Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği: Koordinatör, SGP ve Şantiye Yükümlülükleri
Hangi şantiyeler kapsamda, SGP (Sağlık ve Güvenlik Planı) ne zaman zorunlu, koordinatör kim atar ve önbildirim ne zaman verilir? Yükümlülük tablosu ve mevzuat dayanağı
Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Nedir? — Kısa Cevap
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği; inşaat, tadilat, yıkım, altyapı ve benzeri yapı işlerinde proje sahibi (işveren), koordinatörler ve alt işverenlerin sorumluluklarını düzenleyen ikincil mevzuattır. 6331 sayılı Kanun'a bağlı olarak Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Yönetmeliğin özelliği, şantiyede genellikle birden çok işveren (proje sahibi + farklı alt işverenler) bir arada çalıştığı için, İSG'nin tek tek firmalara değil koordine edilmiş bir düzene bağlanmasıdır. Bu nedenle "koordinatör", "Sağlık ve Güvenlik Planı (SGP)" ve "önbildirim" gibi yapıya özgü araçlar getirilmiştir.
Yapı İşinde Temel Yükümlülükler
| Araç / Yükümlülük | Ne anlama gelir |
|---|---|
| Proje hazırlık koordinatörü | Tasarım/proje aşamasında İSG'yi koordine eden, SGP'nin hazırlanmasını sağlayan kişi. |
| Proje uygulama koordinatörü | Şantiye aşamasında işverenler arası İSG koordinasyonunu yürüten, planın uygulanmasını izleyen kişi. |
| Sağlık ve Güvenlik Planı (SGP) | Şantiyeye özgü risklerin ve önlemlerin yazılı planı; işe başlamadan hazırlanır. |
| Önbildirim | Belirli büyüklükteki şantiyelerde, işe başlamadan önce yetkili birime verilen şantiye bildirimi; şantiyede görünür asılır. |
| Sağlık ve Güvenlik Dosyası | Yapının kullanım/ileride bakım aşamasında dikkate alınacak İSG bilgilerini içeren dosya. |
| Alt işverenlerin uyumu | Her alt işveren kendi çalışanından sorumludur; koordinatörün talimatlarına ve SGP'ye uyar. |
Bu araçlar şantiyenin büyüklüğü, süresi ve işveren sayısına göre devreye girer; bağlayıcı çerçeve yürürlükteki yönetmelik metnidir. Önbildirim ve SGP'nin hangi eşiklerde zorunlu olduğu için güncel yönetmelik eklerini esas alın.
SGP (Sağlık ve Güvenlik Planı) Ne Zaman Zorunlu?
Sağlık ve Güvenlik Planı; şantiyede birden fazla işveren bulunması ya da yapının belirli büyüklük/süre/tehlike eşiğini aşması durumunda, işe başlamadan önce hazırlanması zorunlu olan yazılı plandır. SGP, genel risk değerlendirmesinin yerine geçmez; onu şantiyenin özel koşullarına (kazı, yüksekte çalışma, vinç, eş zamanlı işler) göre derinleştirir.
Plan; şantiyenin tanımı, öngörülen işler ve aşamalar, her aşamadaki riskler ve önlemler, eş zamanlı/ardışık işlerin çakışma riskleri ile ortak kullanım alanlarına (geçiş, vinç sahası, depolama) ilişkin kuralları içerir. Şantiye ilerledikçe güncellenir.
Şantiyede Öne Çıkan Riskler
Yapı işleri, ölümlü iş kazalarının en yoğun olduğu sektördür. Yönetmelik yükümlülükleri özellikle şu riskleri hedefler:
- Yüksekten düşme: İskele, çatı, boşluk kenarı, platform — bkz. yüksekte çalışma güvenliği.
- Malzeme/cisim düşmesi: Üst katlardan düşen malzeme, vinç yükü.
- Kazı ve göçük: Derin kazıda yan duvar göçmesi, iksa eksikliği.
- Elektrik: Geçici şantiye tesisatı, ekipman toprağı.
- İş makinesi ve araç trafiği: Manevra sahasında yaya-araç ayrımı.
- Gürültü ve titreşim: Kırıcı, jeneratör, makine — bkz. gürültü ve titreşim yönetmelikleri.
Riskli işlerde (sıcak çalışma, kapalı alan, yüksekte çalışma) ayrıca bir iş izin sistemi kurulması, şantiye kontrolünün düzenli yapılması beklenir.
Yapı işlerinde İSG hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği hangi işleri kapsar?
İnşaat, tadilat, bakım-onarım, yıkım, altyapı ve benzeri yapı işlerini kapsar. Şantiyede genellikle birden çok işveren (proje sahibi + alt işverenler) bir arada çalıştığı için İSG koordine edilmiş bir düzene bağlanır. Dayanağı, 6331 sayılı Kanun'a bağlı olarak Resmî Gazete'de yayımlanan ilgili yönetmeliktir.
SGP (Sağlık ve Güvenlik Planı) nedir?
SGP, bir yapı işinin sağlık ve güvenlik yönünden nasıl yürütüleceğini işe başlamadan önce ortaya koyan yazılı plandır: şantiyeye özgü riskler, alınacak önlemler, iş programıyla çakışan tehlikeli aşamalar ve işverenler arası koordinasyon kuralları burada tanımlanır. Hazırlanmasını proje hazırlık koordinatörü sağlar; şantiye süresince güncel tutulur ve uygulanması uygulama koordinatörünce izlenir.
Sağlık ve Güvenlik Planı (SGP) ne zaman zorunlu?
SGP, şantiyede birden fazla işveren bulunması ya da yapının belirli büyüklük/süre/tehlike eşiğini aşması durumunda, işe başlamadan önce hazırlanması zorunlu olan yazılı plandır. Genel risk değerlendirmesinin yerine geçmez; onu şantiyenin özel koşullarına göre derinleştirir. Hangi eşiklerde zorunlu olduğu için güncel yönetmelik eklerini esas alın.
İSG koordinatörü kimdir, kim atar?
İSG koordinatörü, şantiyede işverenler arası İSG koordinasyonunu yürüten kişidir. İki rol vardır: proje hazırlık (tasarım) aşamasında SGP'nin hazırlanmasını sağlayan hazırlık koordinatörü ve şantiye aşamasında planın uygulanmasını izleyen uygulama koordinatörü. Koordinatörü, projeyi yürüten işveren (proje sahibi) görevlendirir.
Şantiye önbildirimi nedir, ne zaman verilir?
Önbildirim, belirli büyüklükteki şantiyelerde işe başlamadan önce yetkili birime verilen ve şantiyede görünür şekilde asılan şantiye bildirimidir. Şantiyenin yeri, işveren/koordinatör bilgileri, öngörülen süre ve çalışan sayısı gibi bilgileri içerir. Hangi eşikte zorunlu olduğu yürürlükteki yönetmelikte belirlidir.
Şantiyede en sık görülen ölümlü kaza nedenleri nelerdir?
Yapı işleri ölümlü iş kazalarının en yoğun olduğu sektördür. Başlıca nedenler: yüksekten düşme (iskele, çatı, boşluk kenarı), malzeme/cisim düşmesi, kazıda göçük, elektrik çarpması ve iş makinesi/araç trafiği. Yönetmelik yükümlülükleri özellikle bu riskleri hedefler.
Alt işverenlerin yapı işinde sorumluluğu nedir?
Her alt işveren kendi çalışanlarının güvenliğinden sorumludur ve koordinatörün talimatları ile SGP'ye uymakla yükümlüdür. Proje sahibi, alt işverenler arası eş zamanlı/ardışık işlerin çakışma risklerini koordine eder; ancak bu, alt işverenin kendi sahasındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Şantiye Denetimini ve SGP Aksiyonlarını Dijitalleştirin
Şantiyede İSG'nin zorluğu, hareketli ve çok işverenli ortamda eksiklikleri takip etmektir. First İSG mobil uygulamasıyla saha kontrolünü fotoğraflı yapar, bulunan eksikliği anında DÖF olarak açar, SGP'deki önlemleri ve sorumlularını izlersiniz. Alt işveren ve çalışan kayıtları, eğitim ve sağlık gözetimi tarihleri tek panelde durur. Şantiye iş güvenliği için ayrıca şantiye iş güvenliği sayfasına bakın.
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın — FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok — ilk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın