Kaldırma ve İletme Ekipmanları Periyodik Kontrolü: Süreler ve Yük Testleri
Vinç, caraskal, forklift, kren ve iskele kaç yılda bir kontrol edilir, yük testi hangi katsayıyla yapılır, kimler yetkilidir? Ekipman bazlı periyot tablosu
Kaldırma Araçlarında Periyodik Kontrol — Kısa Cevap
Kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrolü; vinç, caraskal, kren, forklift, platform ve kaldırma aksesuarlarının beyan edilen yükü güvenle kaldırabildiğinin, yetkili kişilerce muayene ve yük testleriyle doğrulanıp raporlanmasıdır. Dayanak, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III Tablo-2'dir (23 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete değişikliğiyle yenilendi, sayı 33116). Genel kural: standartlarda süre belirtilmemişse azami yılda bir kontrol; yapı iskelelerinde 6 ay.
23.12.2025 değişikliğinin en önemli yeniliği yük testlerinin iki kademeye ayrılmasıdır: yıllık testler işletme kapasitesiyle, üç yılda bir yapılan testler katsayılı (1,5 / 1,25 / 1,1) yükle gerçekleştirilir — ayrıntısı aşağıda.
Ekipman Bazlı Periyot Tablosu
Süreler azamidir; ilgili standart daha kısa süre öngörüyorsa standart uygulanır. Önemli bakım-onarım sonrası ve seyyar olmayan ekipmanın her yer değişikliğinde takvim beklenmeden kontrol tekrarlanır.
| Ekipman | Azami periyot | Örnek referans standart |
|---|---|---|
| Krenler (köprülü, portal, mobil, kule, döner kollu) | 1 yıl | TS EN 15011, TS EN 13852, TS EN 13000+A1, TS ISO 9927-1 |
| Vinçler ve caraskallar (monoray, traksiyonel, çektirme) | 1 yıl | TS EN 14492-1+A1, TS EN 13157+A1 |
| Endüstriyel araçlar (forklift, transpalet, sipariş toplayıcı) | 1 yıl | TS EN ISO 3691 serisi, FEM 4.004 |
| Araç kaldırma liftleri | 1 yıl | TS EN 1493 |
| Yükseltilebilen seyyar iş platformları (manlift, makaslı platform) | 1 yıl | TS EN 280+A1 |
| Asılı erişim donanımları | 1 yıl | TS EN 1808 |
| Yapı iskeleleri | 6 ay | TS EN 12810, TS EN 12811-1, TS 13662 |
| Yürüyen merdiven ve yollar | 1 yıl | TS EN 115-1/-2 |
| Kaldırma aksesuarları (sapan, kıskaç, vakum/manyetik kaldırıcı) | 1 yıl | TS EN 14502-1, TS EN 13414, TS EN 1492, TS EN 818-6 |
| Konveyörler (sürekli taşıma donanımları) | 1 yıl | TS EN 618, TS EN 619, TS EN 620 |
| İş makineleri (ekskavatör, yükleyici, dozer, greyder, beton pompası — Tablo-6) | 1 yıl | TS EN 474 serisi, TS EN 500 serisi, TS EN 12001 |
Asansörler bu tabloda değildir: insan/yük asansörlerinin kontrolü Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği'ne (RG 04.05.2018, sayı 30411) göre yetkilendirilmiş muayene kuruluşlarınca yürütülür.
Yük Testleri: Yeni İki Kademeli Düzen
EK-III m.2.2.1'in 23.12.2025 sonrası hâline göre, standartlarda aksi belirtilmedikçe her periyodik kontrolde muayene yapılır ve testler şu düzenle uygulanır:
- Azami yılda bir: İşletme kapasitesi değeriyle (işletme kapasitesi belirlenmemişse kaldırma kapasitesi değeriyle) yük testi.
- Azami üç yılda bir veya her önemli bakım-onarım sonrası: Katsayılı yük testi. Bakanlıkça ekipmana özgü doküman yayımlanmamışsa genel kural: statik test katsayısı elle işletilen kaldırma-iletme ekipmanları ve kaldırma aksesuarları için 1,5, diğerleri için 1,25; dinamik test katsayısı 1,1 (m.2.2.1.1).
- İstisna: Karşı ağırlıklı denge prensibiyle çalışan ve kişilerin kaldırılması için tasarlanan ekipmanlarda (kabin/platformlu) işletme kapasitesi testle belirlenemez (m.2.2.1.2).
- Tahribatsız muayene: Muayene ve testlere ek olarak uygulanabilir; TM raporları periyodik kontrol raporunun ekinde saklanır. TM, azami kontrol sürelerine uyma yükümlülüğünü kaldırmaz.
Kontrolü kimlerin yapabileceği branş bazında sayılmıştır (makine, mekatronik, metalürji-malzeme, imalat mühendisleri; makine/metal teknik öğretmenleri; makine teknikerleri — iskelelerde ek olarak inşaat branşı). EKİPNET kaydı ve İSG-KATİP sözleşmesi şartları için yetkili kişiler rehberine bakın. Forklift ve vinç operatörlerinin MYK mesleki yeterlilik belgesi zorunluluğu ekipman kontrolünden ayrı bir yükümlülüktür — ikisi birbirinin yerine geçmez.
Kaldırma araçları kontrolü hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Vinç ve forklift periyodik kontrolü kaç yılda bir yapılır?
İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III Tablo-2'ye göre krenler, vinçler-caraskallar ve forklift gibi endüstriyel araçların periyodik kontrolü, standartlarda süre belirtilmemişse azami yılda bir yapılır. Önemli bakım-onarım sonrası ve her yer değişikliğinde takvim beklenmeden kontrol tekrarlanır. Yapı iskelelerinde süre 6 aydır.
Yük testi hangi ağırlıkla yapılır? (1,25 katı kuralı)
23.12.2025 EK-III değişikliğiyle iki kademeli düzen geldi: azami yılda bir işletme kapasitesi değeriyle yük testi; azami üç yılda bir veya her önemli bakım-onarım sonrası katsayılı test. Bakanlıkça ekipmana özgü doküman yoksa genel kural: statik test katsayısı elle işletilen ekipman ve kaldırma aksesuarlarında 1,5, diğer kaldırma-iletme ekipmanlarında 1,25, dinamik test katsayısı 1,1'dir.
Kaldırma araçlarının kontrolünü kimler yapabilir?
EK-III m.2.2.2 uyarınca (iskeleler hariç): makine mühendisleri, mekatronik mühendisleri, metalürji ve malzeme mühendisleri, imalat mühendisleri, makine/metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, makine teknikeri veya yüksek teknikerleri. İskelelerde bu listeye inşaat mühendisleri ve inşaat teknikerleri de eklenir. EKİPNET kaydı ve İSG-KATİP sözleşmesi şarttır.
Sapan, zincir ve kanca gibi aksesuarlar da kontrole tabi mi?
Evet. Kaldırma aksesuarları ve taşıyıcılar (sapanlar, kıskaçlar, vakum kaldırıcı, manyetik kaldırıcı ve benzeri) EK-III Tablo-2'de ayrı satırdır: standartlarda süre belirtilmemişse yılda bir, TS EN 14502-1, TS EN 13414, TS EN 1492 serisi, TS EN 818-6 ve TS EN 13155 kriterlerine göre kontrol edilir. Deforme sapanla yapılan kaldırma, sahada en sık görülen ağır kusurlardandır.
Ekskavatör ve iş makineleri de periyodik kontrole girer mi?
Evet — 23.12.2025 değişikliğiyle iş makineleri EK-III Tablo-6'da ayrıca listelendi: hidrolik kazıcılar (ekskavatör), yükleyiciler, kazıcı-yükleyiciler (beko loder), dozerler, greyderler, damperli kamyonlar ve beton pompaları standartlarda süre belirtilmemişse yılda bir, TS EN 474 serisi ve TS EN 500 serisi kriterlerine göre kontrol edilir.
Asansör periyodik kontrolü ve ücreti kime ait?
İnsan ve yük taşıyan asansörler bu tablodan ayrılır: kontrolleri Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği'ne (RG 04.05.2018, sayı 30411) göre yetkilendirilmiş muayene kuruluşlarınca yıllık yapılır. Kontrol ücreti bina sahibine/yönetimine aittir; kat mülkiyetli binalarda ortak giderdir ve kira sözleşmesinde aksi kararlaştırılmadıkça uygulamada malike yansıtılır — sözleşme hükmü belirleyicidir.
Ekipman Parkını Tek Takvimde İzleyin
Onlarca vinç, forklift ve sapandan oluşan bir parkta yıllık test, 3 yıllık katsayılı test ve bakım-onarım tetiklemeleri iç içe geçer; Excel'de biri mutlaka kaçar. First İSG'de her ekipmanı seri numarasıyla kaydeder, kontrol tarihlerini ajandaya bağlarsınız; süresi yaklaşan kontroller otomatik hatırlatılır, saha turunda gördüğünüz etiketsiz ekipman fotoğrafla DÖF'e dönüşür ve tüm raporlar denetime hazır arşivde durur.
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın — FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok — ilk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın