5x5 (L Tipi Matris) Risk Analizi: Tablo, Hesaplama ve Excel Şablonu (2026)
Risk Skoru = Olasılık × Şiddet — renkli 5x5 matris, canlı hesaplayıcı, risk düzeyi eşikleri ve sahada doldurulmaya hazır indirilebilir tablo
5x5 Matris Nedir? — Kısa Cevap
5x5 L tipi matris, riski iki değişkenin çarpımıyla sayısallaştıran bir risk değerlendirme metodudur: Risk Skoru = Olasılık (O) × Şiddet (Ş) — her iki değişken de 1-5 arası puanlanır, skor 1 ile 25 arasında çıkar. Skor 25 "tolere edilemez" demektir ve çalışma risk giderilene kadar durdurulur. Hızlı uygulanması, özel eğitim gerektirmemesi ve sonucun renkli matris üzerinde tek bakışta okunması sayesinde Türkiye'de en yaygın kullanılan risk analizi yöntemidir; özellikle ofis, perakende, atölye ve orta ölçekli üretim işyerlerine uygundur.
Dayanak: İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (RG 29.12.2012, S. 28512) yöntem dayatmaz; işyerine uygun bilimsel bir metot seçilmesini ister. Sürecin tamamı (tehlike tespiti, ekip, dokümantasyon, yenileme süreleri) için risk değerlendirmesi rehberine bakın.
Canlı Hesaplayıcı: O × Ş → Risk Skoru
İki puanı seçin; risk skoru, kategori ve aksiyon önerisi anında hesaplanır.
Puanlama ekip kanaatiyle yapılır; skor tek başına değil, mevcut önlemler ve mevzuat yükümlülükleriyle birlikte yorumlanmalıdır.
Hesaplamayı şimdi deneyin: renkli matriste hücreye tıklayarak seçim yapabildiğiniz tıklanabilir 5x5 matris hesaplayıcısı ayrı araç sayfasında.
5x5 Risk Matrisi (Renkli Tablo)
Satırlar olasılığı, sütunlar şiddeti gösterir; kesişim hücresi risk skorudur:
| O \ Ş | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 2 | 2 | 4 | 6 | 8 | 10 |
| 3 | 3 | 6 | 9 | 12 | 15 |
| 4 | 4 | 8 | 12 | 16 | 20 |
| 5 | 5 | 10 | 15 | 20 | 25 |
Olasılık (O) — Zararın gerçekleşme ihtimali
| Puan | Tanım |
|---|---|
| 1 | Çok küçük — yılda bir ya da daha seyrek |
| 2 | Küçük — yılda birkaç kez |
| 3 | Orta — ayda bir |
| 4 | Yüksek — haftada bir |
| 5 | Çok yüksek — hemen her gün |
Şiddet (Ş) — Olası zararın büyüklüğü
| Puan | Tanım |
|---|---|
| 1 | Çok hafif — iş kaybı yok, ilkyardım dahi gerektirmez |
| 2 | Hafif — ilkyardım, aynı gün işe dönüş |
| 3 | Orta — geçici iş göremezlik, dış tedavi |
| 4 | Ciddi — uzuv kaybı, meslek hastalığı, kalıcı hasar |
| 5 | Çok ciddi — ölüm, sürekli iş göremezlik |
Risk Düzeyi Eşikleri ve Aksiyonlar
| Skor | Risk düzeyi | Gereken aksiyon |
|---|---|---|
| 1 | Önemsiz risk | Önlem önceliği yok; kayıt ve periyodik izleme yeterli |
| 2 - 6 | Katlanılabilir (düşük) risk | İlave kontrol planlanır, gözetim altında izlenir |
| 8 - 12 | Dikkate değer (orta) risk | Terminli aksiyon planı; makul sürede iyileştirme |
| 15 - 20 | Önemli (yüksek) risk | Kısa sürede önlem; gerekiyorsa iş kısıtlanır |
| 25 | Tolere edilemez | Çalışma durdurulur, risk giderilmeden başlatılmaz |
Ücretsiz 5x5 Risk Analizi Excel Şablonu
Sahada doldurulmaya hazır tablo — kayıt gerektirmez, doğrudan indirilir:
- Risk Değerlendirme sayfası: bölüm/faaliyet, tehlike, risk, etkilenenler, mevcut önlemler, O-Ş sütunları; risk skoru ve risk düzeyi formülle otomatik hesaplanır, önlem sonrası kalan risk sütunları dahil
- O / Ş hücrelerinde açılır liste: yalnız 1-5 puanları seçilebilir, yazım hatası olmaz
- Puan Tabloları sayfası: olasılık/şiddet tanımları, risk düzeyi eşikleri ve renkli 5x5 matris başvuru için yanınızda
- 3 işlenmiş örnek satır (ofis, depo, atölye senaryoları)
5x5 Excel şablonunu indir (.xlsx) Şablon L tipi matris risk analizi örneği olarak da kullanılır — L tipi ve 5x5 aynı yöntemin iki adıdır. Diğer ücretsiz İSG form ve şablonları için şablon kütüphanesine bakın.
Üç değişkenli versiyon için Fine-Kinney Excel şablonuna bakın.
İşlenmiş Saha Örneği: Depoda Forklift-Yaya Trafiği
Adım adım gerçek bir değerlendirme:
- Tehlike: Sevkiyat alanında forklift ve yaya trafiği ayrılmamış; tek uyarı levhası var.
- Olasılık (O) = 3: Yoğun sevkiyat saatlerinde ayda bir yakın temas/ramak kala yaşanıyor.
- Şiddet (Ş) = 5: Forklift çarpması → ölüm veya sürekli iş göremezlik.
- Risk Skoru = 3 × 5 = 15 → Önemli (yüksek) risk. Kısa sürede önlem: zemin işaretleme + fiziksel bariyer, kör noktalara ayna, hız limiti, forklift uyarı ışığı.
- Önlem sonrası yeniden puanlama: Yaya yolu fiziksel olarak ayrıldıktan sonra O=1, Ş=5 → Skor = 5 (katlanılabilir risk); kalan risk periyodik saha denetimiyle izlenir.
Dikkat — en sık yapılan 3 puanlama hatası: (1) Olasılığı "hiç kaza olmadı" diye düşük puanlamak — geçmiş kaza yokluğu değil, maruziyet koşulları esas alınır. (2) Şiddeti "en kötü senaryo" yerine "makul en kötü" üzerinden seçmemek; her tehlikeye 5 vermek matrisi işlevsizleştirir. (3) Mevcut önlemleri yok sayıp "çıplak" riski puanlamak — her zaman mevcut durumda puanlayın, önlem sonrası skoru ayrı sütunda gösterin.
5x5 matrisin sektöre uygulanmış hâlini görmek isterseniz puanlanmış örnek tablolar hazırladık: 5x5 matrisle hazırlanmış berber/kuaför örneği, ofis örneği ve okul örneği — her birinde sektörün tipik tehlike listesi ve indirilebilir Excel şablonu var. Yeme-içme tarafında fırın ve pastane için doldurulmuş 5x5 örneği ile restoran-kafe örneği de mevcut. İmalat tarafında metal atölyesi örneği, mobilya atölyesi örneği ve matbaa örneği; sağlıkta diş kliniği örneği 5x5 ana tabloyla hazırlandı.
5x5 mi, Fine-Kinney mi?
İki yöntemin temel farkı frekans değişkenidir: Fine-Kinney, tehlikeye maruz kalma sıklığını ayrı puanlar (R = O × F × Ş) ve 0,1-10.000 arası skor üretir; 5x5 ise iki değişkenle hızlı sonuç verir.
- 5x5 L tipi matris: ofis, perakende, küçük atölye, orta ölçekli üretim — hızlı, eğitimsiz ekiple de uygulanır, sonuç tek bakışta okunur.
- Fine-Kinney: inşaat, maden, kimya, ağır sanayi — aynı tehlikenin farklı sıklıklarla tekrarladığı işyerlerinde daha ayırt edici.
Aynı işyerinde iki yöntem birlikte de kullanılabilir: rutin bölümler 5x5 ile, yüksek tehlikeli prosesler Fine-Kinney ile değerlendirilir — yönetmelik tek yöntem şartı koymaz. Puan tabloları, canlı hesaplayıcı ve Excel şablonuyla birlikte ayrıntılı kıyas için Fine-Kinney rehberine; FMEA, HAZOP, JSA, ETA ve FTA dahil 7 yöntemin karar tablosu için risk analizi yöntemleri karşılaştırma rehberine bakın.
5x5 matris hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
5x5 risk analizi (L tipi matris) nedir?
5x5 L tipi matris, riski iki değişkenin çarpımıyla puanlayan risk değerlendirme metodudur: Risk Skoru = Olasılık (1-5) × Şiddet (1-5). Skor 1 ile 25 arasında çıkar ve renkli matris üzerinde okunur. Hızlı uygulanması ve özel eğitim gerektirmemesi nedeniyle Türkiye'de en yaygın kullanılan risk analizi yöntemidir; "L tipi" adı iki boyutlu karar matrisi ailesinden gelir.
5x5 matriste risk skoru nasıl hesaplanır?
Tehlike için iki puan seçilir ve çarpılır: zararın gerçekleşme olasılığı (1-5) ve gerçekleşirse şiddeti (1-5). Örnek: forklift ile yaya trafiğinin ayrılmadığı depoda çarpışma → O=3 (ayda bir karşılaşma ihtimali) × Ş=5 (ölümcül olabilir) = 15 → önemli risk, kısa sürede önlem gerekir. Bu sayfadaki canlı hesaplayıcıyla deneyebilirsiniz.
5x5 risk skoru nasıl yorumlanır?
Beş kademe vardır: 25 tolere edilemez (çalışma durdurulur), 15-20 önemli risk (kısa sürede önlem), 8-12 dikkate değer risk (terminli aksiyon planı), 2-6 katlanılabilir risk (izleme + planlı iyileştirme), 1 önemsiz risk (kayıt yeterli).
5x5 mi Fine-Kinney mi kullanmalıyım?
Mevzuat yöntem dayatmaz. Ofis, perakende, küçük atölye gibi düşük karmaşıklıkta 5x5 hızlı ve yeterlidir. Tehlikeye maruz kalma sıklığının kritik olduğu inşaat, maden, kimya ve ağır sanayide üç değişkenli Fine-Kinney daha ayırt edici sonuç verir. Aynı işyerinde ikisi birlikte de kullanılabilir.
L tipi matris ile 5x5 matris aynı şey mi?
Evet — pratikte aynı yöntemin iki adıdır. "L tipi" (L matrisi), olasılık ve şiddet eksenlerinden oluşan iki boyutlu karar matrisi ailesini ifade eder; Türkiye'de en yaygın uygulanan boyutu 5x5 olduğu için "5x5 matris", "L tipi matris" ve "5x5 L tipi matris" aynı tabloyu anlatır. Dolayısıyla L tipi matris örneği arıyorsanız bu sayfadaki tablo, işlenmiş saha örneği ve Excel şablonu birebir kullanılabilir.
5x5 risk analizi Excel şablonu nereden indirilir?
Bu sayfadaki hazır şablonu kayıt gerektirmeden ücretsiz indirebilirsiniz: Oת formülü ve risk düzeyi otomatik hesaplanır, açılır listeyle yalnız 1-5 puanları girilebilir, renkli 5x5 matris ve puan tabloları ayrı sayfada gelir. Şablon L tipi matris örneği olarak da kullanılır. 5x5 Excel şablonunu indir.
Risk değerlendirmesi kaç yılda bir yenilenir?
İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği m.12'ye göre en geç çok tehlikeli sınıfta 2, tehlikeli sınıfta 4, az tehlikeli sınıfta 6 yılda bir yenilenir. İş kazası, yeni makine/süreç, mevzuat değişikliği gibi durumlarda süre beklenmeden güncellenir. Sürecin tamamı için risk değerlendirmesi rehberine bakın.
5x5 Tablosunu Elle Doldurmak Yerine: Fotoğraftan Risk Analizi
Excel şablonu işinizi görür; ancak her satır için tehlike tanımı, mevzuat maddesi ve önlem metnini elle yazmak saatler alır. FirstİSG'de saha fotoğrafını yüklersiniz; İSG için özelleştirilmiş yapay zekâ tehlikeyi tespit eder, 5x5 matrisine göre risk skorunu hesaplar, ilgili yönetmelik maddesiyle birlikte tespit-öneri metnini hazırlar. Siz puanları ve metni kontrol edip onaylarsınız — rapor dakikalar içinde PDF olarak hazırdır, yüksek skorlu kalemler otomatik DÖF takibine düşer.
5x5 risk değerlendirmesini sahada fotoğraftan, puanlı hazırlayın
FirstİSG uygulamasında tehlikeyi fotoğraftan tespit eder, olasılık × şiddet puanını 5x5 matris öneri değeriyle önceliklendirir ve mevzuat referanslı değerlendirmeyi dakikalar içinde çıkarırsınız.
Her ay ücretsiz rapor hakkı · iOS + Android
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın — FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok — ilk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın