İş Güvenliği Uzmanları Yönetmeliği: Sınıflar, Görevler, Süreler
A-B-C belge sınıfları hangi tehlike sınıfında çalışır, uzmanın görev-yetki-yükümlülükleri nelerdir, çalışma süreleri nasıl hesaplanır? Madde referanslı özet
Yönetmelik Neyi Düzenler? — Kısa Cevap
İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik (RG: 29.12.2012, S: 28512); uzmanlık belgesinin sınıflarını, uzmanın görev-yetki-yükümlülüklerini, çalışan başına asgari çalışma sürelerini ve eğitim-sınav düzenini belirleyen temel mevzuattır. 6331 sayılı Kanun'un m.8 hükümlerini uygulamaya döken bu yönetmelik, sahada çalışan her uzmanın "neyi yapmakla yükümlüyüm, neye yetkiliyim" sorularının bağlayıcı cevabıdır.
Bu sayfa yönetmeliğin madde referanslı özetidir; mesleğe giriş süreci için uzman nasıl olunur rehberine, sınıf atlamanın pratiği için belge yükseltme rehberine bakın. Yönetmelik zaman zaman değişikliğe uğrar; bağlayıcı çerçeve her zaman yürürlükteki güncel metindir.
Belge Sınıfları: Kim Hangi Tehlike Sınıfında Çalışabilir? (m.7)
| Belge sınıfı | Görev alabileceği işyerleri |
|---|---|
| (C) sınıfı | Az tehlikeli sınıftaki işyerleri |
| (B) sınıfı | Az tehlikeli ve tehlikeli sınıflardaki işyerleri |
| (A) sınıfı | Bütün tehlike sınıflarındaki işyerleri |
İşyerinin tehlike sınıfı NACE koduna göre belirlenir — tehlike sınıfı rehberinden doğrulayın. Sınıf atlamanın standart yolu deneyim + eğitim + sınavdır: (C) belgesiyle en az 3 yıl fiilen görev yapan uzman (B) sınıfına, (B) belgesiyle en az 4 yıl görev yapan uzman (A) sınıfına başvurabilir (m.8). Fiili sürenin İSG-KATİP ile ispatı, sınav dönemleri ve doktora/deneyim istisnaları belge sınıf yükseltme rehberinde adım adım anlatılır.
Uzmanın Görevleri (m.9)
Yönetmelik m.9, görevleri beş ana başlıkta toplar. Ortak nokta şudur: uzmanın görevi önlem aldırmaktır; tespitleri işverene iletir, uygulamayı işveren yapar.
- Rehberlik: İşyerinde yapılan çalışmaların İSG mevzuatına ve genel iş güvenliği kurallarına uygun yürütülmesi için işverene önerilerde bulunmak; iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili alınması gereken tedbirleri yazılı olarak bildirmek.
- Risk değerlendirmesi: Risk değerlendirmesinin yapılmasını sağlamak, çalışmalarına katılmak ve sonuçlara göre alınacak önlemler konusunda işverene önermek.
- Çalışma ortamı gözetimi: Ortamın gözetimini yapmak, periyodik bakım-kontrol ve ölçümleri planlamak, acil durum planlarının hazırlanması ile yangın-tahliye organizasyonu çalışmalarına katılmak.
- Eğitim, bilgilendirme ve kayıt: Çalışanların İSG eğitimlerini planlamak ve uygulamalarını yapmak/yaptırmak; kaza ve ramak kala olaylarının nedenlerini araştırıp tekrarını önleyici çalışmalar yürütmek; yıllık çalışma planı ve yıllık değerlendirme raporunu işyeri hekimiyle birlikte hazırlamak.
- İlgili birimlerle işbirliği: İşyeri hekimi, İSG kurulu ve çalışan temsilcisiyle koordineli çalışmak.
Yetkiler ve Yükümlülükler (m.10-11)
Yetkiler (m.10): Uzman, görevi gereği işyerinin bütün bölümlerinde inceleme ve araştırma yapma, gerekli bilgi ve belgelere ulaşma ve çalışanlarla görüşme yetkisine sahiptir. Tespit ettiği hayati tehlikenin ciddi ve önlenemez olması ve acil müdahale gerektirmesi hâlinde işin durdurulması için işverene başvurur. Görevinin gerektirdiği konularda işverenin bilgisi dâhilinde ilgili kurum ve kuruluşlarla iletişim kurabilir; tasarım ve toplu koruma planlaması aşamalarına katılır.
Yükümlülükler (m.11): Görevini yaparken işin normal akışını mümkün olduğunca aksatmamak, verimli çalışma ortamına katkı sağlamak ve işverenin/işyerinin meslek sırları ile ekonomik-ticari bilgilerini gizli tutmak zorundadır. Tespit ettiği eksiklikleri işverene yazılı bildirme ve gereği yapılmayan hayati tehlikeyi yetkili makama iletme zinciri, uzmanın hem yükümlülüğü hem hukuki kalkanıdır — adım adım işleyiş için bildirim yükümlülüğü rehberine bakın.
Belge askısı: Çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanan iş kazası ya da meslek hastalığında ihmali tespit edilen uzmanın yetki belgesi altı ay süreyle askıya alınır; ihmalin tespitinde kesinleşmiş yargı kararı esas alınır (6331 m.8/4 çerçevesi). Kusur incelemesinin nasıl işlediği ve uzmanı koruyan kayıt düzeni için iş kazasında uzman sorumluluğu rehberini okuyun.
Çalışma Süreleri (m.12)
Uzman, çalışan başına ayda en az aşağıdaki süre kadar görevlendirilir; eşik çalışan sayısına ulaşan işyerinde tam süreli uzman zorunlu olur:
| Tehlike sınıfı | Asgari süre (çalışan/ay) | Tam süreli uzman eşiği |
|---|---|---|
| Az tehlikeli | 10 dakika | 1.000 çalışan |
| Tehlikeli | 20 dakika | 500 çalışan |
| Çok tehlikeli | 40 dakika | 250 çalışan |
Dakika hesabının işlenmiş örnekleri ve birden fazla işyerine hizmet kuralları çalışma süresi hesaplama rehberinde; tam süreli eşiklerin uzman-hekim karşılaştırması tam süreli zorunluluk rehberinde anlatılır. Kendi işyeriniz veya portföyünüz için toplam süreyi İSG-KATİP dakika hesaplayıcısına çalışan sayınızı girerek anında görebilirsiniz.
Eğitim ve Sınav Çerçevesi
Uzmanlık belgesi, Bakanlıkça yetkilendirilen eğitim kurumlarında alınan temel eğitim programı (teorik bölümü 180 saatten, uygulama/staj bölümü 40 saatten az olamaz — toplam en az 220 saat; teorik eğitimin en fazla yarısı uzaktan verilebilir) ve ardından girilen sınavda başarı ile kazanılır. Kimlerin başvurabileceği, sınav dönemleri ve puan şartı gibi süreç ayrıntıları için uzman nasıl olunur rehberine; sınıf yükseltme eğitimleri için yükseltme rehberine bakın.
Belgelendirme ve vize koşulları zaman içinde değişebildiğinden, başvuru öncesinde güncel şartları yürürlükteki yönetmelik metninden ve resmî sınav duyurularından teyit edin.
İş Güvenliği Uzmanları Yönetmeliği hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
C sınıfı iş güvenliği uzmanı hangi işyerlerinde çalışabilir?
(C) sınıfı belge sahipleri az tehlikeli, (B) sınıfı belge sahipleri az tehlikeli ve tehlikeli, (A) sınıfı belge sahipleri bütün tehlike sınıflarındaki işyerlerinde görev alabilir (Yönetmelik m.7). İşyerinizin sınıfını NACE koduna göre tehlike sınıfı rehberinden doğrulayın.
C sınıfından B sınıfına nasıl geçilir?
(C) sınıfı belgeyle en az 3 yıl fiilen görev yapan uzman, (B) sınıfı eğitim programına katılıp sınavda başarılı olursa (B) sınıfına; (B) sınıfıyla en az 4 yıl görev yapan uzman aynı yolla (A) sınıfına geçer (m.8). Fiili sürenin İSG-KATİP kayıtlarıyla ispatı, sınav dönemleri ve istisna yolları için belge sınıf yükseltme rehberine bakın.
İş güvenliği uzmanının belgesi hangi durumda askıya alınır?
Çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanan iş kazası ya da meslek hastalığında ihmali kesinleşmiş yargı kararıyla tespit edilen uzmanın yetki belgesi altı ay süreyle askıya alınır (6331 m.8/4 çerçevesi + Yönetmelik hükmü). Askı bir iddiayla değil mahkeme kararıyla tetiklenir; kusur incelemesinin nasıl yürüdüğü uzman sorumluluğu rehberinde anlatılır.
İş güvenliği uzmanı çalışan başına kaç dakika hizmet vermek zorunda?
Ayda çalışan başına en az az tehlikelide 10, tehlikelide 20, çok tehlikelide 40 dakikadır (m.12). Az tehlikelide 1.000, tehlikelide 500, çok tehlikelide 250 ve üzeri çalışanda tam süreli uzman zorunlu olur. Kendi işyeriniz için toplam süreyi İSG-KATİP dakika hesaplayıcısıyla anında hesaplayabilirsiniz.
İş güvenliği uzmanlığı eğitimi kaç saat?
Temel eğitim programı en az 220 saattir: 180 saat teorik (en fazla yarısı uzaktan eğitimle verilebilir) ve en az 40 saat uygulama (staj). Eğitim, Bakanlıkça yetkilendirilen kurumlarda alınır; ardından açılan sınavda başarılı olmak gerekir. Adaylık şartları ve sürecin tamamı için uzman nasıl olunur rehberine bakın.
Uzman tespit ettiği tehlikeyi kime bildirir?
Önce işverene yazılı olarak bildirir ve tespiti tespit ve öneri defterine işler; acil durdurma gerektiren hayati tehlikede işin durdurulması için işverene başvurur, giderilmeyen hayati tehlikeyi Bakanlığın yetkili birimine iletir. Zincirin adım adım işleyişi ve uzmanı koruyan fesih güvencesi için bildirim yükümlülüğü rehberine bakın.
Yönetmeliğin İstediği Kayıt Düzenini Tek Yerden Yürütmek
m.9-11'in ortak paydası kayıttır: yazılı bildirimler, risk değerlendirmesi, eğitim planı, kaza incelemeleri ve yıllık değerlendirme raporu. First İSG'de saha tespitleri fotoğraflı rapora, bildirimler tarihli kayda, eğitim ve DÖF takibi terminli işlere dönüşür — bir kusur incelemesinde uzmanın en güçlü savunması olan "görevimi yaptım ve belgeledim" dosyası kendiliğinden birikir.
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın — FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok — ilk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın