Elektrik Tesisatı Periyodik Kontrolü: Uygunluk Raporu, Periyot ve Proje Şartı
Elektrik iç tesisatı kaç yılda bir kontrol edilir, kimler yapabilir, tesisat projesi neden aranır? Ölçüm kapsamı, mevzuat dayanağı ve rapor şartları
Elektrik Tesisatı Uygunluk Kontrolü Nedir?
Elektrik tesisatı periyodik kontrolü, işyerindeki iç tesisatın (panolar, hatlar, koruma düzenleri, aydınlatma ve priz devreleri) elektrik çarpması ve yangın riskine karşı güvenli olduğunun doğrulanmasıdır. Bu doğrulama, yetkili kişilerce yılda en az bir kez muayene ve ölçümlerle yapılır ve raporlanır. Dayanağı İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III Tablo-3'tür.
Teknik kriterler üç ayrı yönetmelikten gelir. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği (RG 04.11.1984, sayı 18565) ve Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği (RG 30.11.2000, sayı 24246) bunların ilk ikisidir. Üçüncüsü, topraklama ölçümlerinin çerçevesini çizen Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği'dir (RG 21.08.2001, sayı 24500).
Bunlara ek olarak TS HD 60364-4/-5/-6 serisi uygulanır; patlayıcı ortamlarda ayrıca TS EN 60079 serisi devreye girer.
EK-III, 23 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete değişikliğiyle (sayı 33116) yenilendi. En kritik pratik değişikliklerden biri tesisat projesinin kontrolde aranması, diğeri İSG-KATİP sözleşmesiz raporların geçersiz sayılmasıdır.
Bu sayfa yalnızca elektrik iç tesisatını kapsar. Kaldırma araçları, basınçlı kaplar, yangın sistemleri ve diğer ekipmanların sürelerini bir arada gördüğünüz iş ekipmanları periyodik kontrol süreleri tablosuna ve yönetmelik çerçevesine bakın.
Kontrol Periyodu ve Kapsam Tablosu
| Tesisat | Azami periyot | Kriter / standart |
|---|---|---|
| Elektrik tesisatı ve topraklama tesisatı | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıl | İç Tesisler + Kuvvetli Akım + Topraklamalar Yönetmelikleri; TS HD 60364-4/-5/-6; TS EN 60079 (patlayıcı ortam) |
| Yıldırımdan korunma tesisatı (paratoner, kafes) | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıl | TS EN 62305 serisi; bkz. paratoner rehberi |
| Akümülatör / Transformatör | 1 yıl | İmalatçının belirleyeceği şartlar |
| Jeneratör | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıl | TS ISO 8528 serisi |
| Katodik koruma tesisatı | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıl | TS EN 13509, TS EN 12954, TS EN ISO 13174 |
Buradaki süreler azamidir: nemli, tozlu, korozif veya patlayıcı ortamlarda risk değerlendirmesi sonucuna göre daha sık kontrol gerekir (EK-III m.1.10). Topraklama ölçümünün tesis tipine göre ayrışan periyotları (seyyar ekipmanda 6 ay) için topraklama ölçümü rehberine bakın.
Elektrik Tesisatı Kontrolünü Kimler Yapabilir?
- Yetkili unvanlar (EK-III m.2.3.2): Elektrik mühendisleri, elektrik-elektronik mühendisleri, elektrik eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, elektrik teknikeri veya yüksek teknikerleri. 1 kV ve altındaki tesisatlar ile yangın algılama ve uyarı sistemlerinde bu unvanlara ek olarak elektronik mühendisleri de kontrol yapabilir.
- EKİPNET kaydı: Kontrolü yapanın kayıt numarası raporda yer alır; işveren geçerliliğini doğrular. Süreç için yetkili kişiler rehberine bakın.
- İSG-KATİP sözleşmesi: 23.12.2025 değişikliğiyle sözleşme olmaksızın düzenlenen periyodik kontrol raporları geçersizdir.
Elektrik Mühendisleri Odası Fiyat Listesi Bağlayıcı mı?
Hayır. Meslek odalarının yayımladığı periyodik kontrol ücret tarifeleri tavsiye niteliğindedir; Resmî Gazete'de yayımlanmış, herkesi bağlayan sabit bir fiyat listesi yoktur. Ücret; pano ve ölçüm noktası sayısına, tesis büyüklüğüne, patlayıcı ortam olup olmamasına ve saha koşullarına göre taraflar arasında sözleşmeyle belirlenir.
Uygulamada bu tarifeler, işveren ile kontrolü yapan kişi arasındaki pazarlıkta bir referans noktası olarak kullanılır; çok düşük bir teklif genellikle ölçüm kapsamının eksik tutulduğunun işaretidir. Güncel tarife için ilgili odanın kendi yayınları esas alınmalıdır.
Tesisat Projesi Yoksa Kontrol Yapılabilir mi?
Hayır, artık yapılamaz. EK-III m.2.3.7 uyarınca elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma tesisatlarının periyodik kontrolünde tesisat projesi aranır ve tesisatın projesine uygunluğu değerlendirilir. Projesi olmayan tesisatları işveren, Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği'ne (RG 03.12.2003, sayı 25305) ve ilgili standartlara uygun projelendirmek zorundadır.
Yıllar içinde projesiz büyümüş tesislerde bu, kontrol öncesi ayrı bir iş kalemi demektir; takvimi buna göre planlayın. Proje hazırlığı genellikle haftalar sürdüğü için, kontrol tarihi yaklaşmadan önce tesisatın projesinin olup olmadığını doğrulamak zaman kazandırır.
Kontrolde Hangi Ölçümler Yapılır?
Tipik ölçüm kapsamı şöyledir: gözle muayene (pano düzeni, iletken kesitleri, IP koruması, etiketleme, kaçak akım rölesi varlığı), izolasyon direnci, koruma iletkeni sürekliliği, çevrim empedansı ve açma süresi. Buna RCD testleri ve topraklama ölçümleri de eklenir. Ölçüm cihazlarının kalibrasyon bilgileri rapora yazılır (m.1.7.4).
Her ölçüm ayrı bir soruya cevap verir: izolasyon direnci kaçak riskini, çevrim empedansı arıza anında koruma cihazının zamanında açıp açmayacağını, RCD testi kaçak akım rölesinin gerçekten çalışıp çalışmadığını gösterir. Tek bir ölçümün eksik olması, tesisatın bütününün güvenli sayılmasını engeller.
Uygunsuz Çıkan Tesisat Kullanılabilir mi?
Hayır. Raporda uygun bulunmayan hususlar giderilinceye kadar ilgili tesisat kullanılamaz; kusurlar Bakanlık kriterlerine göre hafif veya ağır olarak derecelendirilir ve düzeltilmeyen hafif kusur bir sonraki kontrolde ağır kusura dönüşür (m.1.9-1.9.1).
Ağır kusurlu bulunan bir pano veya devre, düzeltilene kadar devre dışı bırakılır ve bu, işveren için üretim kaybı anlamına gelse bile ertelenemez. Bulguları DÖF ile takip edin; patlayıcı ortamlı sahalarda ekipman uygunluğunu patlamadan korunma dokümanıyla birlikte değerlendirin.
Kontrol Sürecinde Hangi Adımlar İzlenir?
- Kontrol takvimini belirleyin: Her tesisat kaleminin (elektrik, topraklama, paratoner, jeneratör) son kontrol tarihini ve azami periyodunu tek listede tutun.
- Proje ve önceki raporu hazırlayın: Tesisat projesi yoksa önceden projelendirin; önceki periyodik kontrol raporunu ve varsa açık kusur listesini kontrolü yapacak kişiyle paylaşın.
- Yetkili kişiyi ve sözleşmeyi doğrulayın: EKİPNET kaydı geçerli mi, İSG-KATİP sözleşmesi kurulmuş mu kontrol öncesi teyit edin.
- Ölçüm ve muayeneyi yaptırın: Gözle muayene, izolasyon direnci, koruma iletkeni sürekliliği, çevrim empedansı, RCD testi ve topraklama ölçümleri saha ziyaretinde tamamlanır.
- Raporu değerlendirin ve kusurları kapatın: Ağır kusurlu tesisatı derhal devre dışı bırakın; hafif kusurları bir sonraki kontrole kadar giderin ve DÖF ile izleyin.
Kontrol Raporu Denetimde Nasıl Değerlendirilir?
Denetim ekibi önce raporun tarihine bakar: azami periyot dolmuş mu, dolmamış ise hangi ayrı standart daha sık kontrol gerektiriyor mu. Ardından raporu düzenleyen kişinin EKİPNET kaydı ve İSG-KATİP sözleşmesinin geçerliliği kontrol edilir; sözleşmesiz düzenlenmiş bir rapor artık geçersiz sayılır.
Üçüncü aşamada raporun içeriği incelenir: tesisat projesine atıf var mı, ölçüm sonuçları ve kalibrasyon bilgileri eksiksiz mi, uygun bulunmayan hususlar açıkça işaretlenmiş mi. Eksik veya belirsiz bir rapor, kontrol hiç yapılmamış gibi değerlendirilir ve ayrı bir bulgu olarak işlenir.
Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
Birinci hata, farklı tesisat kalemlerinin (elektrik, topraklama, paratoner, jeneratör) ayrı ayrı ve dağınık tarihlerde takip edilmesidir; bir tanesinin süresi geçtiğinde bu genellikle denetimden birkaç gün önce fark edilir. İkinci hata, tesisat projesi olmadan kontrolü planlamaktır; proje hazırlığı haftalar sürebildiği için son ana bırakılırsa kontrol tarihi kaçırılır.
Üçüncü hata, kontrolü yapan kişinin EKİPNET kaydını ve İSG-KATİP sözleşmesini kontrol öncesi teyit etmemektir; sözleşmesiz düzenlenen bir rapor, saha ziyareti tamamlansa bile geçersizdir. Dördüncü hata, hafif kusurları "önemsiz" sayıp ertelemektir; bir sonraki kontrole kadar giderilmeyen hafif kusur otomatik olarak ağır kusura dönüşür ve tesisatın kullanımını durdurur.
Örnek Senaryo: 60 Panolu Bir Fabrikada Kontrol Süreci
Örnek Metal Sanayi A.Ş., 60 elektrik panosu ve ayrı bir topraklama şebekesi bulunan tehlikeli sınıfta bir fabrikadır. Bir önceki kontrolde üç panoda hafif kusur (etiketleme eksikliği) tespit edilmiş, işveren bunları o dönem gidermemiştir.
Yeni kontrol tarihi geldiğinde, elektrik mühendisi önce önceki raporu ve etiketleme eksikliklerinin giderilip giderilmediğini sorar. Eksiklikler hâlâ duruyorsa, artık hafif değil ağır kusur olarak değerlendirilir ve ilgili panolar rapor tamamlanana kadar devre dışı bırakılır. İşveren, mühendisin belirlediği termin içinde etiketlemeyi tamamlar, panolar yeniden değerlendirilip devreye alınır.
Elektrik Tesisatı Kontrolü ile Topraklama Ölçümü Aynı Şey mi?
Hayır, ikisi iç içe geçmiş ama ayrı konulardır. Elektrik tesisatı periyodik kontrolü, panolardan aydınlatma devrelerine kadar tüm iç tesisatı kapsayan geniş bir muayenedir. Topraklama ölçümü ise bu kontrolün içindeki tek bir ölçüm kalemidir ve bazı tesis tiplerinde (örneğin seyyar ekipman) daha sık tekrarlanabilir.
Uygulamada iki süreç genellikle aynı ziyarette birlikte yürütülür, çünkü topraklama ölçümü zaten periyodik kontrol raporunun bir bölümüdür. Topraklama ölçümünün tesis tipine göre ayrışan periyotları için topraklama ölçümü rehberine bakın.
Kayıt ve Belge Yönetimi Nasıl Olmalı?
Her tesisat kalemi için ayrı bir dosya tutulmalıdır: güncel kontrol raporu, tesisat projesi, önceki dönemlerin raporları ve varsa açık kusurların kapatma kanıtları. Bu dosya, hem bir sonraki kontrolü yapacak kişiye hızlı bağlam sağlar hem de denetimde tek seferde ibraz edilebilir hâle gelir.
Kağıt dosyalama, çok panolu büyük tesislerde hızla dağınıklaşır; hangi panonun hangi tarihte kontrol edildiği, hangi kusurun kapatıldığı zamanla izlenemez olur. Dijital bir kayıt sisteminde her tesisat kalemi ayrı bir kart olarak tutulur, kontrol tarihleri ve kusur geçmişi tek bakışta görülür.
Kontrolü Geciken Bir Tesisatta Ne Yapılmalı?
Azami periyodu geçmiş bir tesisat, teorik olarak hâlâ çalışır durumda olsa da yönetmelik açısından kontrolsüz sayılır. Bu durum hem idari para cezası hem de olası bir kaza durumunda kusur değerlendirmesi açısından risklidir. İlk yapılacak, gecikmenin nedenini (yetkili bulunamaması, proje eksikliği, bütçe) tespit etmek ve en kısa sürede kontrolü planlamaktır.
Kritik tesisatlarda (örneğin ana dağıtım panosu) kontrol tamamlanana kadar ek geçici önlem almak gerekebilir; görsel muayeneyle ciddi bir anormallik (ısınma, ses, koku) görülürse tesisat kontrol beklemeden devre dışı bırakılır. Gecikmiş kontrolü tamamladıktan sonra, aynı gecikmenin bir daha tekrarlanmaması için takvimi baştan yeniden kurmak önemlidir.
Küçük İşyerleri de Bu Kontrole Tabi mi?
Evet, kontrol yükümlülüğü çalışan sayısına değil ekipmanın ve tesisatın kendisine bağlıdır. Beş kişilik bir atölyenin elektrik panosu da, yüz kişilik bir fabrikanın panosu da aynı azami periyoda ve aynı ölçüm kapsamına tabidir.
Küçük işyerinde fark, genellikle kontrol edilecek pano ve devre sayısının azlığıdır; bu da süreci kısaltır ve maliyeti düşürür ama yükümlülüğün kendisini hiçbir şekilde hafifletmez. Küçük işyerlerinin genel İSG yükümlülük çerçevesi için az tehlikeli işyeri rehberine bakabilirsiniz.
Elektrik tesisatı kontrolü hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa destek@firstisg.com adresine yazın, 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Elektrik tesisatı periyodik kontrolü kaç yılda bir yapılır?
İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III Tablo-3'e göre elektrik tesisatı ve topraklama tesisatının periyodik kontrolü, ilgili standartlarda süre belirtilmemişse azami yılda bir yapılır. Ortam koşulları (nem, toz, korozif/patlayıcı atmosfer), tesisatın yaşı ve önceki kontrol bulgularına göre risk değerlendirmesiyle sıklık artırılabilir (EK-III m.1.10).
Elektrik tesisatı kontrolünü kimler yapabilir?
EK-III m.2.3.2 uyarınca; elektrik mühendisleri, elektrik-elektronik mühendisleri, elektrik eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler ile elektrik teknikeri veya yüksek teknikerleri. 1 kV ve altındaki tesisatlar ile yangın algılama ve uyarı sistemlerinde bu unvanlara ek olarak elektronik mühendisleri de yetkilidir. EKİPNET kaydı ve İSG-KATİP sözleşmesi şarttır; sözleşmesiz raporlar geçersizdir.
Tesisat projesi yoksa periyodik kontrol yapılabilir mi?
EK-III m.2.3.7 açık: elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma tesisatlarının periyodik kontrolünde tesisat projesi aranır ve kontrol, tesisatın projesine uygunluğu üzerinden değerlendirilir. Projesi olmayan tesisatı işveren, Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği'ne (RG 03.12.2003, sayı 25305) ve ilgili standartlara uygun olarak projelendirmek zorundadır.
Elektrik mühendisleri odası periyodik kontrol fiyat listesi bağlayıcı mı?
Hayır, meslek odalarının yayımladığı ücret tarifeleri tavsiye niteliğindedir; resmî sabit fiyat listesi yoktur. Ücret; pano ve ölçüm noktası sayısına, tesis büyüklüğüne, patlayıcı ortam olup olmamasına ve saha koşullarına göre sözleşmeyle belirlenir. Güncel tarife için ilgili odanın kendi yayınları esastır.
Kontrolde hangi ölçümler yapılır?
Tipik kapsam: gözle muayene (pano düzeni, iletken kesitleri, IP koruma, etiketleme), izolasyon direnci ölçümü, koruma iletkeni sürekliliği, çevrim empedansı ve açma süresi doğrulaması, kaçak akım koruma düzenlerinin (RCD) testi ve topraklama ölçümleri. Kriterler TS HD 60364-4/-5/-6 serisi, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği'ne göre uygulanır; patlayıcı ortamlarda TS EN 60079 serisi eklenir.
Tesisat Kontrollerini Tek Takvimde Toplayın
Elektrik tesisatı, topraklama, paratoner, jeneratör ve trafo kontrolleri çoğu tesiste farklı firmalara, farklı tarihlerde yaptırılır. Süresi geçen bir rapor denetimde ancak sorulunca fark edilir. FirstİSG'de her tesisatı kaydedip kontrol periyodunu ajandaya bağlarsınız; yaklaşan kontroller otomatik hatırlatılır, raporlar dijital arşivde tutulur ve yıllık çalışma planıyla aynı ekranda izlenir.
Elektrik tesisatı ve topraklama kontrol tarihlerini yönetin
FirstİSG uygulamasında elektrik iç tesisat, topraklama ve uygunluk raporu tarihlerini tek takvimde tutar, yıllık kontrolü yaklaşanlarda hatırlatma alırsınız.
Her ay ücretsiz rapor hakkı · iOS + Android
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın; FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok. İlk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın