İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği: İSGB, OSGB ve İşveren Yükümlülükleri

İSG Hizmetleri Yönetmeliği Nedir? — Kısa Cevap

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği (RG: 29.12.2012, S: 28512); 6331 sayılı Kanun'un zorunlu kıldığı iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin kim tarafından, hangi organizasyonla sunulacağını düzenleyen çerçeve mevzuattır. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirme, işyerinin kendi bünyesinde İSGB (İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi) kurması, OSGB'lerin (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi) kuruluş ve yetkilendirilmesi, onaylı defter ve kayıt yükümlülükleri bu yönetmelikte toplanır.

OSGB tarafında bu sayfa çatı özettir; kuruluş şartlarının ayrıntısı için OSGB açma şartları, işleyiş kuralları için sorumlu müdür, denetim, ihtar puanları ve yetki belgesi iptali rehberlerine bakın.

İşverenin Yükümlülükleri (m.5)

İşveren; İSG tedbirlerinin belirlenmesi ve uygulanmasının izlenmesi, iş kazası ve meslek hastalıklarının önlenmesi, ilk yardım ve acil tedavi ile koruyucu sağlık ve güvenlik hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla, gerekli belgeye sahip işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirir. 10 ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıftaki işyerleri ayrıca diğer sağlık personeli (DSP) görevlendirir; tam süreli işyeri hekimi görevlendirilen işyerinde DSP zorunlu değildir.

Görevlendirme süreleri işyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre dakika bazında hesaplanır — çalışma süresi rehberi ve Katip dakika hesaplayıcısı bu hesabı yapar. Kritik ilke şudur: hizmetin dışarıdan (OSGB'den) alınması, işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; işveren hizmeti sunanlara işyerine erişim, bilgi ve iş birliği sağlamakla da yükümlüdür.

Hizmet Hangi Yollarla Sunulur?

İSGB: İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi (m.10)

İSGB; en az bir işyeri hekimi ile işyerinin tehlike sınıfına uygun belgeye sahip en az bir iş güvenliği uzmanının görevlendirilmesiyle oluşturulur. Birim, hizmetin yürütülmesine ve personel sayısına uygun büyüklükte; asıl işin yürütüldüğü mekânda ve giriş katta kurulması esastır.

• İş güvenliği uzmanı odası: en az 8 m²
• Muayene odası (işyeri hekimi): en az 8 m²
• İlkyardım ve acil müdahale odası: en az 12 m²

OSGB'lerin fiziki şartları bundan farklı ve daha geniştir (10 m² muayene, 15 m² ilkyardım, 10 m² uzman odası, 12 m² bekleme yeri) — karşılaştırma için OSGB açma şartları rehberindeki tabloya bakın.

OSGB: Kuruluş ve Yetkilendirme Çerçevesi

OSGB; işyerlerine İSG hizmeti sunmak üzere kurulan, Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluştur (m.12 vd.). Çerçevenin ana hatları:

• Zorunlu kadro: tam süreli en az bir işyeri hekimi, bir iş güvenliği uzmanı ve bir diğer sağlık personeli; kadrodan bir hekim veya uzman sorumlu müdür olarak atanır.
• Fiziki şartlar ve donanım: yönetmelikte sayılan bölümler ve asgari metrekareler sağlanır; yetki belgesi alınmadan hizmet sözleşmesi yapılamaz.
• Denetim ve ihtar: OSGB'ler Bakanlık denetimine tabidir; eksiklikler ihtar puanlarıyla (m.21) izlenir, belirli hâllerde yetki belgesi askıya alınır veya iptal edilir (m.22).
• Kayıt ve bildirim: sözleşme, görevlendirme ve değişiklik bildirimleri süreye bağlıdır; işlemler İSG-KATİP üzerinden izlenir.

OSGB kurmayı veya işletmeyi planlıyorsanız süreç adımları, metrekare tablosu ve başvuru belgeleri OSGB açma şartları rehberinde; denetime hazırlık için kontrol listesi denetim rehberinde yer alır.

Onaylı Defter ve Kayıt Yükümlülükleri (m.7)

Onaylı defter; iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin tespit ve önerilerini kaydettiği defterdir ve işyerinin bağlı olduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü veya noter tarafından her sayfası mühürlenerek onaylanır. Defterin onayı, saklanması ve yazım pratiği için tespit ve öneri defteri rehberine; deftere yazmanın uzman açısından hukuki önemi için bildirim yükümlülüğü rehberine bakın.

Kayıt tarafında iki temel kural vardır: işveren İSG faaliyetlerine ilişkin her türlü kaydı ilgili mevzuattaki süreler saklı kalmak kaydıyla saklar; çalışanların kişisel sağlık dosyaları işten ayrılma tarihinden itibaren en az 15 yıl tutulur. Maruziyete bağlı bazı kayıtlarda özel mevzuat daha uzun süre öngörebilir. Sağlık verisinin kim tarafından görülebileceği ve KVKK sınırları için sağlık verisi rehberine bakın.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlı bir mevzuat özetidir; bağlayıcı çerçeve yürürlükteki yönetmelik metnidir.

Yönetmeliğin Yüklediği Kayıt Düzenini Tek Panelde Yönetin

Bu yönetmeliğin OSGB'ye yüklediği işlerin ortak paydası kayıttır: hangi firmada kaç dakika hizmet verildi, hangi rapor ne zaman teslim edildi, sözleşme ve görevlendirmeler güncel mi? First İSG'nin OSGB çözümü firma portföyünü, ziyaret takvimini, ekip görevlendirmelerini ve raporları tek panelde tutar — denetim günü klasör aramak yerine paneli açarsınız. Kurumsal ekipler için 30 gün pilot kurulumuyla kendi portföyünüzde deneyebilirsiniz.

OSGB çözümünü inceleyin