İSG Uzmanının Bildirim Yükümlülüğü: "İşveren Yapmıyorsa Ben Ne Yapayım?"

Kısa Cevap

İSG uzmanı, tespit ettiği eksiklik ve aksaklıkları, tedbir ve tavsiyeleriyle birlikte işverene yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür (6331 m.8). Bildirilen husus acil durdurmayı gerektiriyor ya da yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı gibi acil ve hayati tehlike arz ediyorsa ve işveren gerekli tedbiri almıyorsa, durum Bakanlığın yetkili birimine ve varsa yetkili sendika temsilcisine, yoksa çalışan temsilcisine bildirilir.

Kanun bu zinciri yürüten uzmanı korur: bildirimden dolayı iş sözleşmesi sonlandırılamaz, uzman hak kaybına uğratılamaz; aksine davranan işveren hakkında bir yıllık sözleşme ücreti tutarından az olmamak üzere tazminata hükmedilir.

Bildirim Zinciri — Adım Adım

1. Tespit edin ve yazın: Eksikliği gördüğünüz gün, yer + tehlike + olası sonuç + önerilen tedbir ve termin formülüyle yazıya dökün. Sözlü uyarının hukuken ve ispat açısından karşılığı yoktur.
2. İşverene yazılı bildirin, deftere işleyin: Bildirimin birincil kanalı onaylı tespit ve öneri defteridir; ek olarak raporla/e-postayla da iletmek tarih ispatını güçlendirir.
3. Termin verin ve takip edin: Bildirilen hususu DÖF mantığıyla sorumlu + termin atayarak izleyin. "Bildirdim ve unuttum" görüntüsü, kusur incelemesinde aleyhe okunabilir.
4. Giderilmiyorsa değerlendirin: Konu olağan bir eksiklikse yazılı hatırlatma ve kurul gündemi (varsa İSG kurulu) yoluyla baskıyı sürdürün.
5. Acil ve hayati tehlikede yükseltin: Acil durdurma gerektiren veya yangın/patlama/göçme/kimyasal sızıntı benzeri hayati tehlike arz eden husus giderilmiyorsa, durumu Bakanlığın yetkili birimine ve varsa sendika temsilcisine, yoksa çalışan temsilcisine bildirin. Bu adım bir tercih değil, m.8'in uzmana yüklediği görevdir.

Neyi Bakanlığa Taşımalı, Neyi Taşımamalı?

Ölçüt kanunda bellidir: acil durdurma gereği veya acil ve hayati tehlike (yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı ve benzeri) ya da meslek hastalığına sebep olabilecek ortam bulunmasına rağmen işverenin tedbir almaması. Eksik levha, gecikmiş eğitim planı gibi olağan bulgular işveren nezdinde yazılı takip konusudur; korkuluksuz çalışılan bir çatı kenarı ya da LPG kokusu alınan bir kazan dairesi ise yükseltme konusudur.

İki uç da hatadır: her bulguyu üst mercie taşımak işyerindeki çalışma ilişkisini yönetilemez kılar; hayati tehlikeyi "aramız bozulmasın" diye taşımamak ise hem çalışanı hem uzmanın kendisini riske atar — kaza sonrası kusur incelemesinde ilk bakılan şey bu zincirin işletilip işletilmediğidir (bkz. iş kazasında uzmanın sorumluluğu).

İş Güvencesi: Fesih Yasağı ve Tazminat

6331 m.8, bildirim yükümlülüğünü yerine getiren uzman ve hekimi açıkça korur:

• Fesih yasağı: Bildirimden dolayı iş sözleşmesine son verilemez; uzman hiçbir şekilde hak kaybına uğratılamaz.
• Tazminat: Aksine davranan işveren hakkında bir yıllık sözleşme ücreti tutarından az olmamak üzere tazminata hükmedilir.
• Güvencenin anahtarı kayıttır: Fesihle bildirim arasındaki bağın kurulabilmesi için bildirimin tarihli, yazılı ve ispatlanabilir olması gerekir. Defter kaydı + raporlar + varsa Bakanlık bildirimi bu bağın delilleridir.

Sözleşmeniz bildirim sonrası feshedildiyse süreç hukuki bir uyuşmazlıktır — kayıtlarınızı derleyin ve avukatınızla ilerleyin. Katip tarafındaki fesih mekaniği için İSG-KATİP sözleşme feshi rehberine bakın.

Bildirmemenin Bedeli

Bildirim zinciri uzmanın hem görevi hem kalkanıdır. Kaza gerçekleştiğinde bilirkişi, uzmanın tehlikeyi görüp görmediğine ve usulünce bildirip bildirmediğine bakar; kayıtsız bir dosyada bu soruların cevabı uzmanın aleyhine varsayılır. Ölüm veya maluliyetle sonuçlanan olayda ihmali yargı kararıyla kesinleşen uzmanın yetki belgesi askıya alınır (m.8/4). Zinciri işleten uzman ise tabloyu tersine çevirir: tedbiri bildiren ama alamayan kişi konumundadır.

Bildirim Zincirini Dijital Arşivle Güçlendirin

m.8 güvencesinin tamamı tek bir şeye dayanır: bildirimin tarihini ve içeriğini ispatlayabilmek. First İSG'de saha tespiti fotoğrafıyla rapora dönüşür, işverene iletilen her rapor tarih damgasıyla arşivlenir, giderilmeyen bulgular DÖF olarak termin takibinde kalır — işyeri veya işveren değişse de kayıt zinciriniz sizinle kalır.

Her ay ücretsiz rapor hakkıyla deneyin