Sağlık ve Güvenlik Planı (SGP) Nasıl Hazırlanır? Adımlar, İçindekiler ve Şablon
Yapı işlerinde SGP ne zaman zorunlu, kim hazırlar, içinde neler bulunur, ne zaman güncellenir? Yedi adımlı hazırlık, içindekiler iskeleti ve indirilebilir Word şablonu.
Sağlık ve Güvenlik Planı Nedir?
Sağlık ve Güvenlik Planı (SGP); bir yapı işinde muhtemel riskleri, alınacak tedbirleri, organizasyon yapısını, çalışma yöntemlerini ve hangi işin ne zaman, kim tarafından yapılacağını belirleyen yazılı plandır. Amacı, aynı yapı alanında çalışan farklı işverenler, alt işverenler ve ekipler arasında koordinasyonu sağlamaktır (Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği m.4/1-ğ; RG 05.10.2013, S: 28786).
SGP, işyerinin risk değerlendirmesinin yerine geçmez. Risk değerlendirmesi her işverenin kendi çalışanları için yaptığı analizdir. SGP ise bu analizleri yapı alanının tamamı ve iş programı üzerinde birleştirir.
SGP Ne Zaman Zorunlu, Kim Hazırlar?
SGP her yapı işinde zorunludur. Yönetmelik bunun için büyüklük, süre veya çalışan sayısı eşiği koymaz: işveren veya proje sorumlusu, yapı işine başlamadan önce projenin hazırlık aşamasında planı hazırlar veya hazırlanmasını sağlar (m.8/2).
| Soru | Yönetmeliğin cevabı | Madde |
|---|---|---|
| Ne zaman hazırlanır? | Yapı işine başlamadan önce, proje hazırlık aşamasında | m.8/2 |
| Kimin yükümlülüğü? | İşveren veya proje sorumlusu; tanımda "yapı alanının tamamından sorumlu işveren veya proje sorumlusu" | m.8/2, m.4/1-ğ |
| Koordinatörün rolü | Hazırlık koordinatörü planı hazırlar veya hazırlanmasını sağlar; Ek-2 işleri için özel tedbirleri plana koydurur | m.10/1-b |
| Uygulamayı kim izler? | Uygulama koordinatörü planın uygulanmasını koordine eder | m.11/1-b |
| Kim günceller? | Uygulama koordinatörü, ilerleme ve değişikliklere göre düzenler veya düzenletir | m.11/1-c |
Koordinatör görevlendirilmeyen işlerde de plan yükümlülüğü sürer; bu durumda planı işveren veya proje sorumlusu hazırlatır. Koordinatörün hangi durumda zorunlu olduğu için şantiye İSG koordinatörü rehberine bakın.
Yönetmelik planın bir kuruma sunulmasını veya onaylatılmasını öngörmez. Önbildirim formunda (Ek-3) SGP yer almaz. Uygulamada plan şantiyede erişilebilir tutulur ve denetimde istenir.
SGP 7 Adımda Nasıl Hazırlanır?
Aşağıdaki sıra, yönetmeliğin plan tanımındaki unsurları (risk, tedbir, organizasyon, yöntem, zaman ve sorumlu) uygulanabilir bir çalışma akışına çevirir.
1. Projeyi ve yapı alanını tanımlayın
Yapının türü, adresi, alan sınırları, komşu yapılar, yakındaki enerji hatları ve yer altı tesisatı yazılır. Yapı alanındaki veya yakınındaki endüstriyel faaliyetlerle etkileşim de bu bölümde not edilir (m.5/1-h). Bir şantiye yerleşim krokisi eklenir.
2. İş programını ve aşamaları çıkarın
Kazı, temel, kaba yapı, cephe, ince işler ve tesisat gibi aşamalar tarih aralıklarıyla sıralanır. Aynı anda veya art arda yürüyecek işler görünür hâle gelir. Süre hesabında SGP de dikkate alınır (m.9/2).
3. Her aşamanın risklerini değerlendirin
Her aşama için tehlikeler ve riskler çıkarılır. Ek-2'deki riskli çalışmalar (yüksekten düşme, göçük, yüksek gerilim hattı yakını, ağır prefabrik montajı, patlayıcı kullanımı gibi) ayrıca işaretlenir; bunlar için özel tedbir yazılması zorunludur (m.10/1-b).
4. Tedbirleri, sorumluyu ve zamanı yazın
Her risk satırına alınacak tedbir, sorumlu işveren ve uygulanacağı tarih yazılır. Tedbir sırası 6331 sayılı Kanun m.5'teki ilkeleri izler: önce kaynağında önlem ve toplu koruma, sonra kişisel koruma. Asgari şartlar için Ek-4 esas alınır.
5. Ortak alan ve çakışma kurallarını belirleyin
Vinç salınım alanı, iskele altı, malzeme istif ve depolama alanları, araç ve yaya yolları ile geçici elektrik dağıtımı ortak alandır. Her biri için tek bir sorumlu ve kullanım kuralı yazılır. Çakışan işler zaman veya alanla ayrılır.
6. Organizasyon ve iletişimi tanımlayın
İşveren, proje sorumlusu, koordinatörler, alt işverenler ve İSG profesyonelleri iletişim bilgileriyle listelenir. Koordinasyon toplantısının sıklığı, acil durum düzeni ve yetkisiz girişin nasıl önleneceği yazılır (m.11/1-e).
7. Planı paylaşın, imzalatın ve güncelleyin
Plan, sahaya giren her alt işverene ilgili bölümüyle tebliğ edilir ve imza alınır. Çalışanlar alınan tedbirler hakkında anlaşılır biçimde bilgilendirilir (m.12). Revizyon tablosu açılır, her değişiklik tarih ve gerekçeyle işlenir.
SGP İçindekiler İskeleti ve Word Şablonu
Yönetmelik planın biçimini belirlemez; içeriğini tanımlar. Aşağıdaki iskelet, yönetmelik unsurlarını ve sahada sık ihtiyaç duyulan bölümleri bir arada verir. Dayanak sütunu boş olan satırlar yönetmeliğin istediği değil, uygulamada eklenen bölümlerdir.
| Bölüm | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| 0. Kapak ve revizyon tablosu | Proje adı, revizyon no, tarih, değişiklik gerekçesi, hazırlayan ve tebliğ alanlar | m.11/1-c |
| 1. Proje ve yapı alanı bilgileri | Adres, yapı türü, alan sınırları, komşu yapılar, mevcut tesisat ve enerji hatları, yerleşim krokisi | m.5/1-b ve h, Ek-4 B-15 |
| 2. Taraflar ve organizasyon | İşveren, proje sorumlusu, hazırlık ve uygulama koordinatörleri, alt işverenler, kendi nam ve hesabına çalışanlar, iletişim | m.4/1-ğ |
| 3. İş programı ve aşamalar | Aşamalar, tarih aralıkları, eş zamanlı ve ardışık işler | m.9, m.11/1-a |
| 4. Aşama bazında risk ve tedbir tablosu | Tehlike, risk, tedbir, sorumlu işveren, uygulama tarihi | m.4/1-ğ |
| 5. Ek-2 riskli çalışmalar için özel tedbirler | Kazı ve göçük, yüksekte çalışma, enerji hattı yakını, ağır montaj, patlayıcı ve benzeri | m.10/1-b, Ek-2 |
| 6. Ortak alanlar ve çakışma kuralları | Vinç sahası, iskele altı, istif ve depolama, araç ve yaya yolları, geçici elektrik | m.5/1, Ek-4 A-10, A-42-46 |
| 7. Yüksekte çalışma ve yaşam hatları | Toplu koruma planı, yapı kullanımdaki ankraj noktaları ve yapısal düzenlemeler | Ek-4 A-2/e |
| 8. İş ekipmanları ve kontroller | Vinç, iskele, iş makinesi listesi; periyodik kontrol ve günlük kontrol sorumluları | m.5/1-ç, m.14 |
| 9. Giriş kontrolü ve saha güvenliği | Çevre çiti, giriş noktası, ziyaretçi kuralları, yetkisiz girişin önlenmesi | m.11/1-e, Ek-4 A-68 |
| 10. Acil durum ve ilk yardım | Kaçış yolları, toplanma yeri, ilk yardımcılar, yakın sağlık kuruluşu, yüksekten düşmede kurtarma | Ek-4 A-2/b, A-31, A-49-52 |
| 11. Bilgilendirme, eğitim ve katılım | İşe giriş bilgilendirmesi, iş başı konuşmaları, çalışan görüşlerinin alınması | m.12, m.13 |
| 12. Koordinasyon toplantıları | Sıklık, katılımcılar, tutanak düzeni | |
| 13. Sosyal tesisler | Soyunma, tuvalet, duş, barınma, içme suyu ve yemek alanları | Ek-4 A-53-70 |
| 14. Tebliğ ve imza listesi | Planın ilgili bölümünü alan işveren ve temsilcilerin imzaları |
SGP şablonunu indir (.docx) Tüm şablonlar →
Şablon bu iskeleti boş tablolar hâlinde verir; işe ve sahaya özgü bilgiler sizin tarafınızdan doldurulur. Risk tablosunu puanlamak için inşaat şantiyesi risk değerlendirmesi örneğindeki satırlardan yararlanabilirsiniz.
SGP Ne Zaman Güncellenir?
SGP, işteki ilerleme ve değişikliklere göre güncellenir (m.11/1-c). Yönetmelik bir takvim vermez; güncellemeyi olaylar tetikler. Sahada en sık karşılaşılan tetikleyiciler şunlardır:
- Yeni bir aşamaya geçiş (kazıdan kaba yapıya, kaba yapıdan cepheye).
- Sahaya yeni bir alt işveren veya kendi nam ve hesabına çalışanın girmesi (m.11/1-ç).
- Ek-2 kapsamında yeni bir riskli çalışmanın başlaması (m.10/1-b).
- İşin veya aşamaların süresinin değişmesi (m.5/1-g).
- Mevsim ve hava koşulları: buz, kar, kuvvetli rüzgâr, kısa gün (Ek-4 A-25, A-40, B-16).
- Yeni ekipmanın sahaya gelmesi, örneğin kule vinç veya asma iskele.
- İş kazası, ramak kala olay veya denetim bulgusu.
Her güncelleme revizyon tablosuna işlenir ve değişen bölüm ilgili alt işverenlere yeniden tebliğ edilir. Kış koşullarında güncellenmeyen bir planın sonuçları için yapı işlerinde sorumluluk senaryolarına bakın.
SGP Hazırlarken Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Neden sorun? | Doğrusu |
|---|---|---|
| Başka projeden kopyalanmış plan | Saha, iş programı ve taraflar farklıdır; plan sahayı anlatmaz | Yapı alanı ve iş programı üzerinden yeniden kurulur |
| Risk değerlendirmesini SGP diye sunmak | Tek işverenin analizi, işverenler arası koordinasyonu içermez | Ortak alanlar ve çakışmalar ayrı bölümde yazılır |
| Sorumlu ve tarih sütunu boş | Plan tanımındaki "ne zaman ve kim tarafından" unsuru eksik kalır | Her tedbir satırına işveren adı ve tarih yazılır |
| Küçük iş diye plan hazırlamamak | m.8/2 eşik koymaz | Kısa ve sade bir plan da yükümlülüğü karşılar |
| Planı başta yazıp kapatmak | Aşama, ekip ve mevsim değişir | Revizyon tablosu ile yaşayan belge olarak tutulur |
| Alt işverene tebliğ etmemek | Sahadaki ekip planı bilmez | İlgili bölüm imzayla tebliğ edilir |
Bu sayfa bilgilendirme amaçlı bir uygulama rehberidir. Bağlayıcı çerçeve Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nin yürürlükteki metni ve ekleridir.
Sağlık ve Güvenlik Planı (SGP) hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa destek@firstisg.com adresine yazın, 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
SGP her yapı işinde zorunlu mu?
Evet. Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği m.8/2 büyüklük, süre veya çalışan sayısı eşiği koymadan, işveren veya proje sorumlusunun yapı işine başlamadan önce SGP'yi hazırlamasını veya hazırlatmasını ister. Eşik yalnız önbildirim için vardır.
SGP'yi kim hazırlar?
Yükümlülük işveren veya proje sorumlusunundur (m.8/2). Koordinatör görevlendirildiyse hazırlık koordinatörü planı hazırlar veya hazırlanmasını sağlar ve Ek-2 işleri için özel tedbirleri plana koydurur (m.10/1-b). Uygulama koordinatörü planın uygulanmasını koordine eder ve günceller (m.11/1-b, c).
SGP ile risk değerlendirmesi aynı şey mi?
Hayır. Risk değerlendirmesi her işverenin kendi çalışanları için 6331 sayılı Kanun m.10'a göre yaptığı analizdir. SGP ise yapı alanının bütününde farklı işverenler arasındaki koordinasyonu, iş programını, ortak alanları ve sorumluları düzenler. Biri diğerinin yerine geçmez.
SGP bir kuruma onaylatılır mı?
Yönetmelik planın bir kuruma sunulmasını veya onaylatılmasını öngörmez. Önbildirim formunda (Ek-3) da SGP yer almaz. Plan şantiyede erişilebilir tutulur, alt işverenlere tebliğ edilir ve denetimde istenir.
SGP ne zaman güncellenir?
İşteki ilerleme ve değişikliklere göre güncellenir (m.11/1-c). Yeni aşamaya geçiş, sahaya yeni alt işveren girmesi, Ek-2 kapsamında yeni bir riskli çalışma, sürenin değişmesi, mevsim koşulları, yeni ekipman ve iş kazası tipik tetikleyicilerdir.
SGP şablonu nereden indirilir?
Bu sayfadaki Word SGP şablonu, yönetmelik unsurlarını ve sahada sık kullanılan bölümleri boş tablolar hâlinde verir. Tüm indirilebilir dosyalar şablonlar sayfasında toplanır.
Plandaki Tedbirleri Sahada İzleyin
SGP'deki her tedbir, sahada uygulanıp uygulanmadığı görülene kadar bir niyettir. FirstİSG uygulamasıyla şantiye turunda fotoğraftan saha raporu oluşturur, eksik tedbiri sorumlu alt işveren ve terminle DÖF olarak açarsınız.
Plandaki tedbirleri sahada izleyin
FirstİSG uygulamasında şantiye turunda fotoğraftan saha raporu oluşturur, eksik tedbiri sorumlu ve terminle DÖF olarak açarsınız.
Her ay ücretsiz rapor hakkı · iOS + Android
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın; FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok. İlk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın