Diş Kliniği Risk Değerlendirmesi Örneği (2026)

Diş Kliniklerinde Hangi Tehlikeler Var?

Dört grup öne çıkar: biyolojik tehlikeler, radyasyon, basınçlı kaplar-elektrik ve kimyasal-ergonomik tehlikeler. Aşağıdaki başlıklar saha uygulamalarından ve kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; indirilebilir şablonda genişletilmiştir.

Biyolojik tehlikeler

• Kesici-delici alet yaralanması: anestezi iğnesi, kanal aleti, frez ve kürete bağlı yaralanma; hepatit ve benzeri kan yoluyla bulaşan etkenler.
• Dental aerosol ve sıçrama: yüksek devirli el aleti ve hava-su spreyi ağız içi aerosolü oluşturur; diş kliniğini diğer sağlık işyerlerinden ayıran en belirleyici risktir; solunum ve temas yoluyla bulaş.
• Ünit su hatları: biyofilm oluşumu; düzenli dezenfeksiyon ve hat temizliği.

Radyasyon

• Periapikal ve panoramik röntgen: iyonlaştırıcı radyasyon; dozimetre, kurşun önlük-tiroid koruyucu, kapı kapalı çekim ve gebe çalışan düzenlemesi.

Basınçlı kaplar ve elektrik

• Otoklav: basınçlı buhar ve sıcak yüzey; yanık ve patlama riski; periyodik kontrol zorunlu.
• Dental kompresör: basınçlı hava ekipmanı; periyodik kontrol ve uygunluk raporu.
• Elektrik: çok sayıda cihazın aynı hatta yüklenmesi, ıslak alanda cihaz kullanımı; kaçak akım rölesi ve topraklama ölçümü gerektirir.

Kimyasal, ergonomik ve genel tehlikeler

• Dezenfektan ve dental kimyasallar: yüzey/alet dezenfektanı, dolgu ve kanal kimyasalları; solunum ve cilt maruziyeti; GBF ve KKD.
• Sabit-eğik postür: uzun süre aynı pozisyonda çalışmaya bağlı boyun-bel-omuz rahatsızlıkları; ergonomik tabure ve ara verme.
• Tıbbi atık: keskin atık kutusu ve ayrıştırma; temizlik personeli için yaralanma riski.
• Yangın ve tahliye: söndürücü, işaretli çıkış, acil durum planı.

Diş Kliniği Risk Değerlendirmesi 5 Adımda Nasıl Yapılır?

1. Ekibi kurun: tehlikeli sınıfta değerlendirme; işveren/hekim, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve çalışan temsilcisinin katılımıyla yapılır. Küçük klinikler bu hizmeti tipik olarak bir OSGB'den alır.
2. Bölümlere ayırın: tedavi üniti, röntgen odası, sterilizasyon, kompresör/teknik alan, bekleme/kayıt, atık deposu. Her bölümü yerinde gezin.
3. İşlemleri temel alın: anestezi, yüksek devirli aletle kesme, kanal tedavisi, röntgen ve sterilizasyon gibi işlemleri ayrı satır yapın.
4. Puanlayın ve önceliklendirin: olasılık × şiddet ile skorlayın; kesici-delici alet, aerosol ve radyasyon satırlarını öne alın.
5. Önlemleri termine bağlayın: her önleme sorumlu ve tarih atayın; en geç 4 yılda bir (kaza/ramak kala sonrasında derhal) yenileyin.

Diş Kliniğinde Denetimde Hangi Belgeler İstenir?

Denetimde ilk istenen belge risk değerlendirmesi raporunun kendisidir; tarihli, imzalı ve tehlike sınıfına uygun süre içinde (en geç 4 yıl) olması gerekir. İkinci sırada eğitim katılım tutanakları ve işe giriş sağlık raporları gelir.

Kesici-delici alet yaralanmasına karşı hepatit B aşı takibi ve maruziyet kayıtları ayrıca istenir; bu kayıtlar Biyolojik Etkenlere Maruziyet Yönetmeliği kapsamındadır. Otoklav ve dental kompresörün güncel periyodik kontrol raporları, KKD zimmet tutanağı ve tıbbi atık takip formu da denetimde sorulan belgeler arasındadır; zimmet için KKD zimmet tutanağı rehberine bakın.

Röntgen cihazı kullanan kliniklerde dozimetre takip kayıtları ayrı bir belge grubudur; bu kayıtlar genellikle radyasyon güvenliği sorumlusunca tutulur ve klinik dosyasından ayrı saklanır, denetimde ikisi birlikte istenebilir.

İğne Batması Yaşanan Bir Klinikte Süreç Nasıl İşler?

Bir asistan, kanal tedavisi sırasında kullanılmış iğneyle kendini yaralamış olsun. İlk adım yarayı bol suyla yıkamak ve işyeri hekimine bildirmektir; olay aynı gün iş kazası olarak SGK'ya bildirilir.

İkinci adım, çalışanın aşı ve bağışıklık durumunun kontrol edilmesi, gerekirse profilaksi başlatılmasıdır; bu karar işyeri hekiminin alanındadır ve gecikmeden verilmelidir. Üçüncü adım, olayın risk değerlendirmesine geri bildirilmesidir: kesici-delici alet satırının önlem sütunu gözden geçirilir, güvenli aktarım prosedürü hatırlatılır ve gerekirse ek eğitim planlanır.

Olay bir DÖF ile kayıt altına alınır; sorumlu ve termin atanır, kapatma tarihinde önlemin uygulanıp uygulanmadığı doğrulanır. Benzer olayların tekrarı, aynı satırın skorunun yeniden yükseltilmesini ve önlemlerin gözden geçirilmesini gerektirir.

Yeni Açılan Bir Diş Kliniğinde İlk 30 Günde Ne Yapılmalı?

Faaliyete başlamadan önce üç iş tamamlanmalıdır: uzman/hekim görevlendirmesinin İSG-KATİP'e işlenmesi, ilk risk değerlendirmesinin yapılması, çalışanların işe giriş sağlık raporlarının alınması. Bu üçü olmadan klinik fiilen İSG mevzuatına aykırı çalışır ve ilk denetimde eksik yakalanma riski yüksektir.

İlk 30 gün içinde ayrıca acil durum planı hazırlanmalı, destek elemanları (yangın, ilkyardım, tahliye) görevlendirilmeli ve KKD zimmeti yapılmalıdır. Röntgen cihazı varsa radyasyon güvenliği lisansı ve dozimetre aboneliği bu sürece dahil edilmelidir. Eğitim yenileme ve sağlık gözetimi tarihlerinin ilk ay içinde bir takvime işlenmesi, sonraki yıllardaki takibi kolaylaştırır.

Bu adımların tamamı bir kez yapılıp unutulacak işler değildir; risk değerlendirmesi 4 yılda bir, eğitimler periyodik olarak, sağlık gözetimi yıllık tekrarlanır.

Diş Kliniği Zinciri Birden Fazla Şubeyi Nasıl Yönetir?

Birden fazla şubesi olan klinik zincirlerinde her şube ayrı bir risk değerlendirmesine tabidir; şubeler benzer ekipmana sahip olsa bile bina, personel ve yerleşim farkı ayrı değerlendirme gerektirir.

Merkezi bir OSGB ile çalışmak, şubeler arası standart bir şablon kullanmayı kolaylaştırır. Ancak her şubenin kendine özgü bulguları, örneğin bir şubede eski elektrik tesisatı, şablonun üzerine eklenmelidir. Şubeler arası karşılaştırma, hangi şubenin hangi kalemde geride kaldığını görmeyi sağlar ve iyi uygulamaların diğer şubelere taşınmasına yardımcı olur.