First ISG
Saha işiniz için mobil uygulama — ücretsiz
Hangi ekipman ne sıklıkla kontrol edilir, kontrolü kim yapar, rapor nerede saklanır? Periyodik kontrol süreleri tablosu ve mevzuat dayanağı
İş ekipmanlarında periyodik kontrol; kaldırma araçları, basınçlı kaplar ve tesisatlar gibi ekipmanların güvenli kullanıma uygun kaldığının, belirli aralıklarla yetkili kişilerce muayene edilip raporlanmasıdır. Dayanağı İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'dir. Amaç; kullanım sırasında oluşan yıpranma, korozyon ve ayar bozukluklarının kazaya dönüşmeden tespit edilmesidir.
Genel kural, standartlarda aksi belirtilmedikçe ekipmanın yılda en az bir kez kontrolüdür. İşveren; kontrolü yetkili kişiye yaptırmak, raporu işyerinde bulundurmak ve tespit edilen eksiklikleri gidermekle yükümlüdür. Periyodik kontrol bakımdan farklıdır: bakım ekipmanı çalışır tutar; kontrol ise güvenliği bağımsız olarak belgeler.
Kontroller, ekipman türüne göre yetkilendirilmiş periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler (ilgili mühendis veya tekniker) tarafından yapılır. Mevzuat bu kişilerin Bakanlık nezdinde kayıt altına alınmasını ve düzenledikleri raporların kayıt numarasıyla izlenebilmesini öngörür. Pratikte süreç şöyle işler:
Aşağıdaki tablo yaygın ekipman gruplarının tipik kontrol aralıklarını özetler. Bağlayıcı olan, her ekipmanın yönetmelik eki ve ilgili standardındaki süredir — standart daha sık kontrol öngörüyorsa o uygulanır. Süreden emin değilseniz yetkili kişiye danışın; eski tablolarla çalışmayın.
| Ekipman grubu | Örnek ekipmanlar | Tipik aralık |
|---|---|---|
| Basınçlı kaplar | Kompresör hava tankı, buhar/kızgın su kazanı, hidrofor, otoklav, kalorifer kazanı | Yılda en az 1 (standart aksini belirtmedikçe) |
| Kaldırma/iletme | Vinç, kule vinç, caraskal, forklift, transpalet, asansör, yükleme platformu, yürüyen merdiven | Yılda en az 1 (standart aksini belirtmedikçe) |
| Elektrik tesisatı / topraklama | Topraklama tesisatı, pano ve tesisat ölçümleri, paratoner (yıldırımdan korunma) | Yılda en az 1 |
| Yangın tesisatı | Yangın hidrant ve pompası, sabit söndürme sistemleri (yangın söndürücülerin TSE periyotları ayrıdır) | Yılda en az 1 |
| Tezgâh ve makineler | Pres, freze, torna, ağaç işleme makineleri ve diğer sabit iş tezgâhları | Yılda en az 1 (standart aksini belirtmedikçe) |
Tablo özet niteliğindedir; bazı ekipmanların standardı farklı (daha sık) bir periyot getirebilir. Kontrol takvimi işyerinizin yıllık çalışma planının içinde yer almalı, her ekipmanın bir sonraki kontrol tarihi izlenmelidir.
Kontrolü zamanında yaptırmamak veya raporu işyerinde bulundurmamak iki yönlü risk taşır:
Bir kaza yaşandığında süreç için iş kazası bildirimi rehberine, kontrol bulgularının düzeltilmesi için DÖF süreçlerine bakabilirsiniz.
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Periyodik kontrol, iş ekipmanlarının (kaldırma araçları, basınçlı kaplar, tesisatlar vb.) güvenli kullanılmaya devam ettiğinin belirli aralıklarla yetkili kişilerce muayene edilip raporlanmasıdır. Dayanağı İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'dir; amaç, kullanım sırasında oluşabilecek bozulma ve yıpranmaların kazaya dönüşmeden tespit edilmesidir.
Kontroller, ekipman türüne göre yetkili periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler (ilgili mühendis/tekniker) tarafından yapılır. Yönetmelik, bu kişilerin Bakanlık nezdinde kayıt altına alınmasını ve düzenledikleri raporların kayıt numarasıyla izlenebilir olmasını öngörür. İşveren, kontrolü yaptırmak ve raporu işyerinde bulundurmakla yükümlüdür.
Genel kural, standartlarda aksi belirtilmedikçe yılda en az bir kez kontroldür. Bazı ekipmanların kendi standardı daha sık kontrol gerektirebilir. Yaygın aralıklar bu sayfadaki tabloda özetlenmiştir; bağlayıcı olan, her ekipmanın yönetmelik eki ve ilgili standardındaki süredir. Arıza, kaza, uzun süreli durma veya yer değişikliği sonrası ekipman yeniden kontrol edilmelidir.
Başlıca dört grup: (1) basınçlı kaplar ve tesisatlar (kompresör hava tankı, kazan, hidrofor, otoklav), (2) kaldırma ve iletme ekipmanları (vinç, caraskal, forklift, asansör, platform), (3) tesisatlar (elektrik tesisatı/topraklama, paratoner, yangın tesisatı/hidrant), (4) tezgâh ve makineler. Hangi ekipmanınızın kontrole tabi olduğunu risk değerlendirmesi sürecinde belirleyin.
Evet. Düzenlenen kontrol raporları işyerinde saklanır ve denetimde ilk istenen belgelerdendir. Raporun geçerli (süresi dolmamış), ekipmanı tanımlayan ve yetkili kişice imzalı olması gerekir. Süresi geçmiş veya hiç yaptırılmamış kontrol, idari para cezası doğurur — güncel tutarlar için 2026 İSG cezaları tablosuna bakın.
Hayır. Bakım, ekipmanın çalışır durumda tutulması için üreticinin öngördüğü düzenli işlemlerdir (yağlama, parça değişimi). Periyodik kontrol ise yetkili kişinin ekipmanın güvenliğini bağımsız olarak muayene edip raporlamasıdır. Bakım yapılmış olması periyodik kontrol yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; ikisi ayrı yürütülür.
Periyodik kontrolün en zor tarafı muayene değil takiptir: onlarca ekipmanın her birinin bir sonraki kontrol tarihi, raporun nerede olduğu, hangisinin süresi yaklaşıyor? Excel listesinde bu kolayca gözden kaçar. First İSG'de her ekipmanı kaydedip kontrol tarihini ajandaya bağlarsınız; yaklaşan kontroller, yıllık plan faaliyetleri ve belge tarihleri otomatik hatırlatılır, raporlar dijital olarak saklanır ve denetimde tek tıkla erişilir. Saha denetimleri sırasında bulduğunuz eksik kontroller doğrudan DÖF olarak açılır.