Mobilya Atölyesi Risk Değerlendirmesi Örneği (2026)
Şerit testere, planya, ahşap tozu ve vernik riskleri; örnek 5x5 tablosu, adım adım hazırlama süreci ve indirilebilir Excel şablonu
Mobilya Atölyesi İçin Risk Değerlendirmesi Zorunlu mu? — Kısa Cevap
Evet. En az bir çalışanı (çırak, kalfa dahil) olan her mobilya ve marangoz atölyesi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.10 gereği risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Mobilya imalatı tipik olarak tehlikeli sınıftadır; bu, değerlendirmenin en geç 4 yılda bir yenilenmesi ve İSG hizmetlerinin işverence üstlenilememesi anlamına gelir — tehlike sınıfınızı NACE kodunuzdan doğrulayın.
Mobilya atölyesinin risk profili iki uçludur: bir yanda kesici tezgâhların anlık ağır yaralanma riski (yatar daire, şerit testere, planya), diğer yanda sinsi ilerleyen maruziyetler — ahşap tozu, vernik-tiner buharı ve gürültü. İyi bir değerlendirme ikisini de aynı ciddiyetle ele alır. Sürecin genel çerçevesi için risk değerlendirmesi nasıl yapılır rehberine bakın.
Mobilya Atölyelerinde Tipik Tehlikeler
Saha deneyimi ve kamuya açık kaynaklardan derlediğimiz başlıklar:
Kesici tezgâhlar
- Yatar daire (gönye/yatık testere): koruyucusuz bıçağa el kaptırma — atölye kazalarının en ağır grubu; itme çubuğu kullanılmaması.
- Şerit testere (hızar): kasnak aralarının kapaksız olması; testere bağlantılarının aylık kontrolünün yapılmaması.
- Planya: bıçak merdanesine parmak kaptırma; tezgâh çevresinde yetersiz boşluk.
- Makine çalışırken ayar-temizlik: dönen aksam durmadan müdahale — tüm tezgâhlar için ortak kök neden.
Ahşap tozu ve talaş
- Toz emme tesisatının olmaması: solunum yolu hastalıkları; sert ağaç tozlarının kanserojen mevzuatı kapsamında değerlendirilmesi gereği.
- Birikmiş ince tozun temizlenmemesi: hızlı tutuşma ve yangının büyümesi; motor-pano üzerinde toz birikimi.
- Zımpara ve spiral tozu: FFP2 maske kullanılmaması; genel havalandırma eksikliği.
Kimyasallar: vernik, tiner, tutkal
- Solvent buharı: ayrı ve havalandırılan boyama alanı olmaması; maskesiz vernik atımı — kimyasal maddelerle çalışma kurallarına tabidir.
- Etiketsiz kaplara aktarılan tiner: yanlışlıkla temas/karıştırma; güvenlik bilgi formlarının işyerinde olmaması.
- Solventli bezler: açıkta biriktirilen bezlerin kendiliğinden tutuşma riski; ağzı kapalı metal kap gereği.
Yangın ve elektrik
- Yüksek yangın yükü: ahşap + toz + solvent birleşimi; yetersiz söndürme ekipmanı ve kapatılmış söndürücü önleri.
- Atölyede sigara içilmesi: talaş ve solvent ortamında en yaygın tutuşturucu.
- Topraklama ölçümü yapılmamış tezgâhlar, açık pano: elektrik çarpması — yıllık topraklama ölçümü ihmali.
- Yıpranmış kablolu el aletleri: spiral, matkap, dekupaj ve gönye testerede hasarlı kablo-uzatma.
Diğer etkenler
- Gürültü: testere-planya gürültüsünde kulak koruyucu kullanılmaması — gürültü yönetmeliği maruziyet değerlerine bakın.
- Elle taşıma ve istif: plaka-kereste kaldırmada bel incinmesi; 3 metreyi aşan ve dengesiz istif.
- Kompresör: periyodik kontrolsüz hava tankı — basınçlı kap kontrolü zorunludur.
- El aletlerinin ortada bırakılması: keskin uçlu aletlerde kılıfsız muhafaza; takılıp düşme.
Örnek 5x5 Risk Değerlendirmesi Tablosu (Mobilya Atölyesi)
Aşağıdaki tablo 5x5 L tipi matris ile puanlanmış örnek satırlardır. Puanlar temsilidir — kendi atölyenizin mevcut önlem durumuna göre yeniden takdir edilmelidir. Tablonun genişletilmiş hâli indirilebilir şablonda hazırdır.
| Bölüm | Tehlike | Risk | O | Ş | Skor | Önlem |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Yatar daire | Koruyucusuz bıçağa el yaklaşması | Uzuv kaybı | 3 | 5 | 15 | Bıçak koruyucusu; itme çubuğu; yalnız usta kullanır; çalışırken ayar yasağı |
| Şerit testere | Kasnak aralarının kapaksız olması | El-kol kaptırma | 3 | 4 | 12 | Menteşeli kasnak kapakları; kesme yüksekliği ayarı; aylık testere bağlantı kontrolü |
| Planya | Bıçak merdanesine parmak teması | Uzuv kaybı | 3 | 4 | 12 | Merdane koruyucusu; kısa parçada itici takoz; tezgâh çevresinde yeterli boşluk |
| Toz | Toz emme tesisatının olmaması | Solunum hastalığı | 4 | 4 | 16 | Tezgâh başı toz emici; FFP2 maske; ortam toz ölçümü; düzenli temizlik |
| Boyama/vernik | Solvent buharı ve tutuşturucu yakınlığı | Zehirlenme, yangın | 3 | 5 | 15 | Ayrı havalandırmalı bölüm; etiketli kapalı kaplar; uygun maske; ateş kaynağı yasağı |
| Yangın | Talaş birikimi + sigara içilmesi | Yangın, ölüm | 4 | 5 | 20 | Kapalı alanda sigara yasağı; günlük talaş temizliği; yeterli söndürücü + periyodik bakım |
| Elektrik | Topraklama ölçümsüz tezgâh, açık pano | Elektrik çarpması | 4 | 5 | 20 | Yıllık topraklama ölçümü; kaçak akım rölesi; pano bakımı + uyarı levhası + yalıtkan paspas |
| El aletleri | Hasarlı kablolu spiral/matkap kullanımı | Elektrik çarpması, kesik | 4 | 4 | 16 | Kullanım öncesi kontrol; koruyucusuz spiral yasağı; dönen aksamda eldiven yasağı |
| İstif/depo | Yüksek ve dengesiz plaka istifi | Devrilme, ezilme | 3 | 4 | 12 | 3 metre istif sınırı; istif alanının çalışma alanından ayrılması; dengeli istif |
| Kompresör | Periyodik kontrolsüz hava tankı | Patlama | 2 | 5 | 10 | Yıllık periyodik kontrol raporu; otomatik durdurma + emniyet ventili testi |
Mobilya Atölyesi Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır? — 5 Adım
- Ekibi kurun: tehlikeli sınıfta değerlendirme; işveren/vekili, görevlendirilen iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve çalışan temsilcisiyle yapılır. Küçük atölyeler bu hizmeti tipik olarak OSGB'den alır; tezgâhları kullanan ustalar sürece dahil edilmelidir.
- Atölyeyi bölümlere ayırın: kesim (yatar daire-şerit testere), işleme (planya-freze-zımpara), montaj, boyama/vernik, malzeme deposu, kompresör, büro. Her bölümü ayrı gezin, fotoğraflayın.
- Tehlikeleri listeleyin: her tezgâh için koruyucu durumu, elektrik ve kullanıcı yetkinliğini ayrı satır yazın; toz, solvent, yangın ve istif başlıklarını kontrol listesi gibi kullanın. Çırakların (genç çalışan) kullanamayacağı tezgâhları ayrıca değerlendirin.
- Puanlayın ve önceliklendirin: olasılık × şiddet ile 5x5 matriste skorlayın; 15 ve üzeri skorlar için işi başlatmadan önlem alın. Kesici tezgâh satırlarında şiddeti düşük takdir etmeyin — uzuv kaybı potansiyeli her zaman yüksek şiddettir.
- Önlemleri termine bağlayıp belgeleyin: sorumlu + tarih atayın, ekiple imzalayın, işyerinde saklayın ve en geç 4 yılda bir (yeni tezgâh, kaza, taşınma durumunda derhal) yenileyin.
İlgili Mevzuat
- 6331 sayılı İSG Kanunu m.10 — risk değerlendirmesi yükümlülüğü.
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — ekip, yöntem serbestisi, yenileme süreleri (tehlikeli sınıf: 4 yıl).
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği — tezgâh koruyucuları ve periyodik kontroller.
- Kimyasal Maddelerle Çalışma Yönetmeliği — vernik, tiner ve tutkallarla çalışma; sert ağaç tozları için kanserojen-mutajen mevzuatıyla birlikte değerlendirme.
- Gürültü Yönetmeliği — testere-planya gürültüsünde maruziyet değerleri ve işitme testleri.
Yükümlülük ihlallerinin 2026 ceza karşılıkları için İSG cezaları tablosuna bakın; risk değerlendirmesi yapmamanın cezası 66.725 TL'den başlar ve aykırılık sürdükçe her ay tekrarlanır.
Mobilya atölyesi risk değerlendirmesi hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Mobilya atölyesi için risk değerlendirmesi zorunlu mu?
Evet. En az bir çalışanı (çırak ve kalfa dahil) olan her mobilya ve marangoz atölyesi, 6331 sayılı Kanun m.10 gereği risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Mobilya imalatı tipik olarak tehlikeli sınıftadır; kodunuzu NACE rehberinden doğrulayın.
Mobilya atölyesinde en sık kaza hangi makinede yaşanır?
Kesici tezgâhlarda: yatar daire (gönye-yatık testere), şerit testere ve planya, el-parmak yaralanmalarının ve uzuv kayıplarının ana kaynağıdır. Ortak kök nedenler koruyucunun sökülmesi, itme çubuğu kullanılmaması, makine çalışırken temizlik-ayar yapılması ve deneyimsiz kişinin tezgâha geçmesidir.
Ahşap tozu gerçekten tehlikeli mi?
Evet — iki yönden: solunum yönünden ahşap tozu maruziyeti mesleki solunum hastalıklarıyla ilişkilidir ve sert ağaç tozları Kanserojen veya Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Yönetmeliği kapsamında değerlendirilir; yangın yönünden ise birikmiş ince toz hızlı tutuşur. Toz emme tesisatı, düzenli temizlik ve ortam ölçümü değerlendirmenin merkez satırlarıdır.
Vernik ve tiner için hangi önlemler yazılmalı?
Boyama/vernik bölümünün ayrı ve havalandırılan bir alan olması, solvent kaplarının kapalı ve etiketli tutulması, tutuşturucu kaynaklardan (soba, kıvılcım, sigara) uzaklık, uygun maske-eldiven ve solventli bezlerin ağzı kapalı metal kapta biriktirilmesi. Ayrıntılar kimyasal maddelerle çalışma özetinde.
Atölyedeki kompresör için periyodik kontrol şart mı?
Evet. Kompresör hava tankı basınçlı kap sayılır ve periyodik kontrole tabidir; kontrolsüz tank patlama riskidir. Yetkili firmadan yalnızca fatura almak yeterli değildir — kontrol raporunun düzenlenmiş ve işyerinde saklanıyor olması gerekir.
Risk değerlendirmesi yapmamanın cezası ne kadar?
2026 tarifesinde risk değerlendirmesi yapmamanın veya yaptırmamanın idari para cezası 66.725 TL'den başlar ve aykırılığın sürdüğü her ay tekrar uygulanır. Güncel tutarların tamamı 2026 İSG cezaları tablosunda.
Risk Değerlendirmenizi Uygulamada Hazırlayın
Bu sayfadaki tehlike başlıklarıyla uğraşmak için Excel zorunlu değil: risk değerlendirmenizi FirstİSG uygulamasında dijital yürütürsünüz — hazır şablon kütüphanesinden başlar, atölyenizin fotoğraflarıyla saha tespiti yapar, İSG için özelleştirilmiş yapay zekâ desteğiyle raporu dakikalar içinde tamamlarsınız. Yenileme tarihi yaklaştığında sistem hatırlatır.
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın — FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok — ilk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın