Hastane Risk Değerlendirmesi Örneği (2026)

Hastanede Birim Birim Hangi Tehlikeler Görülür?

Aşağıdaki başlıklar, saha uygulamalarından ve kamuya açık kaynaklardan derlenen tipik tehlike profilleridir. İndirilebilir şablonda her birim ayrı bölüm olarak genişletilmiştir.

Acil servis

• Sağlıkta şiddet: hasta ve hasta yakını kaynaklı sözlü/fiziksel saldırı; beyaz kod düzeni, 7/24 güvenlik ve kamera izlemesi değerlendirmede ayrı satırdır.
• Biyolojik bulaş: kimliği ve öyküsü bilinmeyen hastayla ilk temas; kan-vücut sıvısı sıçraması, solunum yolu bulaşı.
• Yoğun tempo ve uzun süre ayakta çalışma: kas-iskelet rahatsızlıkları, stres ve tükenmişlik; nöbet sonrası araç kullanımı da trafik riski olarak değerlendirilir.

Ameliyathane

• Kesici-delici aletler: bistüri ve sütur iğnesi yaralanmaları; aletlerin elden ele değil nötr alandan aktarılması temel önlemdir.
• Anestezik gaz ve dezenfektan maruziyeti: atık gaz tahliye sistemi ve ortam havalandırma kontrolü; lateks ve dezenfektan alerjileri.
• Skopi kaynaklı radyasyon: kurşun önlük-tiroid koruyucu ve dozimetre takibi.

Yoğun bakım ve servisler

• Hasta taşıma-çevirme: bel yaralanmalarının ana kaynağı; transfer yardımcıları ve iki kişiyle transfer kuralı, elle taşıma yönetmeliği çerçevesinde değerlendirilir.
• Basınçlı oksijen tüpleri: devrilmeye karşı sabitleme, yağdan uzak tutma, ayrı depolama.
• İlaç hazırlama: sitotoksik ilaç elleçleme (özellikle onkoloji); kabin içinde hazırlama ve özel KKD.

Hasta transferinde ergonomi tek bir ekipmanla çözülmez. Transfer lifti yatağa yakın park edilir, kayış hastanın vücut ölçüsüne göre ayarlanır ve kaldırma iki kişiyle koordineli yapılır. Personel eğitimi olmadan cihaz varlığı tek başına riski azaltmaz; kayış yanlış bağlandığında düşme riski doğar.

Sterilizasyon, laboratuvar ve görüntüleme

• Otoklav ve buhar hattı: yanık ve basınçlı kap riski; periyodik kontrol zorunludur.
• Kimyasal dezenfektanlar: alet dezenfeksiyonunda solunum ve cilt maruziyeti; kapalı sistem ve yerel havalandırma.
• Patoloji/laboratuvar kimyasalları: formaldehit ve boyama kimyasalları; kimyasal maddelerle çalışma kuralları uygulanır.
• Radyoloji: iyonlaştırıcı radyasyon alanlarının işaretlenmesi, dozimetre ve kişisel koruyucu takibi; gebe çalışanların bu alanlardan uzaklaştırılması (gebe çalışan rehberi).

Destek birimleri (temizlik, atık, teknik servis, mutfak, kreş)

• Tıbbi atık elleçleme: temizlik personeli, korunmasız iğne ve atık kazalarında en yüksek maruziyet grubudur; delinmeye dayanıklı kutu ve torba-tutma tekniği eğitimi şarttır.
• Islak zemin: hastane genelinde en yaygın kayma-düşme kaynağı; uyarı levhası ve bölgesel temizlik saatleri.
• Teknik atölye ve kazan dairesi: elektrik, kaynak, basınçlı sistem işleri; iş izin sistemiyle yönetilmesi iyi uygulamadır.

Eczane ve mutfak-yemekhane

Eczanede ilaç depolama sıcaklığı ve soğuk zincir takibi öne çıkar; ısı sapması ilacın etkisini bozar ve ayrı bir alarm gerektirir. Mutfak-yemekhane biriminde kesici alet, sıcak yüzey ve gıda hijyeni riskleri, personel ve hasta beslenmesi açısından birlikte değerlendirilir. Hasta diyet mutfağı ayrı bir satırdır; alerjen çapraz bulaşı burada hem gıda güvenliği hem hasta güvenliği riskidir.

Hastane Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır? (5 Adım)

1. Ekibi kurun: çok tehlikeli sınıfta değerlendirme; işveren/vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcisi ve birim sorumlularının katılımıyla yapılır. Enfeksiyon kontrol ve kalite birimlerinin verisi ekibe taşınır.
2. Birimlere bölün: acil, ameliyathane, yoğun bakım, servisler, sterilizasyon, laboratuvar-patoloji, radyoloji, eczane, mutfak-yemekhane, temizlik-atık, teknik servis, idari birimler. Her birimi yerinde gezin.
3. Tehlikeleri ayrıştırın: aynı tehlike hekim, hemşire, temizlik personeli ve veri giriş elemanını farklı şiddette etkiler; satırları etkilenen gruba göre puanlayın.
4. Puanlayın, önceliklendirin: olasılık × şiddet ile skorlayın; kesici-delici alet, şiddet, hasta taşıma ve radyasyon satırlarının kurum verisiyle (olay bildirimleri) kalibre edilmesi puanları gerçekçi kılar.
5. Termine bağlayın: her önleme sorumlu birim ve tarih atayın; çok tehlikeli sınıfta değerlendirmeyi en geç 2 yılda bir, kaza/ramak kala sonrasında derhal yenileyin.

Hastane Denetiminde Hangi Belgeler İstenir?

Çalışma Bakanlığı müfettişi genellikle risk değerlendirmesi raporu, ekip katılım kayıtları, eğitim sertifikaları ve önlem takip çizelgesini birlikte ister. Belgelerin tarih ve imza tutarlılığı, birim gezisi sırasında yerinde gözlenen bulgularla karşılaştırılır.

Sık yapılan hata, tek bir genel rapor hazırlayıp tüm birimleri aynı satırlarla geçmektir; müfettiş acil servis ile radyoloji biriminin aynı tehlike profiline asla sahip olamayacağını bilir. İkinci sık hata, çalışan temsilcisinin katılım imzasının eksik kalmasıdır; ekip toplantı tutanağı bu imzayı eksiksiz taşımalıdır.

Üçüncü hata, önlemlerin sorumlu ve tarih olmadan listelenmesidir. Denetimde "önlem planlandı" demek yetmez, kim ve ne zaman yapacağı sorulur. FirstİSG uygulaması her önleme sorumlu, tarih ve durum ataması zorunlu tutarak bu üç hatayı baştan engeller; birim gezisi sırasında eksik kalan madde otomatik işaretlenir.