 ayın toplantı tarihleri | Tehlike sınıfına göre takvim ve hatırlatma kurulması |
| Çalışan temsilcisinin kurula katılmaması | Temsilci seçim tutanağı ve katılım kaydı | Seçimin belgelenmesi, davetin yazılı yapılması |
| İç yönergenin güncellenmemesi | Güncel İSG iç yönergesi nüshası | Yönergenin kurul kararlarıyla düzenli gözden geçirilmesi |
Bu dört hatanın ortak noktası kayıt eksikliğidir; kurulun fiilen çalıştığını gösteren belge olmadan denetimde savunma yapmak zordur.
Kurul Kurmamanın Cezası Nedir?
İSG kurulu kurmamak 6331 sayılı Kanun m.22'ye aykırılıktır. Kurulla ilgili yükümlülükleri yerine getirmeyen işverene her bir aykırılık için ayrı ayrı idari para cezası uygulanır (6331 m.26/1-i). Ceza işverene kesilir, çünkü kurul kurmak işverenin yükümlülüğüdür ve kurulun eksik veya işlevsiz olması bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Güncel ceza tutarları için 2026 İSG cezaları tablosuna bakın. Kurul eksikliği, risk değerlendirmesi yapılmaması veya eğitim verilmemesi gibi diğer İSG yükümlülüklerinden ayrı bir ihlaldir; her biri kendi cezasını doğurur.
Örnek Senaryo: 120 Çalışanlı Bir Fabrikada İSG Kurulu Nasıl Kurulur?
Örnek 1 Fabrika, tehlikeli sınıfta yer alan ve 120 çalışanı olan bir üretim tesisidir. Çalışan sayısı 50 eşiğinin üzerinde olduğundan ve üretim faaliyeti 6 aydan uzun sürdüğünden İSG kurulu kurulması zorunludur.
Kurula başkan olarak işveren vekili, sekretarya olarak iş güvenliği uzmanı katılır; ayrıca işyeri hekimi, İK sorumlusu ve çalışan temsilcisi üyedir, bulunuyorsa formen de kurula girer. Kurul ilk toplantısında aralığı iki aya çıkarmaya karar verir ve bunu tutanağa yazar; böylece yılda en az 6 kez toplanır.
Aynı işyerinde tam süreli iş güvenliği uzmanı zorunluluğu ayrı bir çalışan eşiğine bağlıdır; 120 çalışan bu eşiğin altında kaldığından kısmi süreli görevlendirme yeterlidir. Ayrıntılı eşikler için tam süreli uzman ve hekim zorunluluğu rehberine bakın.
Örnek 1 Fabrika'nın ilk toplantı gündemi, mevcut risk değerlendirmesinin gözden geçirilmesi, acil durum planının kontrolü ve iç yönerge taslağının onaya sunulmasından oluşur. Alınan kararlar imzalı tutanağa yazılır, özel dosyasında saklanır ve bir sonraki toplantıya kadar takip edilir.
İSG Kurulu Toplantı Tutanağı Şablonu (Word)
Her toplantıda, alınan kararları içeren bir tutanak düzenlenir ve katılan başkan ve üyelerce imzalanır (m.9/1-e). Aşağıdaki kayıt gerektirmeyen Word şablonu; toplantı bilgileri, katılan üyeler (yeter sayı kontrolüyle), gündem, görüşmeler, sorumlu ve terminli karar tablosu, sonraki toplantı ve imza bölümlerini içerir. İkinci sayfada doldurulmuş bir örnek vardır. Bu şablonu kullanmak, Sık Yapılan Hatalar bölümünde anlatılan tutanak eksikliğini baştan önler.
İSG kurulu hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa destek@firstisg.com adresine yazın, 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Bir işyerinde en az kaç çalışan varsa İSG kurulu kurulmalıdır?
Bir işyerinde en az 50 çalışan varsa ve işler 6 aydan fazla sürüyorsa İSG kurulu kurulması zorunludur (İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik). 50 çalışan sayısına ulaşılması ve altı aylık süre şartı birlikte aranır; tehlike sınıfı bu eşiği değiştirmez.
İSG kurulu kaç çalışanda zorunlu olur?
50 ve daha fazla çalışanı olan ve 6 aydan fazla sürecek işlerin yürütüldüğü işyerlerinde İSG kurulu kurmak zorunludur. İki şart birlikte aranır: çalışan sayısının 50'ye ulaşması ve işin altı aydan uzun sürmesi. Tehlike sınıfının kurul zorunluluğunun doğmasında etkisi yoktur; eşik her sınıfta 50 çalışandır.
İSG kuruluna kimler katılır?
Kurul yedi üyeden oluşur (İSG Kurulları Hakkında Yönetmelik m.6). Başkan işveren veya işveren vekili, sekreter iş güvenliği uzmanıdır. Diğer üyeler işyeri hekimi, insan kaynakları veya idari işleri yürüten kişi ve çalışan temsilcisidir. İşyerinde bulunuyorsa sivil savunma uzmanı ile formen, ustabaşı veya usta da kurula girer. Formen üyesi açık oyla, çalışan temsilcisi seçimle belirlenir. Destek elemanı kurul üyesi değildir.
İSG kurulu ne sıklıkla toplanır?
Kural ayda en az bir toplantıdır (Yönetmelik m.9/1-a). Kurul kendi kararıyla bu aralığı tehlikeli işyerinde iki aya, az tehlikeli işyerinde üç aya çıkarabilir; çok tehlikeli sınıfta aylık toplantı esastır. Ölümlü, uzuv kayıplı veya ağır iş kazasında ya da özel tedbir gerektiren önemli hâllerde olağanüstü toplanılır. Her toplantıda tutanak düzenlenir ve özel dosyasında saklanır.
İSG kurulu kararları işveren için bağlayıcı mı?
Evet. İşveren, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun kurul kararlarını uygular; işyerinde ilan edilen kararlar işvereni ve çalışanları bağlar (Yönetmelik m.9/2). Bu yükümlülüğe aykırılık idari para cezası gerektirir (6331 m.26/1-i). Dayanak 6331 sayılı Kanun m.22/1'dir. İşveren, imzalı toplantı tutanaklarını ve kurul raporlarını iş müfettişinin incelemesi için işyerinde bulundurur (Yönetmelik m.10/2).
Alt işveren (taşeron) bulunan işyerinde kurul nasıl kurulur?
Altı aydan fazla süren asıl işveren alt işveren ilişkisinde Yönetmelik m.4/2 dört durum sayar. İkisi de 50 ve üzeri çalışana sahipse ayrı ayrı kurul kurar. Yalnız biri 50 ve üzerindeyse kurulu o kurar, diğeri vekâleten yetkili bir temsilci atar. İkisi de 50'nin altında, toplam 50'den fazlaysa birlikte tek kurul kurulur. Koordinasyonu asıl işveren sağlar.
Kurul Gündemini ve Kararlarını Dijital Tutmak
İSG kurulunun en sık aksayan tarafı evrak takibidir. Toplantı çağrıları, gündem, tutanak dosyası ve kararların kapanış takibi çoğu işyerinde dağınık kalır. Denetimde "geçen yılki kurul kararlarınız nerede" sorusu böylece cevapsız kalır. FirstİSG'de kaza, ramak kala ve DÖF kayıtları tek yerde toplanır; kurul toplantısının gündemini bu kayıtlardan çıkarmak, alınan kararı terminli takibe bağlamak ve geçmiş tutanaklara denetimde tek tıkla ulaşmak mümkün olur. Yukarıda anlatılan sık hataların büyük kısmı, dağınık kayıt yerine tek bir sistemde toplanmış bir gündem ve karar takibiyle önlenir. Kurulda çalışanları temsil eden üye için çalışan temsilcisi rehberine bakın.
İSG kurulu toplantılarını ve kararlarını tek yerde yönetin
FirstİSG uygulamasında kurul toplantı takvimi, gündem, kararlar ve takip maddeleri kayıt altına alınır; toplantı zamanı ve açık aksiyonlar için hatırlatma gelir.
Her ay ücretsiz rapor hakkı · iOS + Android
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın; FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok. İlk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın