First ISG
Saha işiniz için mobil uygulama — ücretsiz
Hangi işyerini bağlar, işveren neyi yapmak zorunda, güvenlik bilgi formu (GBF) nereden gelir ve maruziyet nasıl izlenir? Yükümlülük tablosu ve mevzuat dayanağı
Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik; işyerinde tehlikeli kimyasal madde bulunan ya da kullanılan tüm işverenlere, bu maddelerin yarattığı riskleri değerlendirme ve önleme yükümlülüğü getiren ikincil mevzuattır. 6331 sayılı Kanun'a bağlı olarak Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Temizlik kimyasalından boya, çözücü, asit, yapıştırıcı ve yakıta kadar tehlikeli kimyasal kullanan her işyeri kapsamdadır — yalnızca kimya fabrikaları değil.
Yönetmeliğin çekirdeği şudur: önce ikame (daha az tehlikeli maddeyle değiştirme), mümkün değilse kapalı sistem ve toplu koruma (havalandırma/aspirasyon), en son kişisel koruyucu donanım. Önlem hiyerarşisi her zaman bu sırayla uygulanır.
| Yükümlülük | Ne anlama gelir |
|---|---|
| Kimyasal envanteri | İşyerinde bulunan tüm tehlikeli kimyasalların güncel listesi; her biri için güvenlik bilgi formu (GBF) temin edilir. |
| Risk değerlendirmesi | Kimyasalların türü, miktarı, maruziyet yolu ve süresine göre risk değerlendirmesine kimyasal başlığının işlenmesi. |
| Önlem hiyerarşisi | İkame → kapalı sistem/toplu koruma (havalandırma) → KKD sırasıyla önlem alma. |
| Maruziyet ölçümü | Ortam havasındaki kimyasal konsantrasyonunun yetkili laboratuvarca ölçülmesi ve sınır değerlerle karşılaştırılması. |
| Sağlık gözetimi | Maruz kalan çalışanların işyeri hekimince periyodik muayenesi; gerekli tetkiklerin yapılması. |
| Eğitim ve bilgilendirme | Çalışanların maddeler, etiket/piktogramlar, GBF ve acil durum kuralları hakkında eğitilmesi. |
| Acil durum ve depolama | Dökülme/sızıntı/yangın senaryolarına müdahale, uygun depolama (ayrıştırma) ve etiketleme. |
Bu başlıklar işyerinin kimyasal riskine göre derinleşir; bağlayıcı çerçeve yürürlükteki yönetmelik metnidir. Kimyasal maruziyet, işyerinin risk değerlendirmesinin ayrı bir başlığı olarak ele alınmalıdır.
Güvenlik Bilgi Formu (GBF); bir kimyasalın tehlikelerini, güvenli kullanım, depolama ve acil durum kurallarını standart 16 bölümde anlatan belgedir. Türkiye'de "MSDS" yerine resmî terim GBF'tir (SDS / Güvenlik Bilgi Formu). Tehlikeli kimyasalı tedarik eden, formu Türkçe ve güncel olarak vermekle yükümlüdür; işveren bu formları işyerinde, çalışanların erişebileceği şekilde bulundurur.
GBF'nin başlıca bölümleri arasında; madde tanımı, tehlike sınıflandırması ve etiket bilgileri (piktogramlar), ilk yardım önlemleri, yangınla mücadele, kaza sonucu yayılma önlemleri, elleçleme ve depolama, maruziyet kontrolleri/kişisel korunma ve toksikolojik bilgiler yer alır. Çalışanlara verilen İSG eğitimi bu formların nasıl okunacağını kapsamalıdır.
Kimyasal yükümlülükleri "kimya fabrikası" sanılarak en sık ihmal edilen alandır. Aşağıdaki sektörlerin tamamı kapsamdadır:
Patlayıcı/parlayıcı kimyasalların yoğun olduğu işyerlerinde ayrıca patlamadan korunma (ATEX) yükümlülükleri devreye girer; bu konu ayrı bir yönetmelik kapsamındadır.
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
İşyerinde tehlikeli kimyasal madde bulunan ya da kullanılan tüm işverenleri bağlar — yalnızca kimya fabrikalarını değil. Temizlik kimyasalından boya, çözücü, asit, yapıştırıcı ve yakıta kadar tehlikeli kimyasal kullanan gıda, otomotiv, tekstil, inşaat ve temizlik hizmetleri dâhil her işyeri kapsamdadır. Dayanağı, 6331 sayılı Kanun'a bağlı olarak Resmî Gazete'de yayımlanan ilgili yönetmeliktir.
Güvenlik Bilgi Formu (GBF), bir kimyasalın tehlikelerini, güvenli kullanım, depolama ve acil durum kurallarını standart 16 bölümde anlatan belgedir. Türkiye'de "MSDS" yerine resmî terim GBF'tir (SDS / Güvenlik Bilgi Formu) — aynı belgenin güncel adıdır. Tehlikeli kimyasalı tedarik eden, formu Türkçe ve güncel olarak vermekle yükümlüdür.
Çalışanların tehlikeli kimyasala maruz kaldığı işyerlerinde, ortam havasındaki konsantrasyonun yetkili laboratuvarca ölçülmesi ve mesleki maruziyet sınır değerleriyle karşılaştırılması gerekir. Ölçüm sonucuna göre ek önlem (havalandırma, kapalı sistem, KKD) alınır ve maruz kalan çalışanlar sağlık gözetimine tabi tutulur.
Önlem hiyerarşisi her zaman şu sırayla uygulanır: önce ikame (daha az tehlikeli maddeyle değiştirme), mümkün değilse kapalı sistem ve toplu koruma (havalandırma/aspirasyon), en son kişisel koruyucu donanım. KKD ilk değil, son çözümdür.
Evet. İşyerinde bulunan tüm tehlikeli kimyasalların güncel bir listesi (envanteri) tutulur ve her madde için güvenlik bilgi formu temin edilir. Envanter, risk değerlendirmesinin kimyasal başlığının temelidir ve denetimde istenir.
Hayır, ATEX ayrı bir konudur. Patlayıcı/parlayıcı kimyasalların yoğun olduğu işyerlerinde, kimyasal yönetmeliğine ek olarak patlamadan korunma (ATEX) yükümlülükleri devreye girer ve patlamadan korunma dokümanı hazırlanır. İki konu birbirini tamamlar ama farklı mevzuat kapsamındadır.
Kimyasal yükümlülüklerinin en zoru takiptir: hangi maddenin GBF'si güncel, hangi ortam ölçümünün tarihi geçti, hangi çalışanın sağlık gözetimi yaklaşıyor? First İSG'de kimyasal envanterini, GBF belgelerini ve ölçüm/muayene tarihlerini tek yerde tutar; yaklaşan ölçüm ve eğitim tarihleri ajandadan otomatik hatırlatılır. Saha denetiminde bulunan kimyasal eksiklikleri doğrudan DÖF olarak açılır.