KKD Yönetmeliği: Kullanım Zorunluluğu, Kategoriler ve Yükümlülükler
KKD kullanımı hangi yönetmeliğe tabidir, kategori I/II/III ne demek, CE işareti neden şart, çalışan KKD kullanmazsa ne olur?
KKD Kullanımı Hangi Yönetmeliğe Tabidir? — Kısa Cevap
İki ayrı yönetmelik vardır ve sık karıştırılır: (1) Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (RG: 02.07.2013, S: 28695) — işyerindeki kullanım, seçim ve zimmet kurallarını düzenler; (2) KKD Yönetmeliği (AB 2016/425 sayılı Regülasyona uyumlu) — ürünün kendisini, yani tasarım, üretim, CE işareti ve piyasaya arz şartlarını düzenler. İşveren birincisinin muhatabıdır; ikincisi, satın aldığınız ürünün taşıması gereken belgelendirmeyi belirler.
Pratik sonuç: "Hangi işte hangi KKD, kime, hangi kurallarla verilir?" sorusunun cevabı kullanım yönetmeliğinde; "bu baret/eldiven yasal mı?" sorusunun cevabı ürünün CE işareti ve uygunluk belgelerindedir.
KKD Kategorileri: I / II / III
KKD'ler koruma düzeyine göre üç kategoriye ayrılır; kategori yükseldikçe belgelendirme sıkılaşır:
| Kategori | Risk düzeyi | Örnekler |
|---|---|---|
| Kategori I | Basit riskler (yüzeysel mekanik etki, zayıf temizlik maddeleri, güneş) | Bahçıvan eldiveni, güneş gözlüğü, hafif iş önlüğü |
| Kategori II | I ve III dışında kalan riskler | Baret, koruyucu gözlük, iş ayakkabısı, genel amaçlı işitme koruyucu |
| Kategori III | Ölüm veya geri döndürülemez sağlık hasarı riskleri | Düşüş durdurma sistemleri (paraşüt tipi emniyet kemeri), solunum koruyucu, kimyasal koruyucu giysi, elektrik yalıtım eldiveni |
Tüm kategorilerde CE işareti zorunludur; Kategori III ürünlerde ayrıca onaylanmış kuruluş denetimi süreçleri devreye girer. CE'siz veya belgesi şüpheli ürün "ucuz KKD" değil, koruma vaadi doğrulanmamış üründür — denetimde ve kaza sonrası soruşturmada işveren aleyhine işler. Yüksekte çalışma gibi Kategori III kullanılan işlerde ekipman uyumu için yüksekte çalışma rehberine bakın.
İşveren ve Çalışan Yükümlülükleri
İşveren: Riski önce kaynağında ve toplu korumayla azaltır — KKD, önlem hiyerarşisinin son basamağıdır. Kalan risk için uygun KKD'yi risk değerlendirmesine göre seçer (seçim rehberi), ücretsiz sağlar, bakım/temizlik/yenilemesini üstlenir, kullanım eğitimi verir (Kategori III'te uygulamalı eğitim) ve teslimi zimmet tutanağıyla belgeler. KKD maliyeti hiçbir biçimde çalışana yansıtılamaz.
Çalışan: Verilen KKD'yi eğitime ve talimata uygun kullanmakla yükümlüdür (6331 m.19); arıza ve eksikliği derhal bildirir, KKD'ye zarar vermez. Kullanmama hâli hem çalışan hem işveren için sonuç doğurur — ayrıntı SSS bölümünde.
Hangi işte hangi KKD'nin gerektiğine dair örnek eşleştirme listesi kullanım yönetmeliğinin eklerinde yer alır (baş, göz-yüz, solunum, el-kol, ayak-bacak, gövde ve yüksekten düşmeye karşı koruyucular). Eşleştirmenin dayanağı her zaman işyerinin kendi risk değerlendirmesidir.
KKD Kullanmamanın Sonuçları
- İşveren KKD sağlamazsa: 6331 m.30'a bağlı yönetmelik yükümlülüğünün ihlali; denetimde çalışan başına işleyen idari para cezası kalemleri gündeme gelir — güncel tutarlar için 2026 ceza tablosuna bakın. Kaza gerçekleşirse kusur sorumluluğu ağırlaşır.
- Çalışan verilen KKD'yi kullanmazsa: Yazılı uyarı ve tekrarında disiplin süreci uygulanabilir; belgeli eğitim + zimmet + uyarıya rağmen ısrarlı kullanmama, yargı pratiğinde İş Kanunu m.25/II-ı kapsamında (iş güvenliğini tehlikeye düşürme) haklı fesih değerlendirmesine konu olabilir. Bunun ispatı, eğitim ve zimmet kayıtlarıdır.
- Kaza durumunda: "KKD verilmişti ama kullanılmıyordu" savunması, kullanımın denetlendiği kayıtlarla desteklenmiyorsa işvereni korumaz — işveren KKD kullanımını izlemekle de yükümlüdür.
KKD yönetmeliği hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
KKD kullanımı hangi yönetmeliğe tabidir?
İki ayrı yönetmelik vardır: Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (RG: 02.07.2013, S: 28695) işyerindeki kullanım/seçim/zimmet kurallarını; KKD Yönetmeliği (AB 2016/425 Regülasyonuna uyumlu) ürünün tasarım, üretim, CE işareti ve piyasaya arzını düzenler. İşveren yükümlülükleri ilkinde, ürün belgelendirmesi ikincisindedir.
KKD kategorileri nelerdir?
Koruma düzeyine göre üç kategori: Kategori I basit riskler (bahçıvan eldiveni, güneş gözlüğü), Kategori II ara düzey (baret, koruyucu gözlük, iş ayakkabısı), Kategori III ölüm veya geri döndürülemez hasar riskleri (düşüş durdurma sistemleri, solunum koruyucu, kimyasal koruyucu giysi). Kategori yükseldikçe belgelendirme sıkılaşır; Kategori III'te kullanım eğitimi uygulamalı olmalıdır.
KKD'yi kim öder, çalışandan ücret kesilebilir mi?
KKD'yi işveren ücretsiz sağlar; bakım, temizlik ve yenileme de işverene aittir. Maliyetin çalışana yansıtılması (maaş kesintisi, "kaybettin, yenisini sen al" uygulaması) mevzuata aykırıdır. Kayıp/hasar durumunda disiplin süreci ayrı, yeni KKD'nin sağlanması ayrıdır — çalışan korumasız bırakılamaz.
Çalışan verilen KKD'yi kullanmazsa ne olur?
Çalışan, KKD'yi eğitim ve talimata uygun kullanmakla yükümlüdür (6331 m.19). Kullanmama hâlinde yazılı uyarı ve disiplin süreci işletilir; belgeli eğitim + zimmet tutanağı + uyarıya rağmen ısrarlı kullanmama, yargı pratiğinde İş Kanunu m.25/II-ı kapsamında haklı fesih değerlendirmesine konu olabilir. İşveren ayrıca kullanımı izlemekle yükümlüdür — "verdim ama takmıyor" savunması denetim kaydı yoksa korumaz.
KKD sağlamamanın cezası nedir?
KKD sağlamamak, 6331 m.30'a bağlı yönetmelik yükümlülüğünün ihlalidir ve idari para cezasına tabidir; kaza gerçekleşirse işverenin kusur sorumluluğu ağırlaşır ve tazminat/ceza boyutu eklenir. Güncel ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla artar — 2026 İSG cezaları tablosuna bakın.
KKD zimmet tutanağı zorunlu mu?
Yönetmelik teslim ve eğitimin belgelenmesini gerektirir; saha pratiğinde bu, KKD zimmet/teslim tutanağıyla yapılır. Tutanak; denetimde ve kaza sonrası soruşturmada işverenin "sağladım + eğittim" ispatıdır. Hazır Word şablonu ve doldurma kuralları için KKD zimmet tutanağı rehberine bakın.
KKD Eksiğini Sahada Fotoğrafla Yakalayın
Baretsiz çalışan, yıpranmış emniyet kemeri, CE'siz eldiven — saha turunda fotoğrafını çekin: First İSG'nin İSG için özelleştirilmiş yapay zekâsı bulguyu mevzuat referansıyla rapor maddesine dönüştürür; zimmet ve eğitim kayıtlarıyla birlikte KKD dosyanız denetime hazır durur.