Spor Salonu Risk Değerlendirmesi: Örnek Tablo + Excel Şablon
Koşu bandından serbest ağırlıklara, soyunma odalarından temizlik kimyasallarına: spor salonları ve fitness merkezleri için tehlike listesi, doldurulmuş Fine-Kinney örneği ve indirilebilir şablon
Spor Salonunda Risk Değerlendirmesi Zorunlu mu? (Kısa Cevap)
Çalışanı olan her spor salonu ve fitness merkezi, 6331 sayılı Kanun m.10 gereği risk değerlendirmesi yapmak zorundadır. Salonu diğer işyerlerinden ayıran özellik, risklerin büyük kısmının çalışanlarla birlikte üye ve ziyaretçileri de etkilemesidir. Elektrikli kardiyo cihazları, ağırlık istasyonları, ıslak zeminler ve ortak kullanılan ekipmanlar salondaki herkes için tehlike kaynağıdır. Bu yüzden tabloda "etkilenenler" kolonuna çalışanların yanına üyeleri de yazmak gerekir.
Bu sayfada kategorilere ayrılmış tehlike listesi, doldurulmuş bir Fine-Kinney örneği ve boş şablon var. Yöntemin genel adımları için risk değerlendirmesi rehberini, puanlama ölçeklerini merak ediyorsanız Fine-Kinney rehberini okuyun.
Spor Salonunda Hangi Tehlikeler Var?
Spor ekipmanları: salonun kalbi, riskin merkezi
- Koşu bantları: arka bölümde boşluk bırakılmaması (düşen kullanıcının sıkışması), acil durdurma butonunun arızası, sağlık sorunu olanların ve çocukların kullanması, tanıtım eğitimi verilmeden kullanım.
- Makara-halat sistemleri: yıpranan ip ve tel halatların kopması, ağırlık bloklarına ve hareketli kısımlara uzuv sıkışması.
- Serbest ağırlıklar: düşürme-ezilme, hatalı teknikle kas-eklem yaralanması, dağınık bırakılan disklerle takılma.
- Elektrikli cihazlar: kaçak-kısa devre, topraklama eksikliği; sivri ve sert köşeli aksamlarla çarpma.
- Kullanım talimatı olmayan aletlerin yanlış kullanımı; her istasyona talimat ve yeni üyeye eğitmen oryantasyonu.
Elektrik
- Priz-kabloların açık kısımları, zeminden geçen zedelenmiş kablolar, topraklama ölçümü yapılmamış tesisat, 30 mA kaçak akım rölesi eksikliği.
- Islak hacimlerde (duş-sauna yakını) uygun IP koruma sınıfında olmayan priz ve armatürler.
Yangın ve acil durum
- Söndürücülerin sayı-bakım-işaret eksikliği; yangın dolabının önünün kapatılması.
- Acil çıkışların işaretsiz veya kilitli olması; tahliye planı ve tatbikat eksikliği; yanıcı solvent bazlı ürünlerin salonda depolanması.
Hijyen ve biyolojik
- Ortak kullanılan aletlerin ter yoluyla mikroorganizma taşıması; günlük dezenfeksiyon ve üyelere havlu kuralı.
- Soyunma-duş alanlarında nem, mantar ve bakteri üremesi; yetersiz havalandırma.
Kimyasallar
- Temizlik-dezenfeksiyon ürünlerine üyelerin (ve üyelerle gelen çocukların) erişimi; ürünlerin karıştırılması; eldivensiz kullanım.
Ergonomik ve organizasyonel
- Resepsiyonda ekranlı araçlarla uzun çalışma; eğitmenlerin gün boyu ayakta ve tekrarlı hareketle çalışması.
- Yoğun saatlerde kalabalık yönetimi; üye kaynaklı tartışma-şiddet; yalnız çalışılan sakin saatler.
- Merdiven-kapı-cam yüzeyler ve genel dolaşım güvenliği (ziyaretçiler dahil).
Soyunma Odası ve Duşlarda Hangi Riskler Var?
Islak zeminde kayma, sıcak su ve elektrikli cihazların (saç kurutma makinesi gibi) nemli ortamda kullanılması soyunma ve duş alanlarının başlıca riskleridir. Yetersiz havalandırma ve düzensiz temizlik, mantar ve bakteri üremesini hızlandırır. Bu bölümde kaymaz zemin kaplaması, su geçirmez (IP sınıflı) priz ve armatür kullanımı, günlük dezenfeksiyon rutini ve düzenli havalandırma önlem listesinin temelini oluşturur.
Örnek Fine-Kinney Tablosu (10 Satır)
Spor salonlarında maruziyet sıklığı cihazdan cihaza çok değiştiği için örneği Fine-Kinney ile verdik: R = Olasılık × Frekans × Şiddet. Puanlar örnektir; kendi salonunuza göre yeniden takdir edin. R ≥ 200 esaslı risk (birkaç ay içinde çöz), R ≥ 400 çalışmayı durdur demektir; ölçeklerin tamamı Fine-Kinney rehberinde.
| Bölüm | Tehlike | Risk | O | F | Ş | R | Önlem |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kardiyo | Koşu bandının arkasında boşluk olmaması | Düşen kullanıcının sıkışması | 3 | 6 | 15 | 270 | Band arkasında en az 1 m boş alan; eşya koyma yasağı |
| Kardiyo | Acil durdurma butonunun arızalı olması | Durdurulamayan bantta düşme | 3 | 6 | 15 | 270 | Günlük buton-klips kontrolü; arızalı cihazın kullanım dışı bırakılıp işaretlenmesi |
| Kardiyo | Sağlık sorunu olanların ve çocukların cihaz kullanması | Bayılma, kalp krizi, düşme | 3 | 3 | 40 | 360 | Üyelikte sağlık beyanı; cihaz uyarı işaretleri; çocukların cihaz alanına alınmaması; ilkyardımcı personel |
| Ağırlık | Makara sistemlerindeki ip-tel halatlar | Kopma, parça fırlaması | 3 | 6 | 15 | 270 | Halat kontrol rutini; yıpranan parçanın yetkili servisçe derhal değişimi |
| Ağırlık | İstasyonların hareketli-sıkıştırma noktaları | Uzuv sıkışması, ezilme | 3 | 6 | 15 | 270 | Sıkışma noktalarının koruyucuyla kapatılması; uyarı işaretleri; kullanım talimatı |
| Salon | Elektrikli spor aletlerinde kaçak-kısa devre | Elektrik çarpması, yangın | 3 | 6 | 40 | 720 | Yetkili servise periyodik bakım; 30 mA kaçak akım rölesi; tüm cihaz topraklamaları; yıllık ölçüm |
| Soyunma-duş | Islak zemin ve uygun olmayan priz-armatür | Kayma; elektrik çarpması | 3 | 6 | 15 | 270 | Kaymaz zemin; su geçirmez (IP sınıflı) priz-armatür; günlük kurulama-dezenfeksiyon |
| Genel | Söndürücülerin bakımsız ve önlerinin kapalı olması | Yangına müdahale edememe | 6 | 1 | 100 | 600 | Yeterli sayıda söndürücü; periyodik bakım; önlerinin açık tutulması ve işaretlenmesi |
| Genel | Ortak aletlerin dezenfekte edilmemesi | Bulaşıcı hastalık | 3 | 6 | 15 | 270 | Günlük dezenfeksiyon rutini; üyelere havlu-mat kuralı; el dezenfektan istasyonları |
| Temizlik | Kimyasallara üye ve çocukların erişebilmesi | Zehirlenme, cilt tahrişi | 3 | 3 | 40 | 360 | Kimyasalların kilitli dolapta depolanması; etiketleme; karıştırma yasağı; eldiven |
Spor Salonunun Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?
- Ekip: işletme sahibi/müdür, varsa İSG profesyonelleri, baş antrenör ve çalışan temsilcisi.
- Alan turu: kardiyo alanı, serbest ağırlık bölgesi, grup ders stüdyosu, resepsiyon, soyunma-duş, depo-temizlik odası; her cihaz grubunu ayrı satırlarla ele alın.
- Kullanıcı profili: üyelerin, ziyaretçilerin ve üyelerle gelen çocukların etkilenebileceği satırları işaretleyin; sağlık beyanı sürecini kurgulayın.
- Puanlama: maruziyet sıklığı cihaz başına değiştiği için Fine-Kinney önerilir; küçük salonlarda 5x5 de yeterlidir.
- Bakım takvimi: elektrikli cihazların servis bakımı, halat kontrolleri, topraklama ölçümü ve söndürücü bakımlarını yıllık takvime bağlayın; önlem sonrası puanları güncelleyin.
Spor Salonunda Risk Değerlendirmesi Yaparken Hangi Hatalar Sık Yapılır?
En sık hata, değerlendirmenin yalnızca ekipmana odaklanıp üye ve ziyaretçi kaynaklı riskleri atlamasıdır. Oysa spor salonunda etkilenenler listesi çalışanla sınırlı kalmaz; sağlık sorunu olan bir üyenin ağır tempolu bir cihazı kullanması da tabloya girmesi gereken bir risktir. İkinci sık hata, ekipman bakım kayıtlarının risk değerlendirmesinden kopuk tutulmasıdır: yetkili servis raporunda tespit edilen bir arıza, önlem listesine düşmezse tekrar kontrol edilmeden unutulabilir.
Üçüncü hata, yeni bir cihaz veya yeni bir hizmet (örneğin sauna, kişisel antrenman odası) eklendiğinde belgenin güncellenmemesidir. Dördüncü hata, üyelik sözleşmesindeki sağlık beyanı sorusunun kağıt üzerinde kalıp fiilen değerlendirmeye yansıtılmamasıdır; beyan alınmış olması tek başına önlem sayılmaz, bu bilginin eğitmenlerle paylaşılması gerekir.
İSG Denetiminde Spor Salonunda Neler Kontrol Edilir?
Denetimde önce risk değerlendirmesi belgesinin tarihi ve ekip imzaları kontrol edilir. Ardından elektrikli cihazların periyodik servis kayıtları, topraklama ölçüm raporu ve söndürücü bakım etiketleri istenir. Müfettiş, koşu bandı arkasındaki boşluğun fiilen bırakılıp bırakılmadığını, acil durdurma butonlarının çalışır durumda olup olmadığını ve kaçış yollarının açık tutulup tutulmadığını yerinde gözlemler.
Kimyasalların kilitli alanda depolanması, eldiven ve etiketleme uygulaması da denetim kapsamındadır. Eksik bulunan kalemler için karşılık gelen 2026 ceza tutarları İSG cezaları tablosunda yer alır. Müfettişin ilgi alanı yalnız belge değil fiili durumdur; kağıt üzerinde tam görünen bir dosya, sahada uygulanmıyorsa denetimde eksiklik olarak kaydedilir.
Koşu Bandı Kazası Sonrası Risk Değerlendirmesi Nasıl Güncellenir?
Örnek senaryo: bir üye, arıza yapmış acil durdurma butonunu geç fark ettiği için koşu bandından düşer ve hafif sıyrık ile sonuçlanan bir kaza yaşanır. İlk adım, cihazın derhal kullanım dışı bırakılıp işaretlenmesi ve olay yerinin fotoğraflanmasıdır. İkinci adım, ilgili satırın olasılık puanının gerçekleşmiş olayla yeniden değerlendirilmesidir; arızalı bir güvenlik parçasının fark edilmemiş olması, günlük kontrol rutininin sıklığının da gözden geçirilmesini gerektirir.
Üçüncü adım, kök nedene somut önlem bağlanmasıdır: buton ve klips kontrolünün günlük kontrol listesine yazılı olarak eklenmesi, kontrolü yapan personelin imza attığı bir tutanağın oluşturulması. Son adım, güncellenmiş belgenin tarihlenip kayda geçirilmesi ve önlemin uygulanma tarihinin izlenmesidir; böylece aynı arıza tekrar fark edilmeden kullanılmaz. Bu döngü tek bir cihazla sınırlı kalmaz; aynı model diğer kardiyo cihazlarında da kontrol edilerek benzer bir arızanın başka bir üyeyi de etkilemesi böylece önlenir.
Spor Salonu Personeli İçin Hangi Eğitimler Zorunludur?
Eğitmen ve resepsiyon personeline 6331 sayılı Kanun m.17 gereği genel İSG eğitimi verilir; süre ve tekrar periyodu İSG eğitimi süreleri rehberinde yer alır. Salonda en az bir ilkyardımcı belgeli personelin her vardiyada bulunması, kalp krizi veya bayılma gibi acil durumlarda ilk müdahale için önemlidir. Vardiya çizelgesi hazırlanırken ilkyardımcı personelin salonda fiilen bulunduğu saatlerin boşluksuz olmasına özellikle dikkat edilmelidir; öğle arası veya vardiya değişimi gibi geçiş anları bu boşluğun en sık yaşandığı zaman dilimleridir.
Temizlik personeline kimyasal kullanım ve karıştırma yasağı konusunda ayrı bir kısa eğitim verilmelidir. Yeni işe başlayan eğitmenler, sahaya çıkmadan önce hangi cihazın hangi kullanıcı grubuna uygun olmadığını (örneğin sağlık beyanı riskli üyeler) tanıyan bir oryantasyondan geçirilmelidir. Eğitim kayıtlarının imzalı biçimde saklanması, denetimde ve olası bir kaza sonrası incelemede işletmenin yükümlülüğünü yerine getirdiğini gösterir.
Grup Ders Stüdyosunda Ek Riskler Var mı?
Evet, grup dersleri (spinning, zumba, yoga gibi) kalabalık ve senkronize hareket nedeniyle kendine özgü riskler taşır. Stüdyo tabanının kaymaz ve düz olması, katılımcı sayısının salonun kapasitesini aşmaması gerekir; sıkışık düzende yapılan sıçrama hareketleri kişilerin birbirine çarpmasına yol açabilir. Bisikletli derslerde bisikletin sağlam sabitlenmesi ve pedal-kayış bakımının aksatılmaması ayrı bir kontrol maddesidir.
Eğitmenin dersten önce katılımcılara sağlık durumu ve önceki sakatlıkları sorması, yeni katılımcıları tanıyıp hareketleri kişiye göre uyarlaması beklenir. Müzik seviyesinin yüksek tutulduğu derslerde uzun vadeli işitme riski de göz ardı edilmemelidir. Eğitmenin gün boyu yüksek sesle konuşması ses teli yorgunluğuna yol açabilir; derslerin arasına kısa bir dinlenme süresi konulması bu yorgunluğu azaltır.
Dayanak Mevzuat
- 6331 sayılı İSG Kanunu m.10: risk değerlendirmesi yükümlülüğü (özet).
- İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği: ekip, yöntem serbestisi, yenileme süreleri.
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: ekipman bakım-kontrol yükümlülüğü.
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik: söndürme ekipmanı ve kaçış yolları.
- 4207 sayılı Kanun: kapalı alanda tütün ürünü yasağı.
Spor salonu risk değerlendirmesi hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa destek@firstisg.com adresine yazın, 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Spor salonlarının risk değerlendirmesi yapması zorunlu mu?
Evet. Çalışanı olan her spor salonu ve fitness merkezi, 6331 sayılı Kanun m.10 gereği risk değerlendirmesi yapmak zorundadır. Spor salonunu özel kılan nokta, risklerin çoğunun çalışanlarla birlikte üyeleri ve ziyaretçileri de etkilemesidir: koşu bandı, ağırlık istasyonları, ıslak zeminler ve elektrikli cihazlar salondaki herkes için tehlike kaynağıdır.
Koşu bandı için hangi güvenlik önlemleri yazılmalı?
Dört kritik satır: bandın arkasında en az 1 metre boş alan bırakılması (düşen kullanıcı sıkışmasın), acil durdurma butonu ve güvenlik klipsinin günlük kontrolü, kullanım öncesi eğitmen tarafından tanıtım yapılması ve cihazın yetkili servise periyodik bakımı. Arızalı band, onarılana kadar kullanım dışı bırakılıp işaretlenmelidir.
Serbest ağırlıklar ve makara sistemleri nasıl değerlendirilir?
Serbest ağırlıklarda düşürme-ezilme ve hatalı teknikle zorlanma; makaralı istasyonlarda ip-halat kopması ve hareketli kısımlara uzuv sıkışması yazılır. Önlemler: halat-tel kontrol rutini ve yıpranan parçanın derhal değişimi, sıkışma noktalarının koruyucu ile kapatılması, her istasyona kullanım talimatı ve yeni üyeye eğitmen oryantasyonu.
Sağlık sorunu olan üyeler için işletmenin sorumluluğu var mı?
Evet, risk değerlendirmesinde 'kullanıcı profili' satırı açılmalıdır: kalp rahatsızlığı, tansiyon gibi sorunları olanların ve çocukların yüksek tempolu cihazları kullanması ciddi risk oluşturur. Üyelik başlangıcında sağlık beyanı alınması, cihazlarda uyarı işaretleri, eğitmenlerin acil durum tanıma bilgisi ve salonda ilkyardımcı belgeli personel bulundurulması temel önlemlerdir.
Spor salonunda kimyasallar da mı değerlendirilir?
Evet, temizlik ve dezenfeksiyon ürünleri kapsamdadır: kilit altında depolama (özellikle üyelerin ve çocukların erişemeyeceği şekilde), farklı kimyasalların karıştırılması yasağı ve temizlik personeli için eldiven kullanımı. Yanıcı solvent bazlı ürünlerden kaçınılması yangın satırıyla da bağlantılıdır; ayrıntı için kimyasal maddelerle çalışma özetine bakın.
Spor Salonu Soru Seti FirstİSG Uygulamasında Hazır
Salonunuzun risk değerlendirmesini FirstİSG uygulamasında dijital yürütün. Firmanızı seçtiğinizde sihirbaz "Spor Salonu ve Fitness Alanları" bölümünü (serbest ağırlık alanından grup derslerine, Fine-Kinney puan önerili hazır tehlike ve önlem maddeleriyle) otomatik önerir. Salon turunda fotoğraflarla belgeler, puanlama ve raporu otomatik alırsınız.
Spor salonu riskini üye güvenliğiyle birlikte hazırlayın
FirstİSG uygulamasında koşu bandı, serbest ağırlık-makara, ıslak zemin ve üye sağlık profili risklerini fitness merkezine hazır soru setleriyle fotoğraftan tespit eder, Fine-Kinney öneri puanıyla önceliklendirir ve değerlendirmeyi dakikalar içinde hazırlarsınız; her ay ücretsiz rapor hakkıyla.
Her ay ücretsiz rapor hakkı · iOS + Android
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın; FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok. İlk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın