Şantiye Kontrol Listesi: Yapı İşleri Yönetmeliği Ek-4 Asgari Şartları (77 Madde)
Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-4'teki asgari şartları sahada kullanılacak 12 grupta toplayan, yazdırılabilir şantiye denetim listesi. Her madde Ek-4'teki numarasıyla.
Ek-4 Nedir, Bu Liste Nasıl Kullanılır?
Ek-4, Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nin "yapı alanları için asgari sağlık ve güvenlik şartları" ekidir. İşveren ve alt işverenler, yönetmeliğin 5. maddesindeki yükümlülükleri uygularken Ek-4'teki asgari şartları dikkate alarak tedbir alır (m.5/2-a; RG 05.10.2013, S: 28786).
Ek-4 iki bölümden oluşur: A bölümü tüm yapı alanları için genel şartları, B bölümü kapalı ve açık mekânlara özgü şartları sayar. Ekin kendisi şartın gerektiği durumlarda uygulanır; yani her madde her şantiyeye uymaz. Bu yüzden listede "Yok" (uygulanmaz) seçeneği vardır.
Liste ekin birebir kopyası değildir. Maddeler sahada sorulacak soru biçimine çevrilmiş, ilgili Ek-4 numarası yanına yazılmıştır. Cephe iskelesi ve geçici kenar korumanın ayrıntılı şartları 2018 değişikliğiyle Ek-5'e taşındığı için onlar için iskele güvenliği rehberine bakın.
- Sayfayı tarayıcının yazdır komutuyla (Ctrl+P) yazdırın veya PDF olarak kaydedin.
- Saha turunda her maddeyi gözle doğrulayın, gerekiyorsa fotoğraf çekin.
- "Uygunsuz" işaretlenen her madde için sorumlu işveren ve termin belirleyin.
- Bulguları koordinasyon toplantısında alt işverenlerle paylaşın.
1. Saha Sınırı, Giriş ve Trafik
Yapı alanının çevresi ve içindeki hareket düzeni.
| No | Kontrol maddesi | Ek-4 | Durum |
|---|---|---|---|
| 1 | Yapı alanı ve çalışma alanının çevresi kolayca görülecek ve yetkisiz girişi engelleyecek şekilde çevrili ve işaretli mi? | A-68 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 2 | Meskûn mahalde kazı yapılan alanın çevresi yeterli yükseklik ve sağlamlıkta perdeyle çevrili mi? | B-62/c | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 3 | Girilmesi yasak bölgeler fiziksel olarak engellenmiş, tehlikeli bölgelerde uyarı levhaları görünür mü? | A-45 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 4 | Araç yolları ile yaya yolları, kapılar ve merdivenler arasında yeterli mesafe var mı? | A-44 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 5 | Araçların geçtiği kapıda yayalar için ayrı, işaretli ve önü açık bir geçiş var mı? | A-41/ç | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 6 | Yollar işaretli, bakımlı ve düzenli kontrol ediliyor mu? | A-43 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 7 | Güzergâhtaki havai hatlar ve benzeri engeller işaretli mi? | A-46 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 8 | İş makinelerinin manevra, park ve hareket alanları belirlenmiş mi? | B-53 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
2. Yüksekte Çalışma ve Düşen Cisimler
Seviye farkı olan ve düşmeyle yaralanma ihtimali bulunan her alan yüksekte çalışma sayılır (A-1).
| No | Kontrol maddesi | Ek-4 | Durum |
|---|---|---|---|
| 9 | Yerde yapılabilecek montaj işleri yerde mi yapılıyor? | A-2/a | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 10 | Boşluk kenarları, döşeme boşlukları ve platformlar korkuluk, kapak veya ağ gibi toplu korumayla kapatılmış mı? | A-2/ç | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 11 | Toplu korumanın yetmediği yerde ankraj noktası veya yaşam hattına bağlı tam vücut kemeri kullanılıyor mu? | A-2/d | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 12 | Yüksekte çalışma donanımları düzenli kontrol ediliyor, uygun olmayanlar ayrılıyor mu? | A-2/f | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 13 | Yüksekte çalışanlar tehlikeler, kontrol tedbirleri ve güvenli yöntemler konusunda eğitim almış mı? | A-2/g | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 14 | Yüksekte çalışma, işverenin görevlendirdiği ehil bir kişinin gözetiminde mi? | A-2/ğ | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 15 | Yüksekten düşmede kurtarma acil durum planında yer alıyor mu? | A-2/b | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 16 | El aletleri ve malzemelerin düşmesini önleyen tedbir var mı? | A-8 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 17 | Malzemeler yukarıdan atılmadan indiriliyor, molozlar kaydırakla mı uzaklaştırılıyor? | A-12 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 18 | Herkes baret kullanıyor mu? | A-11 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
3. İskele, Seyyar Kule, Asma İskele ve El Merdiveni
Cephe iskelesinin ayrıntılı şartları Ek-5'tedir; aşağıdaki maddeler Ek-4'te kalan hükümlerdir.
| No | Kontrol maddesi | Ek-4 | Durum |
|---|---|---|---|
| 19 | Seyyar erişim ve çalışma kulesi üzerinde çalışan varken hareket ettirilmiyor mu, tekerlek frenleri var mı? | B-36 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 20 | Asma iskelenin halat, motor, fren ve platformu her gün işe başlamadan önce kontrol ediliyor mu? | B-37 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 21 | Asma iskelede azami yük yazılı, merdiven kullanılmıyor mu? | B-40 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 22 | Asma iskelede çalışan sayısı kadar dikey yaşam hattı kurulu mu? | B-43 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 23 | El merdivenleri sağlam, basamakları kaymaz ve hasarsız mı? | B-47 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 24 | Cephe iskelesinin haftalık kontrolü yapılıyor mu? | Ek-5 A | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
4. Elektrik ve Enerji Dağıtımı
Geçici şantiye tesisatı, kablo ve pano maddeleri.
| No | Kontrol maddesi | Ek-4 | Durum |
|---|---|---|---|
| 25 | Ana ve tali panolarda uygun kaçak akım rölesi var mı? | A-16 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 26 | Panolar kilitli dolap veya hücre içinde mi? | A-17 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 27 | Bağlantılar uygun bağlantı elemanıyla yapılmış, açık uçlu kablo yok mu? | A-18 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 28 | Kablolar dış etkilerden korunuyor, yıpranmış olanlar kullanılmıyor mu? | A-19 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 29 | Elektrikli iş ekipmanlarında gövde topraklaması var mı? | A-22 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 30 | Elektrik tesisatı işlerini yetkili elektrikçiler mi yapıyor? | A-14 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 31 | Mevcut tesisat işe başlamadan belirlenmiş ve işaretlenmiş mi? | B-15/a | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 32 | Enerji nakil hattı yakınında güvenlik mesafesi, telin salınımı da hesaba katılarak bırakılmış mı? | B-15/b | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
5. Düzen, İstif ve Depolama
| No | Kontrol maddesi | Ek-4 | Durum |
|---|---|---|---|
| 33 | Yapı alanı düzenli ve temiz mi, sivri veya keskin atıklar düzenli kaldırılıyor mu? | A-24 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 34 | Kaldırılamayan sivri uçlu malzemeler saplanmaya karşı kapatılmış mı? | A-24 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 35 | Buz, kar, yağmur veya malzemeyle kayganlaşan yerler temizlenip önlem alınıyor mu? | A-25 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 36 | Malzemeler devrilmeyecek ve yıkılmayacak şekilde istiflenmiş mi? | A-26 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 37 | Yanıcı ve patlayıcı maddelerin depolandığı alanlarda patlayıcı ortam kuralları uygulanıyor mu? | A-27 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
6. Kazı, Kuyu, Tünel ve Kanal İşleri
| No | Kontrol maddesi | Ek-4 | Durum |
|---|---|---|---|
| 38 | Kazı öncesi bitişik yapılara etkisi araştırılmış mı? | B-62/a | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 39 | Yer altı kabloları, gaz, su ve kanalizasyon hatlarının yeri belirlenmiş mi? | B-62/b | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 40 | Kazı, işverenin görevlendirdiği ehil kişinin gözetiminde mi? | B-63/a | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 41 | Şev açısı belirlenmiş veya statik hesaplı destek kullanılıyor mu? | B-63/c | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 42 | Kazı yüzleri her vardiyadan önce ve yağış, don, kar sonrası kontrol ediliyor mu? | B-64 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 43 | Hafriyat ile kazı kenarı arasında yeterli mesafe var mı? | B-68 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 44 | Yağış sırasında kazıda çalışılmıyor mu? | B-69 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 45 | İniş ve çıkış için güvenli yol var, destekler merdiven gibi kullanılmıyor mu? | B-70 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 46 | Kazı makinesinin hareket alanına çalışan girmiyor mu? | B-71 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
7. İş Makineleri ve Kaldırma Ekipmanları
| No | Kontrol maddesi | Ek-4 | Durum |
|---|---|---|---|
| 47 | Makine ve araçlar iyi çalışır durumda ve yalnız eğitimli kişilerce mi kullanılıyor? | B-49 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 48 | Periyodik kontrolleri İş Ekipmanları Yönetmeliğine göre yapılmış mı? | B-50 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 49 | Ekipmanın kurulduğu zeminin sağlamlığı kontrol edilmiş mi? | B-51 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 50 | Operatörün görüşü kısıtlıysa eğitimli işaretçi var mı? | B-52 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 51 | Geri manevrada sesli ve ışıklı uyarılar çalışıyor mu? | B-54 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 52 | Operatör kabininde operatör dışında kimse yok mu? | B-57 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 53 | Kaldırma ekipmanında sesli ve ışıklı ikaz ile aşırı yük ve sınır güvenlik tertibatı var mı? | B-60, B-61 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
8. Beton Döküm, Kalıp ve Montaj
| No | Kontrol maddesi | Ek-4 | Durum |
|---|---|---|---|
| 54 | Beton pompasının destek pabuçları sabitlenmiş, enerji hattına temas riski giderilmiş mi? | B-81 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 55 | Beton dökülen kısmın hemen altında çalışılmıyor mu? | B-81/g | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 56 | Kalıplar her dökümden önce ve döküm boyunca kontrol ediliyor mu? | B-81/ı, B-85 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 57 | Kalıp işleri ehil kişi gözetiminde ve tecrübeli çalışanlarca mı yapılıyor? | B-82 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 58 | Kalıp sökümünde söküm alanında yalnız görevli çalışanlar mı bulunuyor? | B-86 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 59 | Montaj alanı şeritle işaretli ve altında çalışan yok mu? | B-90 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
9. Yıkım, Asbest ve Çatı İşleri
| No | Kontrol maddesi | Ek-4 | Durum |
|---|---|---|---|
| 60 | Yıkımdan önce gaz, su ve elektrik bağlantıları kesilmiş mi? | B-75/a | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 61 | Yıkım, ehil kişi gözetiminde planlanıp yürütülüyor mu? | B-75/ç | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 62 | Söküm ve yıkım öncesi asbest içerebilecek malzemeler araştırılmış mı? | B-76 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 63 | Çatıda kenar koruma, çatı merdiveni, ağ veya yaşam hattı gibi tedbirler var mı? | B-79 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 64 | Kırılgan yüzeylerde yürümeyi ve düşmeyi önleyen tedbir alınmış mı? | B-80 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
10. Acil Durum, Yangın ve İlk Yardım
| No | Kontrol maddesi | Ek-4 | Durum |
|---|---|---|---|
| 65 | Acil çıkış yolları doğrudan güvenli alana açılıyor, engelsiz ve işaretli mi? | A-31 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 66 | Yangın söndürme araçları yeterli, görünür, erişilebilir ve periyodik kontrollü mü? | A-32, A-33, A-34 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 67 | Her an hazır, eğitimli ilk yardımcı var mı? | A-49 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 68 | İlk yardım malzemesi erişilebilir, acil servis numaraları görünür mü? | A-52 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
11. Ortam Koşulları ve Hava
| No | Kontrol maddesi | Ek-4 | Durum |
|---|---|---|---|
| 69 | Toz, gürültü, titreşim, gaz ve buhar maruziyeti önleniyor mu? | A-36 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 70 | Kapalı ortama girişten önce ortam havası kontrol ediliyor mu? | A-37 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 71 | Gece veya yetersiz gün ışığında yeterli suni aydınlatma var mı? | A-40 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 72 | Kuvvetli rüzgârda tedbir alınmadan çalışılmıyor mu? | B-16 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 73 | Çalışanlar aşırı sıcak ve soğuğa karşı korunuyor mu? | A-39 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
12. Sosyal Tesisler ve Barınma
| No | Kontrol maddesi | Ek-4 | Durum |
|---|---|---|---|
| 74 | Kadın ve erkek çalışanlar için ayrı, yeterli tuvalet ve lavabo var mı? | A-58 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 75 | Soyunma yeri ve kilitli dolap yeterli mi? | A-54 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 76 | Barınma yerleri yanmaz malzemeden, açık ateşle ısıtma yapılmıyor mu? | A-61, A-62 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 77 | Yeterli içme suyu ve yemek yeme imkânı sağlanıyor mu? | A-69, A-70 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
Uygunsuzluk Bulunca Ne Yapılır?
Liste bir tespit aracıdır; işi bitiren düzeltici faaliyettir. Her uygunsuzluk için kök neden, sorumlu işveren, termin ve kapanış kanıtı yazılır. Hayati tehlike içeren bir bulguda (örneğin korumasız döşeme boşluğu, iksasız derin kazı) ilgili bölümde çalışma tedbir alınana kadar durdurulur.
- Bulguyu düzeltici ve önleyici faaliyete çevirmek için DÖF örneklerine bakın.
- Şantiye dışındaki işyerlerinde de kullanılabilecek genel liste için saha denetim checklist'ine bakın.
- Puanlı risk tablosu için inşaat şantiyesi risk değerlendirmesi örneğini kullanın.
- Tekrarlayan bulgular, Sağlık ve Güvenlik Planının güncellenmesi gerektiğinin işaretidir.
Bu liste bilgilendirme amaçlı bir saha aracıdır. Bağlayıcı çerçeve Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nin yürürlükteki metni, Ek-4 ve Ek-5'tir. Liste; iş ekipmanları, KKD ve acil durumlar gibi ilgili diğer yönetmeliklerin hükümlerinin yerine geçmez.
Şantiye kontrol listesi ve Ek-4 hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa destek@firstisg.com adresine yazın, 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Yapı İşleri Yönetmeliği Ek-4 nedir?
Ek-4, yapı alanları için asgari sağlık ve güvenlik şartlarını sayan ektir. A bölümü tüm yapı alanlarındaki genel şartları, B bölümü kapalı ve açık mekânlara özgü şartları içerir. İşveren ve alt işverenler tedbirleri Ek-4'ü dikkate alarak alır (m.5/2-a).
Ek-4'teki her madde her şantiyeye uygulanır mı?
Hayır. Ekin girişine göre yükümlülükler yapı alanının özelliğinin, yapılan işin tehlikelerinin ve çalışma şartlarının gerektirdiği durumlarda uygulanır. Kazı yapılmayan bir iç tadilatta kazı maddeleri uygulanmaz; listede bu yüzden "Yok" seçeneği vardır.
İskele maddeleri neden Ek-4'te az?
31.12.2018 tarihli değişiklikle Ek-4'teki iskele maddelerinin çoğu yürürlükten kaldırıldı ve cephe iskeleleri ile geçici kenar korumanın şartları Ek-5'e taşındı. Ek-4'te seyyar kuleler, asma iskeleler ve el merdivenlerine ilişkin maddeler kaldı. Ayrıntı: iskele güvenliği rehberi.
Şantiye kontrol listesi ne sıklıkla doldurulmalı?
Yönetmelik genel bir sıklık koymaz; bazı maddeler kendi sıklığını taşır. Kazı yüzleri her vardiyadan önce, asma iskeleler her gün işe başlamadan önce kontrol edilir (B-64, B-37). Ortak alanlar için uygulama koordinatörünün en az haftalık saha turu yaygın bir uygulamadır.
Uygunsuzluk bulununca ne yapılır?
Her uygunsuzluk sorumlu işveren ve terminle düzeltici faaliyete bağlanır. Hayati tehlike içeren bulguda ilgili bölümde çalışma tedbir alınana kadar durdurulur. Kayıt düzeni için DÖF örneklerine bakın.
Kontrol Listesini Telefonda Doldurun
Kâğıt liste sahada iş görür ama bulgunun kapanıp kapanmadığını izlemek zordur. FirstİSG uygulamasında şantiye fotoğrafından saha raporu oluşturur, uygunsuzlukları ilgili mevzuat maddesiyle eşleştirir ve sorumlu ile terminle DÖF olarak takip edersiniz.
Kontrol listesini telefonda doldurun
FirstİSG uygulamasında şantiye fotoğrafından saha raporu oluşturur, uygunsuzlukları mevzuat maddesiyle eşleştirir ve DÖF olarak takip edersiniz.
Her ay ücretsiz rapor hakkı · iOS + Android
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın; FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok. İlk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın