İşyeri Hekimi Yönetmeliği: Görevler, Süreler ve DSP Kuralı

İşyeri Hekiminin Görevleri Nelerdir? (m.9)

Hekimin görev alanı dört ana blokta toplanır; ağırlık merkezi sağlık gözetimidir:

• Rehberlik: İş sağlığı, hijyen ve ergonomi konularında işverene önerilerde bulunmak; işyeri bina ve eklentileri, çalışma ortamı ve içeriklerin sağlığa etkileri yönünden değerlendirmelere katılmak.
• Risk değerlendirmesi: Risk değerlendirmesi çalışmalarına katılmak; gebe-emziren çalışanlar ve genç işçiler gibi özel politika gerektiren grupları önceliklendirmek.
• Sağlık gözetimi (ana görev): İşe giriş, periyodik, iş değişikliği ve işe dönüş muayenelerini yapmak; sonuçları Ek-2 formuyla belgelendirmek; gerekli tetkikleri planlamak. Sıklıklar ve tetkik ayrıntısı için sağlık gözetimi özetine ve periyodik muayene rehberine bakın. Meslek hastalığı ön tanısında çalışanı yetkilendirilen sağlık kuruluşuna sevk etmek de bu bloğun parçasıdır; süreç için meslek hastalığı bildirimi rehberine bakın.
• Eğitim, bilgilendirme ve kayıt: Çalışanlara sağlık konulu İSG eğitimleri vermek; yıllık çalışma planı ve yıllık değerlendirme raporunu iş güvenliği uzmanıyla birlikte hazırlamak; ilk yardım ve acil müdahale organizasyonuna katkı sağlamak.

Yönetmeliğin saymadığı reçete ve istirahat gibi klinik yetkilerin hangi mevzuattan doğduğunu işyeri hekiminin görev ve yetki sınırları rehberinde bulabilirsiniz.

Hekim de uzman gibi tespitlerini işverene yazılı bildirir; gizlilik yükümlülüğü altındadır ve işverene tanı değil yalnızca işe uygunluk kararı iletilir. Sağlık verisinin KVKK boyutu için sağlık verisi rehberine bakın.

DSP Görevlendirmesi Ne Zaman Zorunlu Olur? (m.19)

DSP görevlendirme yükümlülüğü yalnız çok tehlikeli sınıfta yer alan 10 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde doğar. Asgari süreler çalışan başına aylıktır ve işyeri büyüdükçe artar:

Tam süreli işyeri hekimi görevlendirilen işyerlerinde ayrıca DSP zorunlu değildir (6331 m.8). Az tehlikeli ve tehlikeli sınıflarda DSP yükümlülüğü yoktur. Kimlerin DSP olabileceği (hemşire, sağlık memuru, acil tıp teknisyeni, çevre sağlığı teknisyeni) ve görev içerikleri için DSP rehberine bakın.

İşyeri Hekimi Hangi Kayıtları Tutar?

İşyeri hekiminin tuttuğu temel kayıt, her çalışan için doldurulan Ek-2 kişisel sağlık dosyasıdır. İşe giriş muayenesinden başlayarak periyodik muayene sonuçları, tetkik istekleri ve işe uygunluk kararları bu dosyada birikir. Dosya, çalışanın rızası veya yasal zorunluluk olmadıkça işverenle paylaşılmaz; işverene yalnızca işe uygunluk sonucu bildirilir.

Hekim ayrıca yıllık çalışma planına giren sağlık gözetimi faaliyetlerini, hangi ayda kimin muayene edileceğini gösteren bir çizelgeyle takip eder. Meslek hastalığı şüphesi doğduğunda sevk işlemi ve sonucu ayrı bir kayıtla izlenir; bu kayıt hem hekimin hem işyerinin yükümlülüğünü ispatlar. Görevlendirme süresi ve DSP ile paylaşılan görev dağılımı da yazılı olarak belgelenir; sözlü görevlendirme denetimde geçerli kabul edilmez.

Kağıt dosya yerine dijital sağlık kaydı tutan işyerlerinde de kural değişmez; önemli olan kaydın erişilebilir, tarihli ve imza izlenebilir olmasıdır. Dijital sistemde tutulan Ek-2 verileri, kağıt muadili kadar geçerli kabul edilir ve denetimde ekrandan gösterilebilir. Hekim işyerinden ayrıldığında bu kayıtların kim tarafından, hangi ortamda saklanacağı önceden netleştirilmelidir; aksi halde geçmiş muayene geçmişine erişim kaybolabilir.

İşyeri Hekimi Görevlendirmesinde Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

En sık hata, çalışan sayısı arttıkça hekim süresinin güncellenmemesidir; işyeri 150 çalışandan 220 çalışana çıktığında dakika hesabı yeniden yapılmazsa eşik aşılmış olabilir. İkinci hata, DSP eşiği çok tehlikeli sınıfta 10 çalışana geldiği halde bu görevlendirmenin atlanmasıdır.

Üçüncü hata, tam süreli hekim eşiği aşıldığı halde tek hekimle devam edilmesidir; her tam kat için ayrı hekim gerektiği unutulur. Dördüncü hata, hekimin sağlık verilerini işverenle paylaşmasıdır; bu hem yönetmeliğe hem KVKK'ya aykırıdır. Beşinci hata, birden fazla işyerine hizmet veren hekimin toplam sürelerini işyerleri arasında doğru dağıtmamasıdır; bu durumda bazı işyerlerinde eksik hizmet ortaya çıkar.

İşyeri Hekimi ile İş Güvenliği Uzmanı Görevleri Nasıl Ayrılır?

İkisinin görev alanı birbirini tamamlar ama örtüşmez. İşyeri hekimi sağlık gözetiminden, iş güvenliği uzmanı ise teknik risklerin tespiti ve önlenmesinden sorumludur. Risk değerlendirmesi çalışmasına ikisi birlikte katılır; hekim sağlığa etki eden faktörleri, uzman ise ekipman ve süreç kaynaklı tehlikeleri değerlendirir. Yıllık çalışma planı ve yıllık değerlendirme raporu da ortak imzayla hazırlanır; bu, iki profesyonelin aynı takvimde çalıştığının kanıtıdır.

Gizlilik yönünden fark belirgindir: hekim topladığı sağlık verisini işverenle paylaşmaz, yalnızca işe uygunluk kararını iletir. Uzman ise tespit ettiği teknik riskleri ayrıntılarıyla işverene raporlar; bu raporun gizli tutulması gerekmez, aksine işyerinde görünür olması beklenir. Görevlendirme eşikleri de farklıdır: hekim eşikleri tam süreli için az tehlikelide 2.000, tehlikelide 1.000, çok tehlikelide 750 çalışandır; uzman eşikleri ise az tehlikelide 1.000, tehlikelide 500, çok tehlikelide 250 çalışandır. Hangi eşiğin hangi profesyonel için geçerli olduğunu karıştırmamak için tam süreli zorunluluk rehberine bakılabilir.

İşyeri Hekimi Değişirse Ne Yapılmalı?

Hekim değişikliği İSG-KATİP üzerinden bildirilmeden yeni hekim göreve başlayamaz; eski hekimin ayrılış tarihi ile yeni hekimin başlangıç tarihi arasında boşluk bırakılmamalıdır. Devir sırasında Ek-2 sağlık dosyaları, tamamlanmamış tetkik ve sevk kayıtları yeni hekime eksiksiz teslim edilir; dosya devri yazılı bir tutanakla kayda geçirilir.

Yeni hekim, devraldığı işyerinin son yıllık plan ve değerlendirme raporunu inceleyerek görevine başlar; bu, hangi muayenelerin gecikmiş olduğunu baştan görmesini sağlar. Devir sürecinde bir boşluk oluşursa, o dönemde yapılması gereken muayeneler ertelenmiş sayılır ve yeni hekim ilk iş olarak bu listeyi tamamlamalıdır. Sık hekim değişikliği sağlık gözetiminin sürekliliğini bozar; devir sürecinin belgeyle yürütülmesi hem çalışan hem işveren için koruyucudur. OSGB değişikliğinde de aynı devir disiplini geçerlidir; yeni OSGB, önceki OSGB'den kalan tüm sağlık ve görevlendirme kayıtlarını yazılı talep eder ve teslim aldığını tutanakla teyit eder. Devir tutanağının bir nüshası, ileride çıkabilecek bir uyuşmazlıkta kanıt niteliği taşıdığı için işyeri dosyasında da saklanmalıdır.