Periyodik Kontrol Yapmaya Yetkili Kişiler: EKİPNET, Eğitim ve Branşlar
Kimler periyodik kontrol yapabilir, EKİPNET kaydı nasıl doğrulanır, temel eğitim ve sınav şartı, işverenin kontrol yükümlülüğü
Periyodik Kontrolü Kimler Yapabilir? — Kısa Cevap
İş ekipmanlarının periyodik kontrollerini; ekipmanın teknik özelliğinin gerektirdiği branşlardan mühendis, teknik öğretmen, tekniker ve yüksek teknikerler yapabilir. Dayanak: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ile İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrollerini Yapmaya Yetkili Kişilerin Kayıt ve Eğitimlerine İlişkin Tebliğ (RG: 01.10.2017). Yetkili kişinin ayrıca Bakanlığın EKİPNET sistemine kayıtlı olması ve geçerli kayıt numarası taşıması gerekir.
Yani "ustabaşı yıllık vinç kontrolünü yapsın" mevzuata aykırıdır — kontrolü yapan kişinin hem doğru branştan olması hem EKİPNET kaydının bulunması aranır. Hangi ekipmanın hangi aralıkla kontrol edileceği için periyodik kontrol rehberine bakın.
Hangi Ekipmana Hangi Branş?
| Ekipman grubu | Tipik yetkili branş |
|---|---|
| Kaldırma ve iletme ekipmanları (vinç, caraskal, forklift, platform) | Makine mühendisi/teknik öğretmeni/teknikeri |
| Basınçlı kaplar (kazan, kompresör, hava tankı) | Makine/metalurji mühendisi ve ilgili teknik personel |
| Elektrik tesisatı, topraklama, paratoner | Elektrik/elektrik-elektronik mühendisi, teknik öğretmeni/teknikeri |
| Tesisatlar (havalandırma, yangın tesisatı vb.) | İlgili branş mühendis/tekniker |
Branş eşleşmesinin ayrıntısı yönetmelik Ek-III'te düzenlenir; sınır durumlarda (ör. hem mekanik hem elektrikli sistemler) kontrol raporunda her kapsamın kendi yetkilisince imzalanması gerekir. Akredite muayene kuruluşundan hizmet alınıyorsa da raporu imzalayan kişilerin EKİPNET kayıtları geçerli olmalıdır.
EKİPNET Kaydı ve Temel Eğitim Şartı
- EKİPNET nedir? Bakanlığın, periyodik kontrol yapmaya yetkili kişilerin kayıt ve takibini yürüttüğü elektronik sistemdir; başvuru ve sorgulama e-Devlet üzerinden yapılır.
- Temel eğitim ve sınav: Tebliğ uyarınca yetkili kişilerin, ilgili ekipman grubu için periyodik kontrol temel eğitimini tamamlayıp sınavda başarılı olması gerekir. Eğitim ve sınavlar yetkilendirilen kuruluşlarca (ör. ulusal standart kuruluşu) duyurulan takvimle yapılır; "sınav soruları" arayışının resmî karşılığı bu kuruluşların yayımladığı eğitim içerikleridir.
- İşverenin doğrulama yükümlülüğü: Periyodik kontrolü yaptıran işveren, kontrolü yapan kişinin EKİPNET'te geçerli kayıt numarası olduğunu kontrol etmekle yükümlüdür. Kayıt numarası kontrol raporunda yer alır.
- Rapor içeriği: Kontrol tarihi, geçerlilik süresi, uygulanan standart, ölçüm/deney sonuçları, sonuç (uygun/uygun değil) ve yetkili kişinin bilgileri. "Uygun değil" sonucu, ekipmanın kusur giderilene dek kullanımdan çıkarılmasını gerektirir — bulguyu DÖF'e bağlayın.
Meslek odalarının (makine, elektrik) yayımladığı periyodik kontrol ücret tarifeleri tavsiye niteliğindedir; fiyat, ekipman sayısına, türüne ve saha koşullarına göre sözleşmeyle belirlenir. Güncel tarife için ilgili odanın yayınları esastır — sabit bir resmî fiyat listesi yoktur.
Periyodik kontrol yetkisi hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler kimlerdir?
Ekipmanın teknik özelliğinin gerektirdiği branşlardan mühendis, teknik öğretmen, tekniker ve yüksek teknikerler — geçerli EKİPNET kaydıyla birlikte (İş Ekipmanları Yönetmeliği + 2017 tarihli Tebliğ). Branş-ekipman eşleşmesi yönetmelik Ek-III'te düzenlenir.
EKİPNET nedir, kayıt nasıl sorgulanır?
EKİPNET, Bakanlığın periyodik kontrol yapmaya yetkili kişileri kayıt ve takip ettiği elektronik sistemdir; başvuru ve işlemler e-Devlet üzerinden yürütülür. Kontrol raporunda yetkili kişinin kayıt numarası yer alır; işveren bu numaranın geçerli olduğunu doğrulamakla yükümlüdür.
Periyodik kontrol muayene personeli temel eğitimi nedir?
Tebliğ uyarınca yetkili kişilerin, ilgili ekipman grubu (kaldırma, basınçlı kap, elektrik/tesisat vb.) için temel eğitimi tamamlayıp sınavda başarılı olması gerekir. Eğitim ve sınav takvimleri yetkilendirilen kuruluşlarca duyurulur; içerik ilgili standartlar ve kontrol metodolojisidir.
İş güvenliği uzmanı periyodik kontrol yapabilir mi?
İSG uzmanlığı belgesi tek başına yetki vermez. Uzman ancak ilgili branştan (ör. makine mühendisi) olup temel eğitim + EKİPNET kaydı şartlarını da sağlıyorsa kontrol yapabilir. Uzmanın asıl rolü, kontrollerin planlanıp takip edilmesini sağlamaktır.
Makine/elektrik mühendisleri odası fiyat listesi bağlayıcı mı?
Meslek odalarının yayımladığı periyodik kontrol ücret tarifeleri tavsiye niteliğindedir; resmî sabit fiyat listesi yoktur. Ücret; ekipman sayısı, türü, standart kapsamı ve saha koşullarına göre sözleşmeyle belirlenir. Güncel tarife için ilgili odanın kendi yayınları esastır.
Kontrol sonucu 'uygun değil' çıkarsa ne yapılır?
Ekipman, kusur giderilene kadar kullanımdan çıkarılır; eksiklik sorumlu ve terminli bir DÖF ile takip edilir, giderildikten sonra kontrol tekrarlanır. "Uygun değil" raporlu ekipmanın kullanılmaya devam etmesi, denetimde ve kaza hâlinde en ağır bulgulardandır.
Kontrol Takvimini Kaçırmayın
Ekipman envanteri büyüdükçe "hangi vincin raporu ne zaman doluyor" sorusu Excel'de yönetilemez hâle gelir. First İSG'de ekipman kontrol tarihleri ajandada tekrarlayan görev olarak izlenir; süresi geçen kontrol otomatik uyarı üretir, saha denetiminde etiketsiz ekipman bulgusu DÖF'e bağlanır.