First ISG
Saha işiniz için mobil uygulama — ücretsiz
Gürültüde işitme koruyucu hangi seviyede zorunlu, maruziyet sınır değeri kaç desibel, titreşim eşikleri ve ölçüm yükümlülüğü? Eşik tabloları ve mevzuat dayanağı
Çalışanların gürültü ve titreşimden kaynaklanan risklere karşı korunmasına dair iki ayrı yönetmelik; bu fiziksel etkenlere maruz kalan işyerlerine maruziyeti değerlendirme, ölçme, sınır değerleri aşmama ve önlem alma yükümlülüğü getirir. Her ikisi de 6331 sayılı Kanun'a bağlı olarak Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Gürültü kalıcı işitme kaybının, titreşim ise el-kol ve tüm vücut rahatsızlıklarının (örneğin beyaz parmak hastalığı, bel/omurga şikâyetleri) başlıca mesleki nedenidir. Yönetmelikler, maruziyeti belirli eşik değerlerine bağlar; eşik aşıldığında işverenin alması gereken önlemler kademelenir.
Gürültü, günlük 8 saatlik maruziyete göre eşdeğer ses düzeyi (dB(A)) ve tepe ses basıncı üzerinden değerlendirilir. Eşikler kademelidir:
| Eşik | Günlük maruziyet | İşverenin yükümlülüğü |
|---|---|---|
| En düşük etkin değer | 80 dB(A) | İşitme koruyucu sağlanır (kullanımı çalışana bırakılır), bilgilendirme/eğitim, talep halinde işitme testi. |
| En yüksek etkin değer | 85 dB(A) | İşitme koruyucu kullanımı zorunlu; uyarı işaretleri, alanın sınırlandırılması, periyodik işitme testi (odyometri). |
| Maruziyet sınır değeri | 87 dB(A) | Koruyucunun azaltıcı etkisi dâhil aşılamaz. Aşılırsa derhal düşürücü önlem alınır, neden araştırılır. |
Not: 85 dB(A) seviyesi, yüksek sesle bağırmadan karşınızdakini duyamadığınız bir ortama karşılık gelir. Maruziyet sınır değeri kişiye ulaşan, yani koruyucunun etkisi düşülmüş gürültüdür; etkin değerler ise koruyucu olmadan ortamdaki gürültüdür.
Titreşim iki başlıkta ele alınır: el-kol titreşimi (el aletleri, taşlama, kırıcı) ve tüm vücut titreşimi (iş makinesi, forklift, kamyon kullanımı). Her ikisi için günlük maruziyet eylem değeri ve sınır değeri tanımlıdır:
Sayısal eşik değerleri (m/s²) yönetmelik eklerinde tanımlıdır ve bağlayıcı olan güncel metindir. Önemli olan kural şudur: eylem değeri aşılınca önlem programı, sınır değer aşılınca maruziyetin düşürülmesi zorunludur.
Maruziyet seviyesini varsaymak yerine ölçmek esastır: gürültü ve titreşim ölçümü, yetkili bir laboratuvar tarafından yapılır ve sonuçlar eşik değerlerle karşılaştırılır. Ölçüm, risk değerlendirmesinin ayrı bir başlığı olarak işlenir.
Önlem sırası her zaman aynıdır: önce kaynakta azaltma (daha sessiz makine, titreşim sönümleme, bakım), sonra yayılımın engellenmesi (kabin, perde, izolasyon, çalışma düzeni), en son kişisel koruyucu donanım (kulaklık/kulak tıkacı, anti-vibrasyon eldiveni). KKD ilk değil, son çözümdür.
Belirlenen eşiklerin üstünde maruz kalan çalışanlar düzenli sağlık gözetimine tabidir — gürültüde işitme testi (odyometri), titreşimde el-kol/nörolojik muayene öne çıkar.
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Günlük gürültü maruziyeti en yüksek etkin değer olan 85 dB(A) seviyesine ulaştığında işitme koruyucu (kulaklık/kulak tıkacı) kullanımı zorunludur. 80 dB(A) (en düşük etkin değer) seviyesinde ise işveren koruyucuyu sağlar, ancak kullanımı çalışana bırakılır. Bağlayıcı çerçeve yürürlükteki yönetmelik metnidir.
Maruziyet sınır değeri 87 dB(A)'dır ve bu değer, kullanılan işitme koruyucunun azaltıcı etkisi de hesaba katılarak, yani çalışana ulaşan gürültü olarak aşılamaz. Sınır değer aşılırsa derhal düşürücü önlem alınır ve aşımın nedeni araştırılır.
Maruziyet seviyesini varsaymak yerine ölçmek esastır. Gürültü ve titreşim ölçümü yetkili bir laboratuvar tarafından yapılır ve sonuçlar eşik değerlerle karşılaştırılır. Ölçüm, işyerinin risk değerlendirmesinin ayrı bir başlığı olarak işlenir ve sonuca göre önlem belirlenir.
Titreşim, el-kol titreşimi (el aletleri, taşlama, kırıcı) ve tüm vücut titreşimi (iş makinesi, forklift kullanımı) olarak iki başlıkta ele alınır. Her ikisi için günlük maruziyet eylem değeri ve sınır değeri tanımlıdır: eylem değeri aşılınca önlem programı başlatılır, sınır değer aşılınca maruziyet düşürülür. Sayısal değerler yönetmelik eklerinde tanımlıdır.
Önlem her zaman şu sırayla alınır: önce kaynakta azaltma (daha sessiz makine, titreşim sönümleme, bakım), sonra yayılımın engellenmesi (kabin, perde, izolasyon, çalışma düzeni), en son kişisel koruyucu donanım (kulaklık, anti-vibrasyon eldiveni). KKD ilk değil, son çözümdür.
Evet. Belirlenen eşiklerin üstünde gürültü ya da titreşime maruz kalan çalışanlar düzenli sağlık gözetimine tabidir. Gürültüde işitme testi (odyometri), titreşimde el-kol ve nörolojik muayene öne çıkar; erken bulgu yakalandığında maruziyet düşürülür veya görev değişikliği değerlendirilir.
Gürültü/titreşim yükümlülüklerinin zoru süreklilik: hangi ortam ölçümünün tarihi geçti, hangi çalışanın odyometri muayenesi yaklaşıyor, eşik aşılan alanda hangi önlemler açık kaldı? First İSG'de ölçüm ve muayene tarihlerini, önlem aksiyonlarını ve KKD zimmetlerini tek yerden izler; yaklaşan tarihler ajandadan otomatik hatırlatılır.