Diğer Sağlık Personeli (DSP): Görevleri ve Çalışma Süresi
DSP kimdir, ne zaman zorunludur, işyeri hekimiyle iş bölümü nasıldır ve aylık asgari çalışma süresi nasıl hesaplanır?
Diğer Sağlık Personeli Kimdir?
Diğer sağlık personeli (DSP), işyeri hekimiyle birlikte ve onun koordinasyonunda sağlık hizmetinin yürütülmesine destek olan sağlık çalışanıdır. Hemşire, sağlık memuru, acil tıp teknisyeni (ATT), çevre sağlığı teknisyeni veya toplum sağlığı teknisyeni unvanlı olabilir ve Bakanlıkça belgelendirilmiş olması şarttır. Dayanak, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliktir.
DSP, işyerinin üçüncü İSG profesyonelidir. İlk ikisi iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimidir. DSP hekimin yerini almaz; sağlık taramaları, kayıt tutma, ilk yardım organizasyonu ve saha koordinasyonu gibi görevlerde hekime destek verir.
Görevlendirme Ne Zaman Zorunlu Olur?
DSP görevlendirme yükümlülüğü her işyerinde doğmaz. Belirleyici kural nettir: diğer sağlık personeli görevlendirme yükümlülüğü, çok tehlikeli sınıfta yer alan ve 10 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde doğar (6331 sayılı Kanun m.6). Önemli bir istisna vardır. Tam süreli işyeri hekimi görevlendirilen işyerlerinde ayrıca DSP görevlendirilmesi zorunlu değildir (6331 m.8).
| Durum | DSP zorunlu mu? |
|---|---|
| Az tehlikeli veya tehlikeli sınıf işyeri | Hayır (isteğe bağlı) |
| Çok tehlikeli sınıf, 10'dan az çalışan | Hayır, zorunlu değil |
| Çok tehlikeli sınıf, 10 ve daha fazla çalışan | Evet, kademeli süreyle |
| Tam süreli işyeri hekimi görevlendirilen işyeri | Hayır, DSP şartı aranmaz |
Yükümlülük kapsamı dışındaki işyerinde DSP görevlendirmek zorunlu olmasa da serbesttir. Çok sayıda çalışanı bulunan tehlikeli işyerlerinde hekimin yükünü dengelemek için sıkça tercih edilir; az tehlikeli sınıfta bu ihtiyaç görece nadirdir çünkü sağlık gözetimi yükü zaten daha hafiftir. Tam süreli hekim eşikleri (az tehlikeli 2.000, tehlikeli 1.000, çok tehlikeli 750 çalışan) için tam süreli uzman/hekim zorunluluğu rehberine bakın.
DSP'nin Aylık Asgari Çalışma Süresi Nasıl Hesaplanır?
DSP'nin işyerindeki aylık asgari çalışma süresi, İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli Yönetmeliği m.19'a göre yalnızca çok tehlikeli sınıftaki işyerleri için ve çalışan sayısına göre kademeli tanımlanmıştır.
| Çalışan sayısı (çok tehlikeli sınıf) | DSP asgari süresi (çalışan başına/ay) |
|---|---|
| 10 – 49 çalışan | 10 dakika |
| 50 – 249 çalışan | 15 dakika |
| 250 ve üzeri çalışan | 20 dakika |
Karşılaştırma için işyeri hekiminin çalışan başına aylık asgari süresi az tehlikelide 5, tehlikelide 10, çok tehlikelide 15 dakikadır. Uzman, hekim ve DSP sürelerini tek formda görmek için İSG-KATİP dakika hesaplayıcısını kullanabilirsiniz; yöntem anlatımı çalışma süresi rehberindedir.
İşlenmiş örnek: Çok tehlikeli sınıfta 200 çalışanı olan bir tesiste işyeri hekimi eşiği (750) aşılmadığından hekim kısmi süreli görevlendirilebilir. DSP ise zorunludur ve aylık asgari süresi 200 × 15 dakika, yaklaşık 50 saat olarak hesaplanır. Aynı tesis 800 çalışana çıktığında tam süreli hekim zorunlu olur; tam süreli hekim görevlendirildiğinde ise ayrıca DSP şartı aranmaz.
DSP Unvanları Birbirinden Nasıl Ayrılır?
Yönetmelik, DSP olabilecek unvanları tek tek sayar; her unvan farklı bir sağlık eğitimi geçmişinden gelir ama işyerindeki görev tanımı aynıdır.
- Hemşire: lisans veya ön lisans hemşirelik eğitimi almış, sağlık gözetimi ve muayene organizasyonunda en sık görevlendirilen unvandır.
- Sağlık memuru: toplum sağlığı ve koruyucu hekimlik ağırlıklı yetişir; saha taraması ve kayıt işlerinde deneyimlidir.
- Acil tıp teknisyeni (ATT): ilk müdahale ve acil durum organizasyonunda güçlüdür; ilk yardım ekibiyle koordinasyonu doğal bir uzantısıdır.
- Çevre sağlığı teknisyeni: işyeri hijyeni ve çevresel risk gözetiminde katkı sağlar.
- Toplum sağlığı teknisyeni: saha taraması, aşılama takibi ve kayıt organizasyonunda görev alır.
Hangi unvanın seçileceği işyerinin risk profiline bağlıdır; ağır fiziksel risk taşıyan işyerlerinde ATT geçmişi, yoğun sağlık taraması gerektiren işyerlerinde hemşire veya sağlık memuru arka planı tercih sebebi olabilir. Yönetmelik, tek bir unvanı zorunlu kılmaz; işyeri için belirleyici olan tek şey, Bakanlıkça verilmiş geçerli DSP belgesidir.
Sahada en sık görülen unvan hemşiredir, çünkü hemşirelik eğitimi hem klinik gözetim hem kayıt tutma becerisini bir arada verir. Az sayıda çok tehlikeli işyerinde ATT tercih edilir; bunun nedeni genellikle işyerinin zaten güçlü bir acil müdahale kültürüne sahip olması ve DSP'nin ilk yardım ekibiyle iç içe çalışmasıdır. İşveren, unvan seçimini yaparken yalnızca mevcut personelin uygunluğuna değil, işyerinin baskın risk türüne de bakmalıdır. Kimyasal maruziyeti yoğun bir tesiste sağlık taraması deneyimi, mekanik kazaya açık bir tesiste acil müdahale deneyimi daha değerli olabilir.
DSP'nin Görevleri Nelerdir?
DSP, işyeri hekiminin gözetiminde ve onunla iş birliği içinde şu görevleri yürütür:
- Sağlık gözetimine destek: işe giriş ve periyodik muayenelerin organizasyonu, çalışanların muayeneye yönlendirilmesi, ölçüm ve tetkik süreçlerinin takibi.
- Kayıt ve dosyalama: sağlık kayıtlarının tutulması, maruziyet ve muayene verilerinin işlenmesi, istatistiklerin derlenmesi.
- İlk yardım organizasyonu: ilk yardım dolaplarının ve revir donanımının kontrolü, ilk yardımcı çalışan listesinin takibi, acil durumlarda hekime destek.
- Sağlık eğitimi: hekimin planladığı sağlık eğitimi ve bilgilendirme faaliyetlerinin uygulanmasına katkı.
- Saha gözetimi: çalışma ortamı gözetiminde hekime ve iş güvenliği uzmanına destek, hijyen ve sağlık koşullarının izlenmesi.
DSP, hekime ait olan teşhis, tedavi, işe uygunluk kararı ve reçete yetkilerini kullanamaz; bunlar yalnızca işyeri hekiminin sorumluluğundadır. DSP'nin rolü, bu süreçlerin sağlıklı ve zamanında yürümesini sağlayan destek ve koordinasyondur.
DSP'nin Sağlık Verisine Erişimi Nasıl Sınırlandırılır?
Çalışan sağlık verisi, KVKK kapsamında özel nitelikli kişisel veridir ve erişimi yalnızca yetkili sağlık personeliyle sınırlıdır. DSP, hekimin gözetiminde muayene kaydı tutar ve bu veriye erişebilir; ancak işveren tarafına yalnızca işe uygunluk kararı gibi sonuç bilgisi iletilir, muayene detayı ve tanı paylaşılmaz.
Bu ayrım pratikte iki kanal gerektirir: sağlık personelinin (hekim ve DSP) erişebildiği tıbbi kayıt kanalı, işverenin görebildiği idari sonuç kanalı. İki kanalın aynı sistemde ama farklı yetkilerle tutulması, hem KVKK uyumunu hem de denetimde istenen kayıt bütünlüğünü aynı anda sağlar. DSP değiştiğinde bile geçmiş sağlık kayıtları kaybolmamalı, yeni personel devraldığı dosyayı aynı erişim sınırlarıyla sürdürmelidir.
DSP Belgesi Nasıl Alınır?
DSP belgesi, ilgili sağlık meslek unvanına sahip bir kişinin Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir eğitim kurumunda İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli Yönetmeliği'nde tanımlanan eğitim programını tamamlamasıyla alınır. Eğitim, işyeri sağlık gözetimi, mesleki hastalık ve kaza kayıt sistematiği, ilk yardım organizasyonu ve ilgili mevzuat başlıklarını kapsar; teorik ve pratik bölümlerden oluşur.
Belge, işyeri hekimliği belgesinden bağımsız ayrı bir yetkilendirmedir; hemşirelik veya ATT diploması tek başına DSP olarak çalışmaya yetmez. Belgenin geçerliliği ve yenileme koşulları, düzenli mevzuat takibi gerektiren bir alandır; güncel şartlar için yürürlükteki yönetmelik metnine ve Bakanlık duyurularına bakılmalıdır. İşveren, DSP adayını seçerken hem meslek unvanını hem de bu belgenin varlığını görevlendirme öncesi doğrulamalıdır; belgesiz bir sağlık çalışanının DSP olarak görevlendirilmesi, denetimde belge eksikliği olarak işlenir.
DSP Nasıl İstihdam Edilir?
DSP, işyeri tarafından iki yoldan istihdam edilebilir: doğrudan işyeri bünyesinde çalışan olarak veya bir OSGB (ortak sağlık ve güvenlik birimi) üzerinden hizmet alımıyla. Büyük ve tek lokasyonlu işletmelerde doğrudan istihdam daha yaygındır; DSP, işyeri hekimiyle aynı revirde çalışır ve aylık süresi tek bir işyerine göre planlanır.
Küçük ve orta ölçekli işletmelerde OSGB üzerinden hizmet alımı daha sık tercih edilir. Bu modelde DSP, OSGB kadrosunda kayıtlıdır ve aynı anda birden fazla işyerine hizmet verebilir. Ancak her işyeri için ayrılan aylık süre, o işyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre ayrı hesaplanır ve toplamı yasal sınırı aşamaz. Hangi model seçilirse seçilsin, görevlendirme İSG-KATİP sistemine işlenir; sistem üzerindeki kayıt, denetimde görevlendirme yazısının doğrulanmasında ilk başvurulan kaynaktır.
DSP değişikliğinde (istifa, OSGB sözleşme feshi) yeni personelin makul bir süre içinde görevlendirilmesi ve İSG-KATİP kaydının güncellenmesi gerekir; boşta kalan süre, sağlık gözetiminde kayıt boşluğu olarak denetimde işaretlenebilir. İşyeri hekimi çalışma modelleri (tam süreli, kısmi süreli, OSGB üzerinden) ile DSP modeli genellikle birlikte kurgulanır; ayrıntı için işyeri hekimi çalışma modelleri rehberine bakabilirsiniz.
Denetimde DSP İçin Hangi Belgeler İstenir?
Denetimde önce DSP'nin görevlendirme yazısı ve Bakanlıkça verilen DSP belgesi istenir; belgenin unvan ve geçerlilik bilgisi görevlendirme yazısıyla uyuşmalıdır. Ardından aylık çalışma süresinin işyerindeki çalışan sayısına göre doğru hesaplanıp hesaplanmadığı, süre kaydının işyeri hekiminin süresinden ayrı tutulup tutulmadığı kontrol edilir. Sağlık kayıtlarının gizlilik kurallarına uygun saklandığı, işverenin yalnızca işe uygunluk sonucuna eriştiği de sıkça sorgulanan bir noktadır. En sık karşılaşılan iki hata, 10 kişilik eşiğin çalışan sayısı dalgalandığında güncellenmemesi ve tam süreli hekim varken gereksiz yere DSP görevlendirmesinin sürdürülmesidir; ikincisi yasak değildir ama gereksiz maliyet yaratır.
DSP Görevlendirilmezse Ne Olur?
Yükümlülük doğduğu halde DSP görevlendirilmemesi, işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı eksikliğiyle aynı kapsamda değerlendirilir ve denetimde idari yaptırıma konu olabilir. Daha sık görülen sonuç ise dolaylıdır: DSP görevlendirilmediğinde işe giriş ve periyodik muayene organizasyonu, ilk yardım donanımının kontrolü ve sağlık kayıtlarının düzenli tutulması gibi görevler tamamen hekime kalır. Çok tehlikeli sınıfta 250 çalışanı olan bir işyerinde bu, hekimin tıbbi karar süresinden çalınan bir organizasyon yüküne dönüşür.
Pratikte en çok karşılaşılan senaryo, işyerinin büyüyerek 10 çalışan eşiğini aşması ama DSP görevlendirmesinin gecikmesidir. Çalışan sayısı arttıkça yükümlülüğün otomatik doğduğunu, ayrıca bir uyarı beklemeden işyerinin kendisinin takip etmesi gerektiğini unutmamak gerekir. Mevsimlik yoğunluk veya proje bazlı işe alım nedeniyle çalışan sayısının yıl içinde dalgalandığı işyerlerinde, eşiğin aşıldığı ayı gözden kaçırmamak için çalışan sayısı takibini düzenli tekrarlamak gerekir.
Diğer sağlık personeli (DSP) hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa destek@firstisg.com adresine yazın, 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Diğer sağlık personeli (DSP) kimdir?
İşyeri hekimiyle birlikte ve onun koordinasyonunda sağlık hizmetinin yürütülmesine destek olan; hemşire, sağlık memuru, acil tıp teknisyeni (ATT), çevre sağlığı teknisyeni veya toplum sağlığı teknisyeni unvanlı, Bakanlıkça belgelendirilmiş sağlık personelidir. İşyerinin iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminden sonra üçüncü İSG profesyonelidir.
DSP ne zaman zorunlu olur?
DSP görevlendirme yükümlülüğü, çok tehlikeli sınıfta yer alan 10 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde doğar (6331 m.6). Tam süreli işyeri hekimi görevlendirilen işyerlerinde ise ayrıca DSP görevlendirilmesi zorunlu değildir (6331 m.8). Az tehlikeli ve tehlikeli sınıfta DSP isteğe bağlıdır.
DSP işyeri hekiminin yerine bakabilir mi?
Hayır. DSP; teşhis, tedavi, işe uygunluk kararı ve reçete gibi hekime özgü yetkileri kullanamaz. DSP'nin rolü; muayene organizasyonu, sağlık kayıtlarının tutulması, ilk yardım organizasyonu ve saha koordinasyonu gibi görevlerde hekime destek olmaktır; tıbbi karar her koşulda hekimde kalır ve devredilemez.
DSP ile işyeri hekimi arasındaki iş bölümü nedir?
Hekim sağlık gözetiminin tıbbi kararlarından (muayene, teşhis, işe uygunluk) sorumludur; DSP bu süreçlerin organizasyonu, kaydı, ilk yardım hazırlığı ve saha takibinde hekime destek verir. İkisi koordineli çalışır; sağlık verisine yalnızca yetkili sağlık personeli erişir, her erişim ayrıca kayıt altına alınır.
Yükümlülük kapsamı dışındaki işyeri isteğe bağlı DSP görevlendirebilir mi?
Evet. Az tehlikeli/tehlikeli sınıftaki veya 10'dan az çalışanı olan işyerinde DSP görevlendirmek zorunlu değildir ama serbesttir; çok çalışanı olan tehlikeli işyerlerinde hekimin yükünü dengelemek için tercih edilebilir. Görevlendirme yapıldığında DSP de İSG-KATİP'e diğer sağlık personeliyle birlikte, belgesiyle ve unvanıyla kaydedilir.
Hekim ve DSP Arasında İş Bölümü Nasıl Yürütülür?
Hekim, sağlık gözetiminin tıbbi kararlarından (muayene, teşhis, işe uygunluk) sorumludur. DSP bu süreçlerin organizasyonu, kaydı, ilk yardım hazırlığı ve saha takibinde hekime destek verir; ikisi koordineli çalışır.
Hekim tarafındaki yetkilerin tam listesi ve mevzuat dayanakları işyeri hekiminin görev ve yetki sınırları rehberindedir.
DSP ile hekimin en sık aksayan tarafı, aynı çalışan üzerinde paralel kayıt tutarken verinin dağılmasıdır: muayene takvimi, maruziyet dosyası, ilk yardımcı listesi ve eğitim kaydı farklı dosyalarda kalır. FirstİSG'de işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli aynı müşteri firma verisinde, ayrı yetkilerle çalışır; sağlık verisine yalnızca yetkili sağlık personeli erişir, işveren yalnızca işe uygunluk kararını görür. Çalışma süresi takibi, periyodik muayene ajandası ve sertifika hatırlatmaları otomatik işler.
DSP ve hekim çalışma sürelerini tek panelden izleyin
FirstİSG uygulamasında diğer sağlık personeli ve hekimin aylık asgari çalışma sürelerini, atandığı işyerlerini ve kalan İSG-KATİP dakikalarını tek ekranda görürsünüz.
Her ay ücretsiz rapor hakkı · iOS + Android
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın; FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok. İlk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın