Hastane Risk Değerlendirmesi Örneği (2026)
Acil servis, ameliyathane, yoğun bakım, sterilizasyon ve laboratuvar dahil birim birim tehlike örnekleri; 5x5 örnek tablo ve indirilebilir Excel şablonu
Hastanede Risk Değerlendirmesi Zorunlu mu? — Kısa Cevap
Evet. Kamu veya özel tüm hastaneler, çalışanı olan işyeri sıfatıyla 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.10 gereği risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Hastane hizmetleri (NACE 86.10) çok tehlikeli sınıfta yer alır; değerlendirme en geç 2 yılda bir yenilenir — tehlike sınıfınızı NACE kodunuzdan doğrulayın.
Hastaneyi diğer işyerlerinden ayıran şey, tehlikelerin tek çatı altında olağanüstü çeşitlenmesidir: aynı binada biyolojik bulaş, iyonlaştırıcı radyasyon, anestezik gazlar, basınçlı kaplar, sitotoksik ilaçlar, hasta taşıma ergonomisi ve sağlıkta şiddet bir aradadır. Bu yüzden değerlendirme birim birim yapılır; sürecin genel çerçevesi için risk değerlendirmesi nasıl yapılır rehberine bakın. Tehlikelerden yalnızca çalışanlar değil, hastalar, hasta yakınları ve ziyaretçiler de etkilenir — tablonun "etkilenenler" kolonuna bu gruplar ayrıca yazılır.
Birim Birim Hastane Tehlikeleri
Aşağıdaki başlıklar, saha uygulamalarından ve kamuya açık kaynaklardan derlenen tipik tehlike profilleridir. İndirilebilir şablonda her birim ayrı bölüm olarak genişletilmiştir.
Acil servis
- Sağlıkta şiddet: hasta ve hasta yakını kaynaklı sözlü/fiziksel saldırı — beyaz kod düzeni, 7/24 güvenlik ve kamera izlemesi değerlendirmede ayrı satırdır.
- Biyolojik bulaş: kimliği ve öyküsü bilinmeyen hastayla ilk temas; kan-vücut sıvısı sıçraması, solunum yolu bulaşı.
- Yoğun tempo ve uzun süre ayakta çalışma: kas-iskelet rahatsızlıkları, stres ve tükenmişlik; nöbet sonrası araç kullanımı da trafik riski olarak değerlendirilir.
Ameliyathane
- Kesici-delici aletler: bistüri ve sütur iğnesi yaralanmaları; aletlerin elden ele değil nötr alandan aktarılması temel önlemdir.
- Anestezik gaz ve dezenfektan maruziyeti: atık gaz tahliye sistemi ve ortam havalandırma kontrolü; lateks ve dezenfektan alerjileri.
- Skopi kaynaklı radyasyon: kurşun önlük-tiroid koruyucu ve dozimetre takibi.
Yoğun bakım ve servisler
- Hasta taşıma-çevirme: bel yaralanmalarının ana kaynağı; transfer yardımcıları ve iki kişiyle transfer kuralı — elle taşıma yönetmeliği çerçevesinde değerlendirilir.
- Basınçlı oksijen tüpleri: devrilmeye karşı sabitleme, yağdan uzak tutma, ayrı depolama.
- İlaç hazırlama: sitotoksik ilaç elleçleme (özellikle onkoloji) — kabin içinde hazırlama ve özel KKD.
Sterilizasyon, laboratuvar ve görüntüleme
- Otoklav ve buhar hattı: yanık ve basınçlı kap riski; periyodik kontrol zorunludur.
- Kimyasal dezenfektanlar: alet dezenfeksiyonunda solunum ve cilt maruziyeti; kapalı sistem ve yerel havalandırma.
- Patoloji/laboratuvar kimyasalları: formaldehit ve boyama kimyasalları — kimyasal maddelerle çalışma kuralları uygulanır.
- Radyoloji: iyonlaştırıcı radyasyon alanlarının işaretlenmesi, dozimetre ve kişisel koruyucu takibi; gebe çalışanların bu alanlardan uzaklaştırılması (gebe çalışan rehberi).
Destek birimleri (temizlik, atık, teknik servis, mutfak, kreş)
- Tıbbi atık elleçleme: temizlik personeli, korunmasız iğne ve atık kazalarında en yüksek maruziyet grubudur; delinmeye dayanıklı kutu ve torba-tutma tekniği eğitimi şarttır.
- Islak zemin: hastane genelinde en yaygın kayma-düşme kaynağı; uyarı levhası ve bölgesel temizlik saatleri.
- Teknik atölye ve kazan dairesi: elektrik, kaynak, basınçlı sistem işleri — iş izin sistemiyle yönetilmesi iyi uygulamadır.
Örnek 5x5 Risk Değerlendirmesi Tablosu (Hastane)
Aşağıdaki satırlar 5x5 L tipi matrisle puanlanmış örneklerdir. Puanlar temsilidir — kendi kurumunuzun mevcut önlem durumuna göre yeniden takdir edilmelidir. Tablonun birim birim genişletilmiş hâli indirilebilir şablonda hazırdır.
| Birim | Tehlike | Risk | O | Ş | Skor | Önlem |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Tüm klinik birimler | Kesici-delici alet ile temas (iğne batması) | Kan yoluyla bulaşan enfeksiyon | 4 | 4 | 16 | Güvenlikli iğne; kullanım noktasında atık kutusu; no-recapping kuralı; yaralanma bildirimi ve takip |
| Acil servis | Hasta/yakını kaynaklı şiddet | Yaralanma, psikolojik etkilenme | 4 | 3 | 12 | Beyaz kod düzeni; 7/24 güvenlik; kamera; iletişim-öfke yönetimi eğitimi |
| Servisler | Hasta taşıma ve çevirme | Bel ve kas-iskelet yaralanması | 4 | 3 | 12 | Transfer lifti/kaydırma örtüsü; iki kişiyle transfer; elle taşıma eğitimi |
| Ameliyathane | Anestezik atık gaz maruziyeti | Kronik sağlık etkileri | 3 | 4 | 12 | Atık gaz tahliye sistemi; havalandırma bakımı; ortam ölçümü |
| Radyoloji | İyonlaştırıcı radyasyon | Radyasyona bağlı hastalık | 2 | 5 | 10 | Dozimetre takibi; kurşun önlük-tiroid koruyucu; alan işaretleme; gebe çalışan düzenlemesi |
| Sterilizasyon | Otoklav (basınçlı kap) ve sıcak yüzey | Yanık, patlama | 2 | 5 | 10 | Yıllık periyodik kontrol; kullanım talimatı; yetkili personel |
| Temizlik/atık | Tıbbi atık kazası | Enfeksiyon | 3 | 4 | 12 | Atık yönetim planı; delinmeye dayanıklı kaplar; KKD; aşı takibi |
| Laboratuvar/patoloji | Formaldehit ve dezenfektan maruziyeti | Solunum yolu ve cilt hastalığı | 3 | 4 | 12 | Yerel havalandırma (çeker ocak); kapalı sistem; GBF ve KKD |
| Genel alanlar | Islak/kaygan zemin | Kayma-düşme (çalışan + hasta) | 4 | 3 | 12 | Uyarı levhası; kaymaz zemin; bölgesel temizlik saatleri |
| Teknik birimler | Cihaz elektrik kaçağı, pano işleri | Elektrik çarpması | 2 | 5 | 10 | Kaçak akım rölesi; yıllık topraklama ölçümü; yetkili personel kuralı |
Hastane Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır? — 5 Adım
- Ekibi kurun: çok tehlikeli sınıfta değerlendirme; işveren/vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcisi ve birim sorumlularının katılımıyla yapılır. Enfeksiyon kontrol ve kalite birimlerinin verisi ekibe taşınır.
- Birimlere bölün: acil, ameliyathane, yoğun bakım, servisler, sterilizasyon, laboratuvar-patoloji, radyoloji, eczane, mutfak-yemekhane, temizlik-atık, teknik servis, idari birimler. Her birimi yerinde gezin.
- Tehlikeleri meslek grubuna göre ayrıştırın: aynı tehlike hekim, hemşire, temizlik personeli ve veri giriş elemanını farklı şiddette etkiler — satırları etkilenen gruba göre puanlayın.
- Puanlayın ve önceliklendirin: olasılık × şiddet ile skorlayın; kesici-delici alet, şiddet, hasta taşıma ve radyasyon satırlarının kurum verisiyle (olay bildirimleri) kalibre edilmesi puanları gerçekçi kılar.
- Önlemleri termine bağlayın ve izleyin: her önleme sorumlu birim ve tarih atayın; çok tehlikeli sınıfta değerlendirmeyi en geç 2 yılda bir, kaza/ramak kala sonrasında derhal yenileyin.
İlgili Mevzuat
- 6331 sayılı İSG Kanunu m.10 — risk değerlendirmesi yükümlülüğü; etkilenebilecek diğer kişiler (hasta, ziyaretçi) dahil.
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — ekip, yöntem serbestisi, yenileme süreleri (çok tehlikeli sınıf: 2 yıl).
- İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği — NACE 86.10 (hastane hizmetleri): çok tehlikeli sınıf.
- Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik — bulaş riski, aşılama ve maruziyet kayıtları.
- Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Yönetmeliği — dezenfektan, laboratuvar kimyasalları ve sitotoksik ilaçlar.
- Sağlık gözetimi ve elle taşıma yönetmelikleri — periyodik muayene ve hasta taşıma ergonomisi.
Yükümlülük ihlallerinin 2026 ceza karşılıkları için İSG cezaları tablosuna bakın.
Hastane risk değerlendirmesi hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Hastaneler hangi tehlike sınıfında yer alır?
Hastane hizmetleri (NACE 86.10) İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nde çok tehlikeli sınıftadır. Bu; risk değerlendirmesinin en geç 2 yılda bir yenilenmesi, çalışanların işe giriş ve periyodik muayenelerinin daha sık yapılması ve İSG profesyoneli görevlendirme sürelerinin en yüksek katsayıdan hesaplanması anlamına gelir. Kodunuzu NACE sorgulama rehberinden doğrulayın.
Hastane risk değerlendirmesi neden birim birim yapılır?
Çünkü tehlike profili birimden birime kökten değişir: ameliyathanede anestezik gaz ve kesici-delici alet, sterilizasyonda basınçlı buhar ve kimyasal dezenfektan, radyolojide iyonlaştırıcı radyasyon, acil serviste şiddet ve biyolojik bulaş öne çıkar. Tek bir genel liste bu farkları yakalayamaz; değerlendirme birim/faaliyet bazında bölümlenir, ortak riskler (yangın, elektrik, tahliye) ayrıca 'genel alanlar' bölümünde toplanır.
Hastanede en kritik risk grupları hangileri?
Saha verilerinde beş küme öne çıkar: biyolojik riskler (kesici-delici alet yaralanması, kan ve vücut sıvısı teması, solunum yolu bulaşı), kimyasal riskler (dezenfektan, sitotoksik ilaç, anestezik gaz), radyasyon (röntgen, skopi, nükleer tıp), ergonomik riskler (hasta taşıma-çevirme, uzun süre ayakta çalışma) ve şiddet (hasta/hasta yakını saldırısı — beyaz kod). Her küme için ayrı önlem seti tanımlanmalıdır.
İğne batması (kesici-delici alet yaralanması) risk değerlendirmesine nasıl yazılır?
En sık bildirilen hastane kazası olduğu için ayrı satır olarak yazılır: tehlike 'kesici-delici alet ile temas', etkilenenler hemşire/hekim/temizlik personeli, önlemler ise güvenlikli iğne sistemleri, delinmeye dayanıklı atık kutusunun kullanım noktasına yerleştirilmesi, iğne ucunun elle kapatılmaması (no-recapping) ve yaralanma sonrası bildirim-takip prosedürüdür. Temizlik personeli, atık torbalarındaki korunmasız iğneler nedeniyle en yüksek maruziyet grubundadır.
Hastane çalışanlarının aşı ve sağlık gözetimi zorunlu mu?
Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik, etkene maruz kalabilecek çalışanlar için etkili aşı bulunuyorsa işverenin bunu ücretsiz sağlamasını gerektirir; hepatit B aşısı sağlık çalışanlarında standart uygulamadır. İşe giriş ve periyodik muayeneler sağlık gözetimi kapsamında yürütülür; çok tehlikeli sınıfta periyodik muayene en geç yılda birdir.
Hastane risk değerlendirmesini kim yapar, hasta güvenliği çalışmalarından farkı ne?
İşveren liderliğindeki ekip yapar: iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcisi ve birim sorumluları. Sağlıkta kalite standartları (hasta güvenliği komiteleri, kalite denetimleri) hastanın güvenliğine odaklanır; 6331 kapsamındaki risk değerlendirmesi ise çalışanın sağlık ve güvenliğine odaklanır. İki çalışma birbirini besler ama biri diğerinin yerine geçmez.
Hastane Risk Değerlendirmenizi Uygulamada Yürütün
Onlarca birimi Excel sekmelerinde yönetmek yerine risk değerlendirmenizi FirstİSG uygulamasında dijital yürütürsünüz — hazır şablon kütüphanesinden başlar, birim turlarında çektiğiniz fotoğraflarla saha tespiti yapar, İSG için özelleştirilmiş yapay zekâ desteğiyle raporu dakikalar içinde tamamlarsınız. İki yıllık yenileme tarihi yaklaştığında sistem hatırlatır.
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın — FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok — ilk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın