R = Olasılık × Frekans × Şiddet — canlı hesaplayıcı, risk düzeyi eşikleri ve sahada doldurulmaya hazır indirilebilir tablo
Fine-Kinney, riski üç değişkenin çarpımıyla sayısallaştıran bir risk değerlendirme metodudur: Risk (R) = Olasılık (O) × Frekans (F) × Şiddet (Ş). 5x5 L-Matris'ten temel farkı, tehlikeye maruz kalma sıklığını (frekans) ayrı bir değişken olarak puanlamasıdır. Skor 0,1 ile 10.000 arasında çıkar; R ≥ 400 "tolere edilemez" demektir ve faaliyet risk giderilene kadar durdurulur. Aynı tehlikenin farklı sıklıklarla tekrarladığı inşaat, maden, kimya ve ağır sanayi işyerlerinde 5x5'ten daha ayırt edici sonuç verir.
Dayanak: İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (RG 29.12.2012, S. 28512) yöntem dayatmaz; işyerine uygun bilimsel bir metot seçilmesini ister. Fine-Kinney, Türkiye'de 5x5 L-Matris ile birlikte en yaygın kullanılan iki yöntemden biridir. Sürecin tamamı (tehlike tespiti, ekip, dokümantasyon, yenileme süreleri) için risk değerlendirmesi rehberine bakın.
Üç puanı seçin; risk skoru, kategori ve aksiyon önerisi anında hesaplanır.
Puanlama ekip kanaatiyle yapılır; skor tek başına değil, mevcut önlemler ve mevzuat yükümlülükleriyle birlikte yorumlanmalıdır.
| Puan | Tanım |
|---|---|
| 0,2 | Beklenmez, pratikte imkânsız |
| 0,5 | Çok zayıf olasılık |
| 1 | Zayıf ama mümkün |
| 3 | Nadir ama olabilir |
| 6 | Kuvvetle mümkün |
| 10 | Beklenen, neredeyse kesin |
| Puan | Tanım |
|---|---|
| 0,5 | Yılda birkaç kez, çok seyrek |
| 1 | Yılda 1 defa |
| 2 | Ayda 1 defa |
| 3 | Haftada 1-2 defa |
| 6 | Günde birkaç saat |
| 10 | Sürekli, her saat |
| Puan | Tanım |
|---|---|
| 1 | Hafif — ilkyardımla atlatılır, iş kaybı yok |
| 3 | Önemli — dış tedavi, geçici iş göremezlik |
| 7 | Ciddi — kalıcı hasar, uzuv kaybı riski |
| 15 | Çok ciddi — sakatlık veya 1 ölüm |
| 40 | Felaket — çoklu ölüm |
| 100 | Yıkım — büyük endüstriyel kaza, çevre felaketi |
| Skor aralığı | Risk düzeyi | Gereken aksiyon |
|---|---|---|
| R < 20 | Çok düşük risk | Kabul edilebilir; periyodik izleme |
| 20 ≤ R < 70 | Düşük risk | Gözetim altında tutulur, önlem planlanır |
| 70 ≤ R < 200 | Önemli risk | Düzeltme gerekli; terminli aksiyon planı |
| 200 ≤ R < 400 | Yüksek risk | Kısa sürede (günler içinde) iyileştirme |
| R ≥ 400 | Tolere edilemez | Faaliyet durdurulur, risk giderilmeden başlatılmaz |
Sahada doldurulmaya hazır tablo — kayıt gerektirmez, doğrudan indirilir:
Fine-Kinney Excel şablonunu indir (.xlsx) Diğer ücretsiz İSG form ve şablonları için şablon kütüphanesine bakın.
İki değişkenli versiyon için 5x5 L-Matris rehberindeki Excel şablonuna bakın.
Adım adım gerçek bir değerlendirme:
Dikkat — en sık yapılan 3 puanlama hatası: (1) Mevcut önlemleri yok sayıp "çıplak" riski puanlamak yerine her zaman mevcut durumda puanlayın, önlem sonrası skoru ayrı sütunda gösterin. (2) Şiddeti "en kötü senaryo" yerine "makul en kötü" üzerinden seçin; her şeye 40-100 vermek tabloyu işlevsizleştirir. (3) Frekansı olasılıkla karıştırmayın — frekans maruziyetin sıklığıdır, olayın ihtimali değil.
| Kriter | Fine-Kinney | 5x5 L-Matris |
|---|---|---|
| Değişkenler | 3 (olasılık, frekans, şiddet) | 2 (olasılık, şiddet) |
| Skor aralığı | 0,1 - 10.000 (yüksek ayırt edicilik) | 1 - 25 |
| Uygulama hızı | Daha yavaş — frekans verisi gerekir | Hızlı, eğitimsiz ekip de uygular |
| İdeal kullanım | İnşaat, maden, kimya, ağır sanayi | Ofis, perakende, küçük atölye |
| Zayıf yanı | Puanlama öznelliği skoru büyük saptırabilir | Sık-maruziyetli tehlikeleri ayırt edemez |
Aynı işyerinde iki yöntem birlikte de kullanılabilir: rutin bölümler 5x5 ile, yüksek tehlikeli prosesler Fine-Kinney ile değerlendirilir — yönetmelik tek yöntem şartı koymaz. 5x5'in puan tabloları, renkli matrisi, canlı hesaplayıcısı ve Excel şablonu için 5x5 (L tipi matris) rehberine; FMEA, HAZOP, JSA, ETA ve FTA dahil 7 yöntemin karar tablosu için risk analizi yöntemleri karşılaştırma rehberine bakın.
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Fine-Kinney, riski üç değişkenin çarpımıyla sayısallaştıran bir risk değerlendirme metodudur: R = Olasılık (O) × Frekans (F) × Şiddet (Ş). 5x5 matristen farkı, tehlikeye maruz kalma sıklığını (frekans) ayrı bir değişken olarak puanlamasıdır; bu yüzden aynı tehlikenin farklı sıklıklarla tekrarladığı inşaat, maden ve kimya gibi sektörlerde daha ayırt edici sonuç verir.
Tehlike için üç puan seçilir ve çarpılır: olasılık (0,2-10), frekans (0,5-10) ve şiddet (1-100). Örnek: korkuluksuz döşeme kenarında çalışma → O=6 (kuvvetle mümkün) × F=6 (günde birkaç saat) × Ş=15 (çok ciddi) = 540 → tolere edilemez risk, faaliyet durdurulur. Bu sayfadaki canlı hesaplayıcıyla deneyebilirsiniz.
Beş kademe vardır: R < 20 çok düşük (izleme yeterli), 20 ≤ R < 70 düşük (önlem planlanır), 70 ≤ R < 200 önemli (düzeltme gerekli), 200 ≤ R < 400 yüksek (hemen önlem) ve R ≥ 400 tolere edilemez — faaliyet risk giderilene kadar durdurulur.
Mevzuat yöntem dayatmaz; işyerine uygun olan seçilir. Ofis, perakende ve küçük atölye gibi düşük karmaşıklıkta 5x5 L-Matris hızlı ve yeterlidir. Maruz kalma sıklığının kritik olduğu inşaat, maden, kimya ve ağır sanayide Fine-Kinney daha hassas sonuç verir. Diğer metotların karşılaştırması için risk değerlendirmesi rehberine bakın.
Bu sayfadaki hazır şablonu kayıt gerektirmeden ücretsiz indirebilirsiniz: sütunlar, O×Fת formülü ve risk düzeyi otomatik hesaplanır, puan tabloları ayrı sayfada gelir. Fine-Kinney Excel şablonunu indir.
Puanlama tek kişinin kanaati değil, ekip işidir: iş güvenliği uzmanı koordinasyonunda, işin içindeki çalışan/ustabaşı ve gerekiyorsa işyeri hekimiyle birlikte verilmelidir. Aynı tehlikeye farklı kişiler çok farklı puan veriyorsa tanım yeterince somut değildir — tehlikeyi bölüp yeniden puanlayın.
Excel şablonu işinizi görür; ancak her satır için tehlike tanımı, mevzuat maddesi ve önlem metnini elle yazmak saatler alır. First İSG'de saha fotoğrafını yüklersiniz; İSG için özelleştirilmiş yapay zekâ tehlikeyi tespit eder, risk skorunu hesaplar, ilgili yönetmelik maddesiyle birlikte tespit-öneri metnini hazırlar. Siz puanları ve metni kontrol edip onaylarsınız — rapor dakikalar içinde PDF olarak hazırdır, yüksek skorlu kalemler otomatik DÖF takibine düşer.