İnşaat ve Şantiye Risk Değerlendirmesi Örneği (2026)

Şantiyede Risk Değerlendirmesi — Kısa Cevap

Bina inşaatı ve yapı işleri çok tehlikeli sınıftadır: risk değerlendirmesi şantiye kurulumunda, iş başlamadan yapılır; en geç 2 yılda bir — pratikte her yeni proje ve her faz değişikliğinde (kazı → kaba yapı → ince işler → cephe) — güncellenir. Yapı işlerinde ayrıca sağlık ve güvenlik planı (SGP) yükümlülüğü vardır; risk değerlendirmesi SGP'nin yerine geçmez, onu besler.

Bu sayfa örnek tablo ve indirilebilir şablon içerir; şantiye İSG'sinin genel görünümü ve saha denetimi için şantiye iş güvenliği sayfasına, düşmeye karşı önlemlerin ayrıntısı için yüksekte çalışma rehberine bakın. Örnek tablo Fine-Kinney yöntemiyle puanlanmıştır — inşaatta faaliyet bazlı maruziyet farkını en iyi yansıtan yaygın yöntem.

Şantiyelerde Tipik Tehlikeler

Saha deneyimi ve kamuya açık kaynaklardan derlediğimiz başlıklar; şantiyenizin fazına göre ilgili grupları kontrol listesi gibi kullanın:

Yüksekte çalışma ve düşme

• Korkuluksuz döşeme kenarları ve kapatılmamış boşluklar: asansör-şaft-baca boşlukları, merdiven kenarları — şantiye ölümlerinin başlıca nedeni.
• Uygunsuz iskele: cepheye bağlanmamış, sağlam zemine oturmayan, korkuluksuz veya hasarlı elemanlarla kurulmuş iskele; söküm sırasında tek kişiyle çalışma.
• Emniyet kemersiz çalışma: kemer verilmemesi, verilen kemerin bağlanacağı ankraj noktasının olmaması.
• Kalıp işleri: döşeme kalıbı kenarlarında korkuluk filizi bırakılmaması; kalıp sökümünde düşen malzeme.

Kazı ve zemin işleri

• Göçük: derinliğe ve zemin cinsine uygun şev/iksa yapılmaması — toplu ölümle sonuçlanabilen senaryo.
• Yeraltı hatları: kazı öncesi elektrik-gaz-su hatlarının tespit edilmemesi; hat patlaması ve çarpılma.
• Kazı kenarı yüklemesi: hafriyat ve iş makinesinin kazı kenarına yaklaşması; yağış sonrası kontrolsüz devam.
• Güvenli iniş-çıkış olmaması: kazıya merdivensiz inilmesi.

İş makineleri ve kaldırma

• Makine-insan ayrımının olmaması: ekskavatör-lodere manevra alanında çalışan bulunması; operatör görüş kısıtı; geri manevra ikazsız araç.
• Belgesiz operatör: operatör belgesi ve uygun ehliyet sınıfı olmadan makine kullanımı.
• Vinç ve kaldırma: sapan hatası, kapasite aşımı, işaretçisiz kaldırma, yük altında durma — kaldırma araçları periyodik kontrolleri zorunludur.
• Devrilme: gevşek zeminde ve aşırı eğimde makine çalıştırılması.

Elektrik ve düşen cisim

• Şantiye elektriği: kaçak akım rölesiz panolar, açık pano kapakları, zeminde sürünen yıpranmış kablolar, enerji hatlarına yaklaşma.
• Yüksekten malzeme düşmesi: kenarlarda süpürgelik olmaması, malzemenin kenara istiflenmesi; alt kotta baret kullanılmaması.
• El aletleri: koruyucusuz daire testere, hasarlı spiral, ölü adam anahtarsız alet.

Organizasyon ve ortam

• Üçüncü şahıslar: çevre güvenliği alınmamış sahaya girenler; yola taşan çalışmada trafik riski.
• Alt işveren koordinasyonsuzluğu: üstte çalışan ekibin alttakine malzeme düşürmesi; izinsiz sıcak iş — alt işveren yükümlülükleri ve iş izin sistemi ile yönetilir.
• Belgesiz çalışan: mesleki eğitim belgesi ve yüksekte çalışma eğitimi olmadan işe başlatma; işe giriş raporu eksikliği.
• Olumsuz hava: rüzgârda vinç/iskele çalışması; yağışta kazı ve çatı işleri.
• Yıkım ve asbest: yıkım öncesi asbest envanteri çıkarılmaması — asbest sökümü ayrı ve ağır mevzuata tabidir.

Örnek Fine-Kinney Risk Değerlendirmesi Tablosu (Şantiye)

Aşağıdaki satırlar Fine-Kinney yöntemiyle (Risk = Olasılık × Frekans × Şiddet) puanlanmış örneklerdir. Puanlar temsilidir — şantiyenizin fazına ve mevcut önlemlerine göre yeniden takdir edilmelidir. Genişletilmiş tablo indirilebilir şablonda hazırdır.

İnşaat/Şantiye Risk Değerlendirmesi Excel Şablonunu İndir

Şantiye Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır? — 5 Adım

1. Ekibi kurun ve fazı belirleyin: işveren/vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve çalışan temsilcisi; şantiye şefi ve formenler dahil edilir. Değerlendirme mevcut faza (kazı, kaba yapı, ince işler, cephe) göre yapılır ve faz değişiminde güncellenir.
2. Sahayı bölge ve faaliyetlere ayırın: kazı alanı, kaba yapı katları, dış cephe/iskele, malzeme depoları, vinç sahası, şantiye elektriği, ofis-yatakhane, çevre güvenliği. Her bölgeyi ayrı gezin, fotoğraflayın.
3. Tehlikeleri faaliyet bazlı listeleyin: düşme, göçük, iş makinesi, kaldırma, elektrik, düşen cisim, yangın ve üçüncü şahıs başlıklarını her bölge için ayrı sorun; alt işverenlerin birbirine yansıyan risklerini koordinasyon satırlarıyla yazın.
4. Fine-Kinney ile puanlayın: Risk = Olasılık × Frekans × Şiddet. 400 üzeri skorlarda iş başlatılmadan önlem alınır; düşme ve göçük satırlarında şiddet daima en üst banttadır. Önlem sonrası kalan riski da puanlayıp izleyin.
5. Belgeleyin, SGP ile ilişkilendirin ve güncel tutun: sorumlu + tarih atayın, ekiple imzalayın; sağlık ve güvenlik planına yansıtın; en geç 2 yılda bir, her faz değişiminde, kazada ve ramak kala olayında derhal yenileyin.

İlgili Mevzuat

• 6331 sayılı İSG Kanunu m.10 ve m.17 — risk değerlendirmesi ve mesleki eğitim.
• Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği — SGP, iskele-kazı-yıkım hükümleri, asgari güvenlik şartları.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — ekip, yöntem serbestisi, yenileme süreleri (çok tehlikeli: 2 yıl).
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği — iş makineleri, kaldırma araçları ve iskele kontrolleri.
• KKD Kullanım Yönetmeliği — baret, emniyet kemeri, görünürlük yeleği, çelik burunlu ayakkabı.

Yükümlülük ihlallerinin 2026 ceza karşılıkları için İSG cezaları tablosuna bakın; risk değerlendirmesi yapmamanın cezası 66.725 TL'den başlar ve aykırılık sürdükçe her ay tekrarlanır.

Risk Değerlendirmenizi Uygulamada Hazırlayın

Faz faz değişen şantiye riskleriyle Excel'de boğuşmak zorunda değilsiniz: risk değerlendirmenizi FirstİSG uygulamasında dijital yürütürsünüz — hazır şablon kütüphanesinden başlar, sahanın fotoğraflarıyla tespit yapar, İSG için özelleştirilmiş yapay zekâ desteğiyle raporu dakikalar içinde tamamlarsınız. Faz değişimi ve yenileme tarihlerinde sistem hatırlatır.

Her ay ücretsiz rapor hakkıyla deneyin