Diş Kliniği Risk Değerlendirmesi Örneği (2026)
Kesici-delici alet, dental aerosol bulaşı, radyografi, otoklav ve kompresör riskleri; 5x5 örnek tablo ve indirilebilir Excel şablonu
Diş Kliniği İçin Risk Değerlendirmesi Zorunlu mu? — Kısa Cevap
Evet. Çalışanı (yardımcı personel, sekreter, temizlik veya ikinci hekim) olan her diş kliniği ve ağız-diş sağlığı muayenehanesi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.10 gereği risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Diş hekimliği faaliyetleri (NACE 86.23) tehlikeli sınıfta yer alır; değerlendirme en geç 4 yılda bir yenilenir — tehlike sınıfınızı NACE kodunuzdan doğrulayın.
Tek başına çalışan, hiç çalışanı olmayan hekim 6331 kapsamına girmez; ancak bir yardımcı personel istihdam edildiği anda risk değerlendirmesi, çalışan eğitimi, işe giriş raporu ve acil durum planı yükümlülükleri devreye girer. Sürecin genel çerçevesi için risk değerlendirmesi nasıl yapılır rehberine bakın.
Diş Kliniklerinde Tipik Tehlikeler
Aşağıdaki başlıklar saha uygulamalarından ve kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir. İndirilebilir şablonda genişletilmiştir.
Biyolojik tehlikeler
- Kesici-delici alet yaralanması: anestezi iğnesi, kanal aleti, frez ve kürete bağlı yaralanma; hepatit ve benzeri kan yoluyla bulaşan etkenler.
- Dental aerosol ve sıçrama: yüksek devirli el aleti ve hava-su spreyi ağız içi aerosolü oluşturur — diş kliniğini diğer sağlık işyerlerinden ayıran en belirleyici risktir; solunum ve temas yoluyla bulaş.
- Ünit su hatları: biyofilm oluşumu; düzenli dezenfeksiyon ve hat temizliği.
Radyasyon
- Periapikal ve panoramik röntgen: iyonlaştırıcı radyasyon; dozimetre, kurşun önlük-tiroid koruyucu, kapı kapalı çekim ve gebe çalışan düzenlemesi.
Basınçlı kaplar ve elektrik
- Otoklav: basınçlı buhar ve sıcak yüzey — yanık ve patlama; periyodik kontrol zorunlu.
- Dental kompresör: basınçlı hava ekipmanı; periyodik kontrol ve uygunluk raporu.
- Elektrik: çok sayıda cihazın aynı hatta yüklenmesi, ıslak alanda cihaz kullanımı — kaçak akım rölesi ve topraklama ölçümü.
Kimyasal, ergonomik ve genel tehlikeler
- Dezenfektan ve dental kimyasallar: yüzey/alet dezenfektanı, dolgu ve kanal kimyasalları — solunum ve cilt maruziyeti; GBF ve KKD.
- Sabit-eğik postür: uzun süre aynı pozisyonda çalışmaya bağlı boyun-bel-omuz rahatsızlıkları; ergonomik tabure ve ara verme.
- Tıbbi atık: keskin atık kutusu ve ayrıştırma; temizlik personeli için yaralanma riski.
- Yangın ve tahliye: söndürücü, işaretli çıkış, acil durum planı.
Örnek 5x5 Risk Değerlendirmesi Tablosu (Diş Kliniği)
Aşağıdaki satırlar 5x5 L tipi matrisle puanlanmış örneklerdir. Puanlar temsilidir — kendi kliniğinizin önlem durumuna göre yeniden takdir edilmelidir. Genişletilmiş hâli indirilebilir şablonda hazırdır.
| Bölüm | Tehlike | Risk | O | Ş | Skor | Önlem |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Muayene/tedavi | Kesici-delici alet (iğne, kanal aleti, frez) | Kan yoluyla bulaşan enfeksiyon | 4 | 4 | 16 | Keskin atık kutusu; güvenli aktarım; hepatit B aşısı; yaralanma bildirimi |
| Tedavi | Dental aerosol ve sıçrama | Solunum/temas yoluyla bulaş | 4 | 3 | 12 | Yüksek hacimli aspirasyon; maske-gözlük-siperlik; hasta öncesi gargara; havalandırma |
| Röntgen | İyonlaştırıcı radyasyon | Radyasyona bağlı hastalık | 2 | 5 | 10 | Dozimetre; kurşun önlük-tiroid koruyucu; kapı kapalı çekim; gebe çalışan düzenlemesi |
| Sterilizasyon | Otoklav (basınçlı buhar) | Yanık, patlama | 2 | 4 | 8 | Yıllık periyodik kontrol; kullanım talimatı; yetkili personel |
| Teknik | Dental kompresör (basınçlı hava) | Basınçlı kap patlaması | 2 | 4 | 8 | Periyodik kontrol; uygunluk raporu; güvenlik valfi kontrolü |
| Tedavi | Dezenfektan/dental kimyasal maruziyeti | Solunum ve cilt tahrişi | 3 | 3 | 9 | Havalandırma; GBF; eldiven-maske; etiket kontrolü |
| Çalışma düzeni | Sabit-eğik postür | Boyun-bel-omuz rahatsızlığı | 4 | 3 | 12 | Ergonomik tabure; hasta koltuğu yükseklik ayarı; ara verme; egzersiz bilgilendirmesi |
| Atık | Tıbbi atık elleçleme | Kesik ve enfeksiyon | 3 | 4 | 12 | Keskin atık kutusu; atık ayrıştırma; KKD; aşı takibi |
| Genel/elektrik | Cihaz elektrik kaçağı | Elektrik çarpması | 2 | 5 | 10 | Kaçak akım rölesi; yıllık topraklama ölçümü; yetkili bakım |
| Genel | Yangın ve tahliye eksikliği | Yaralanma, can kaybı | 2 | 5 | 10 | Söndürücü periyodik bakımı; işaretli çıkış; acil durum planı |
Diş Kliniği Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır? — 5 Adım
- Ekibi kurun: tehlikeli sınıfta değerlendirme; işveren/hekim, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve çalışan temsilcisinin katılımıyla yapılır. Küçük klinikler bu hizmeti tipik olarak bir OSGB'den alır.
- Bölümlere ayırın: tedavi üniti, röntgen odası, sterilizasyon, kompresör/teknik alan, bekleme/kayıt, atık deposu. Her bölümü yerinde gezin.
- İşlemleri temel alın: anestezi, yüksek devirli aletle kesme, kanal tedavisi, röntgen ve sterilizasyon gibi işlemleri ayrı satır yapın.
- Puanlayın ve önceliklendirin: olasılık × şiddet ile skorlayın; kesici-delici alet, aerosol ve radyasyon satırlarını öne alın.
- Önlemleri termine bağlayın: her önleme sorumlu ve tarih atayın; en geç 4 yılda bir (kaza/ramak kala sonrasında derhal) yenileyin.
İlgili Mevzuat
- 6331 sayılı İSG Kanunu m.10 — risk değerlendirmesi yükümlülüğü.
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — ekip, yöntem, yenileme (tehlikeli sınıf: 4 yıl).
- İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği — NACE 86.23 (diş hekimliği): tehlikeli sınıf.
- Biyolojik Etkenlere Maruziyet Yönetmeliği — bulaş riski, aşılama, maruziyet kayıtları.
- İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrolü ve Kimyasal Maddelerle Çalışma yönetmelikleri — otoklav/kompresör ve dental kimyasallar.
Yükümlülük ihlallerinin 2026 ceza karşılıkları için İSG cezaları tablosuna bakın.
Diş kliniği risk değerlendirmesi hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Diş kliniği/muayenehanesi risk değerlendirmesi yapmak zorunda mı?
Evet. Çalışanı (diş hekimi ortağı, yardımcı personel, sekreter, temizlik) olan her diş kliniği ve ağız-diş sağlığı muayenehanesi 6331 sayılı Kanun m.10 gereği risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Tek başına çalışan, hiç çalışanı olmayan hekim kanun kapsamına girmez; ancak bir yardımcı personel istihdam edildiği anda tüm yükümlülükler devreye girer.
Diş kliniği hangi tehlike sınıfında yer alır?
Diş hekimliği uygulama faaliyetleri (NACE 86.23) İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nde tehlikeli sınıftadır. Bu; risk değerlendirmesinin en geç 4 yılda bir yenilenmesi ve İSG hizmetlerinin işverence üstlenilememesi (uzman/hekim görevlendirme gerekliliği) anlamına gelir. Kodunuzu NACE rehberinden doğrulayın.
Diş kliniğinde en kritik riskler hangileri?
Dört başlık öne çıkar: kesici-delici alet yaralanması (iğne, kanal aleti, frez), aerosol ve sıçrama yoluyla biyolojik bulaş (yüksek devirli aletlerde ağız içi aerosolü), iyonlaştırıcı radyasyon (periapikal ve panoramik röntgen) ve basınçlı kap riski (otoklav ve dental kompresör). Ayrıca dezenfektan/kimyasal maruziyeti ve uzun süre sabit-eğik postürde çalışmaya bağlı kas-iskelet rahatsızlıkları eklenir.
Dental aerosol bulaşı risk değerlendirmesine nasıl yazılır?
Ayrı satır olarak yazılır: tehlike 'yüksek devirli el aleti/hava-su spreyi kaynaklı aerosol', risk 'solunum ve temas yoluyla enfeksiyon bulaşı', önlemler ise yüksek hacimli aspirasyon, koruyucu maske-gözlük-siperlik, hasta öncesi ağız gargarası, ünit su hatlarının dezenfeksiyonu ve hasta arası havalandırmadır. Aerosol, diş kliniğini diğer sağlık işyerlerinden ayıran en belirleyici risktir.
Röntgen cihazı için hangi önlemler yazılmalı?
Periapikal ve panoramik röntgen iyonlaştırıcı radyasyon üretir. Önlemler: dozimetre takibi, kurşun önlük ve tiroid koruyucu, röntgen odası kapısının çekim sırasında kapalı tutulması, uyarı işaretleri ve gebe çalışanların cihaz alanından uzaklaştırılmasıdır (gebe çalışan rehberi). Cihaz alanı sağlık ve güvenlik işaretleriyle tanımlanır.
Otoklav ve kompresör periyodik kontrolü zorunlu mu?
Evet. Otoklav ve dental kompresör basınçlı kap kapsamındadır; iş ekipmanlarının periyodik kontrolü mevzuatı gereği yetkili kişilerce düzenli kontrol ettirilip belgelenir (basınçlı kaplar periyodik kontrol). Sürelerin ve raporun İSG-KATİP'e uygun düzenlenmesine dikkat edin; yüksek basınç ve buhar yanık ve patlama riski taşır.
Diş Kliniği Soru Seti FirstİSG Uygulamasında Hazır
Risk değerlendirmenizi FirstİSG uygulamasında dijital yürütürsünüz: firmanızı seçtiğinizde sihirbaz "Diş Kliniği" bölümünü — kesici-delici aletlerden dental aerosole, Fine-Kinney puan önerili hazır tehlike ve önlem maddeleriyle — otomatik önerir. Kliniğinizin fotoğraflarıyla saha tespiti yapar, raporu dakikalar içinde tamamlarsınız.
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın — FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok — ilk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın