İnşaat ve Şantiye Güvenliği: Yüksekte Çalışmadan Vinçe 25 Kontrol Noktası

İnşaat ve Şantiye Güvenliği Nasıl Sağlanır? 5 Adım

Şantiye güvenliği tek bir belgeyle değil, birbirini besleyen beş adımlık bir döngüyle sağlanır:

1. Sağlık ve Güvenlik Planı (SGP): Proje başlamadan hazırlanır; iş programındaki her faz için öngörülen tehlikeler ve önlemler burada tanımlanır.
2. Faz bazlı risk değerlendirmesi: Kazı, temel, üst yapı, tesisat ve teslim aşamalarının her birinde risk değerlendirmesi güncellenir; hazır puanlanmış tablo için şantiye risk değerlendirmesi örneğine bakın.
3. Düzenli saha denetimi: Aşağıdaki 25 kontrol noktası üzerinden fotoğraflı saha turu; uygunsuzluklar sorumlu ve termin atanarak kayda geçer.
4. Eğitim ve KKD zimmeti: İşe başlamadan İSG eğitimi, yüksekte çalışanlara ek eğitim; baret, emniyet kemeri ve diğer donanımlar imzalı tutanakla teslim edilir.
5. Alt yüklenici koordinasyonu: Her alt işverenin kendi yükümlülükleri takip edilir; koordinasyon toplantıları ve uygunsuzluk bildirimleri belgelenir.

Şantiyede Hangi 25 Kritik Nokta Kontrol Edilmeli?

Sahada uygulanabilir, uzmanın fotoğrafla belgelemeye çalışacağı kontroller, kategori bazında:

A. Yüksekte Çalışma (4 kontrol)

1. İskele sertifikalı mı, periyodik muayenesi güncel mi?
2. 2+ metre çalışmalarda emniyet kemeri ve bağlantı noktası mevcut mu?
3. Merdiven sertifikalı mı, açı doğru mu, üst ucu bağlı mı?
4. Döşeme açıklığı/boşluk korkuluklu ve uyarı levhalı mı?

B. Kazı ve Zemin (3 kontrol)

5. Kazı çukuru 1.20 m derinliği aşıyorsa şev eğimi veya şoring mevcut mu?
6. Kazı kenarında yığma, makine veya araç yakınlığı var mı?
7. Kazıda doğalgaz, elektrik, su hatları öncesi sorgulanmış mı?

C. KKD Kullanımı (4 kontrol)

8. Sahada her çalışanda baret var mı?
9. Reflektif yelek (gece çalışma + gündüz iş makinesi bölgesi)?
10. Çelik burun ayakkabı tüm personele tahsis + kontrol edilmiş mi?
11. İşe özgü KKD (kaynakta maske, yüksekte kemer, elektrikte izoleli eldiven)?

D. İş Makinesi ve Vinç (4 kontrol)

12. Vinç operatörü belgeli mi, makine periyodik muayeneli mi?
13. Yük kaldırma alanında çalışan yasaklı bölge düzenlenmiş mi?
14. Forklift operatörü belgeli, hat çizgileri çizilmiş mi?
15. Geri yürüme alarmı çalışıyor mu?

E. Elektrik ve Kaynak (3 kontrol)

16. Dağıtım panosu IP korumalı, kaçak akım rölesi aktif mi?
17. Uzatma kabloları zeminde dağıtık mı / ezilme riski var mı?
18. Kaynak alanında yangın tüpü + UV perde / siper mevcut mu?

F. Yangın ve Acil Durum (3 kontrol)

19. Şantiyede yeterli ve periyodik kontrollü yangın söndürücü var mı?
20. Acil toplanma yeri belirli, işaretli ve erişilebilir mi?
21. Yangın çıkış planı ve eğitimi çalışanlara verilmiş mi?

G. Düzen ve Hijyen (4 kontrol)

22. Atık/enkaz düzenli toplama alanı var mı, kullanım düzenli mi?
23. Şantiye içi geçiş yolları temiz ve engel yok mu?
24. WC, soyunma, yemek alanı mevzuata uygun sayı ve koşulda mı?
25. İlkyardım dolabı mevcut, içindekiler güncel mi, eğitimli ilkyardımcı var mı?

AI İle Şantiye Denetimi: Fotoğraftan Rapora

Yukarıdaki 25 kontrol noktasını geleneksel yöntemle denetlemek, fotoğraflamak, not almak ve raporlamak saatler sürer. FirstİSG bu süreci hızlandırır:

1. Saha fotoğrafı: Her bölgeden 5-10 fotoğraf çekersiniz. Uygulamaya yükler. Eskişehir, İstanbul, İzmir fark etmez.
2. AI analiz: Fotoğraftaki iskele, KKD eksikliği, kablo dağınıklığı, yangın tüpü eksikliği, korkuluk yokluğu gibi riskler otomatik tespit edilir.
3. Mevzuat eşleştirme: Her risk için ilgili yönetmelik maddesi (Yapı İşleri Yönetmeliği Md. X, KKD Yönetmeliği Md. Y) otomatik çekilir.
4. Risk skorlama: Her bulguya 5x5 matrisle olasılık ve şiddet puanlanır; siz gözden geçirirsiniz, gerekirse ayarlarsınız.
5. Rapor üretimi: Fotoğraflar, riskler, mevzuat referansları ve aksiyon planı tek PDF'de birleşir. Yüklenici, şantiye şefi, ana yüklenici e-postayla bildirilir.

Bir şantiyede 25 kalemli denetim süresi: saha gözlemi + %85 daha kısa sürede rapor. Önceki düzende sadece rapor yazımı 60-90 dakikaydı.

Şantiye Uzmanı İçin Pratik İpuçları

• Şantiyeye gidiş zamanlaması: Saat 08-10 arası en yoğun aktivite, en gerçekçi görüntüyü yakalar. Öğle molası sonrası 13-15 arası da iyi.
• Fotoğraf çekimi: Her uygunsuzluk için 2 fotoğraf: genel ve yakın. Genel olay yerinin konumunu gösterir, yakın detayı.
• Alt yüklenici iletişimi: Raporda sadece ana yüklenici değil, uygunsuzluğu yapan alt yüklenici de e-posta alsın. Sorumlu doğrudan sorumludur.
• Önceki rapor takibi: İki ziyaret arasında aynı uygunsuzluk tekrar görünüyorsa, raporun başına koyun. Bu kalem artık "tekrar eden ihlal"; ceza tekrarlı artar.
• Hava koşullarını not edin: Şantiyede yağmurlu, rüzgarlı havada bazı işler yasak (örn. vinç 40 km/s üstü rüzgarda durur). Rapor tarihi + hava şartı birlikte notlanmalı.

Alt Yüklenicinin Çalışanı Kazaya Uğrarsa Kim Sorumlu?

Sorumluluk tek tarafa yığılmaz; alt yüklenici kendi çalışanından, ana yüklenici ve işveren ise sahanın genel güvenliğinden sorumludur.

Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği, birden fazla yüklenicinin aynı sahada çalıştığı projelerde sağlık-güvenlik koordinatörü atanmasını zorunlu kılar. Koordinatörün görevi, farklı yüklenicilerin işlerini birbirine zarar vermeyecek şekilde uyumlaştırmaktır. Alt yüklenici, kendi çalışanına eğitim vermek, KKD sağlamak ve risk değerlendirmesini kendi işi için güncellemekle yükümlüdür. Ana yüklenici ise sahadaki tüm yüklenicilerin bu yükümlülükleri yerine getirip getirmediğini izlemek ve koordinasyon toplantılarını belgelemekle sorumludur. Kaza incelemesinde ilk bakılan kayıt, koordinasyon toplantı tutanakları ve alt yüklenicinin kendi risk değerlendirmesidir; biri eksikse sorumluluk paylaşımı, gerçek kusur oranından bağımsız olarak, ana yüklenici aleyhine ağırlaşır.