İSG İç Yönergesi: Kim Hazırlar, Neler İçerir? + Word İskelet Şablonu
İş sağlığı ve güvenliği iç yönergesini kurul mu hazırlar, işveren mi onaylar? Asgari içerik başlıkları, hazırlama adımları ve indirilebilir örnek iskelet
İSG İç Yönergesi Nedir?
İSG iç yönergesi, işyerinin niteliğine uygun iş sağlığı ve güvenliği kurallarını tek belgede toplayan işyeri içi düzenlemedir. Taslağını İSG kurulu hazırlar, işveren veya işveren vekili onaylar, uygulanmasını yine kurul izler. Bu görev dağılımı, İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik'in (RG: 18.01.2013, S: 28532) 8. maddesinde kurulun görev ve yetkileri arasında açıkça sayılır.
Mevzuat genel kuralları koyar, iç yönerge o kuralları sizin işyerinize çevirir. Hangi bölümde hangi KKD zorunlu, sahaya kim hangi izinle girer, ramak kala nereye bildirilir, izne bağlı işler hangileridir; bunların cevabı bu belgededir. Denetimde sorulan soru nettir: kurulunuz iç yönerge hazırlamış mı, hazırlanan yönerge fiilen uygulanıyor mu?
İç Yönerge Hangi İşyerlerinde Zorunludur?
İç yönerge hazırlamak, İSG kurulu bulunan işyerlerinde kurulun yönetmelikle sayılmış görevidir. Kurul yükümlülüğü, 50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve 6 aydan uzun süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde doğar; bu eşiğin altındaki işyerlerinde iç yönerge fiilen zorunlu değildir.
Kurul yükümlülüğü olmayan küçük işyerlerinde aynı içerik, "İSG talimatları" veya "işyeri İSG el kitabı" biçiminde iyi uygulama olarak hazırlanabilir. Yazılı ve duyurulmuş kural, her ölçekte işverenin ispat gücüdür; kaza sonrası "böyle bir kural vardı" savunması, kağıda dökülmemişse zayıf kalır.
Hazırlayan, Onaylayan ve İzleyen Roller
Yönerge sürecinde üç ayrı rol vardır ve bunları karıştırmak sık görülen bir hatadır:
- Taslağı hazırlayan: İSG kurulu. Fiilî kalem işi çoğunlukla iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimindedir; çalışan temsilcisi kurul üyesi olarak katkı verir.
- Onaylayan: İşveren veya işveren vekili. Onaysız taslak yürürlüğe girmez ve denetimde kanıt sayılmaz.
- İzleyen: Kurul. Uygulamayı izler, sonuçları rapor eder, gereken tedbirleri kurul gündemine alır (m.8).
Uygulamada bu üçlü sıra atlanır: taslak yazılır, doğrudan çalışanlara dağıtılır, işveren onayı sonradan alınır ya da hiç alınmaz. Onay tarihi olmayan bir yönerge, yürürlük tarihi belirsiz bir belge demektir ve denetimde geçerli kabul edilmez.
İç Yönergede Hangi Başlıklar Bulunur?
Yönetmelik ayrıntılı bir içerik listesi dayatmaz, yalnızca "işyerinin niteliğine uygun" olmasını ister. Saha pratiğinde oturmuş iskelet dört bölümdür:
| Bölüm | Tipik maddeler |
|---|---|
| 1. Amaç, kapsam, dayanak, tanımlar | Yönergenin amacı; çalışanlar, alt işveren çalışanları, stajyer ve ziyaretçileri kapsadığı; 6331 ve kurul yönetmeliği dayanağı |
| 2. Organizasyon ve sorumluluklar | Kurul, İSG profesyonelleri, çalışan temsilcisi, destek elemanları; işveren, yönetici, çalışan yükümlülükleri (6331 m.19 dahil) |
| 3. İşyeri kuralları | Genel saha kuralları; bölüm/iş bazında KKD tablosu; izne bağlı işler; acil durum planına atıf; iş kazası ve ramak kala bildirim kanalı |
| 4. İzleme ve yürürlük | Kurulun izleme/raporlama usulü; disiplin hükümleri (personel yönetmeliğine atıf); onay ve yürürlük tarihi; revizyon kaydı |
Sık yapılan hata, iç yönergeyi mevzuatın kopyası hâline getirmektir. Kırk sayfalık kanun özeti kimseye kural anlatmaz. İyi yönerge kısa, işyerine özgü ve emir kipindedir, örneğin "A sahasına baretsiz girilmez" gibi; genel ilke dilinde değil.
İç Yönergenin Diğer İSG Belgeleriyle İlişkisi
İç yönerge tek başına durmaz, üç belge birbirini besler. Risk değerlendirmesi tehlikeleri tanımlar, acil durum planı müdahale düzenini kurar, iç yönerge ise günlük çalışma kurallarını yazar.
Yönerge, diğer ikisine atıf verir; içeriklerini kopyalamaz. Risk değerlendirmesindeki bir tehlike (örneğin kimyasal depolama) iç yönergede saha kuralına dönüşür, ayrı bir risk analizi tekrarı değil. Kopyalanırsa her güncellemede üç belge birden bayatlar ve hangisinin güncel olduğu belirsizleşir.
Bu ilişkiyi güçlü tutmanın pratik yolu, her yönerge maddesinin hangi risk kaydına veya hangi acil durum senaryosuna dayandığını dipnotla belirtmektir. Böylece kurul, mevzuat değil sahadaki gerçek tehlike üzerinden kural yazmış olur.
İSG İç Yönergesi Örneği: Word İskelet Şablonu
Aşağıdaki şablon, dört bölümlü iskeleti 15 maddelik yönerge yapısında sunar. Yapı şunları içerir: kapak/onay blokları, amaç kapsam dayanak tanımlar, organizasyon ve sorumluluk maddeleri, işyeri kuralları bölümü (KKD, izne bağlı işler, olay bildirimi) ve izleme yürürlük hükümleri. Doldurulacak alanlar ve işyerine göre özelleştirme notları madde içlerinde işaretlidir.
İç yönerge şablonunu indir (.docx) Tüm şablonlar →
Kayıt gerektirmez. Hazır bir örneği aynen kullanmak yerine her maddeyi kendi risk değerlendirmenize göre doldurun; jenerik yönerge denetimde sahayla çelişir. Taslağı kurul kararına bağlamayı (karar tarih/sayısı kapakta) ve işveren onayından sonra çalışanlara duyurmayı unutmayın, duyuru kaydı da denetim dosyasına girer.
Taslaktan Yürürlüğe: Hazırlama Adımları
- Girdileri toplayın: risk değerlendirmesi, acil durum planı, kaza/ramak kala kayıtları ve mevcut talimatlar; yönerge bunların üstüne kurulur.
- Taslağı yazın: Uzman ve hekim taslağı kaleme alır; bölüm yöneticilerinden saha kurallarını doğrulamalarını isteyin.
- Kurulda görüşün: Taslak kurul toplantısında madde madde ele alınır, karar defterine işlenir.
- İşveren onayına sunun: Onay imzası ve yürürlük tarihiyle belge resmiyet kazanır.
- Duyurun ve izleyin: Çalışanlara eğitim veya ilan yoluyla duyurulur ve kayıt tutulur; uygulama kurulca izlenir, aksayan maddeler gündeme alınır ve yönerge güncellenir.
Bu beş adımın hiçbiri atlanabilir sıra değildir. Kurulda görüşülmeden onaya giden taslak, kurul kararı olmadığı için tekrar geri döner; onaylanmadan duyurulan yönerge ise yürürlük tarihsiz kalır.
Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
Beş hata, saha ziyaretlerinde ve denetim hazırlığında tekrar tekrar görülür. Birincisi, yönergeyi kanun metninin özeti gibi yazmaktır; okuyan çalışan hangi kuralın kendisini bağladığını anlayamaz. İkincisi, kurul onayı olmadan taslağı doğrudan yürürlüğe koymaktır.
Üçüncüsü, duyuru kaydı tutmadan "herkese söyledik" demektir; imzasız duyuru, kaza sonrası ispat değeri taşımaz. Dördüncüsü, yönergeyi bir kez yazıp yıllarca güncellememektir; yeni bir makine veya süreç geldiğinde madde eklenmezse belge sahadan kopar. Beşincisi, iç yönergeyi risk değerlendirmesiyle çelişecek biçimde yazmaktır; iki belge aynı tehlikeyi farklı anlatıyorsa denetimde güven kaybı doğar.
Denetimde İç Yönerge İçin Neler Sorulur?
Denetim ekibi genellikle üç kanıt ister: onaylı yönergenin kendisi, kurul karar defterindeki kabul kaydı ve çalışanlara duyurulduğunu gösteren imzalı liste veya eğitim tutanağı. Bunlardan biri eksikse, yönerge var ama "yürürlükte" sayılmaz.
İkinci soru genellikle güncellik üzerinedir: son revizyon tarihi ile işyerindeki en güncel risk değerlendirmesi tarihi karşılaştırılır. Aradaki fark büyükse (yeni bir hat kurulmuş, yeni bir kimyasal işe girmiş ama yönerge hâlâ eski), bu bulgu tek başına bir DÖF konusu olur.
Örnek Senaryo: 65 Çalışanlı Bir İmalat İşletmesi
Örnek Metal San. Tic. Ltd. Şti., tehlikeli sınıfta yer alan 65 çalışanlı bir imalat işletmesidir ve kurul yükümlülüğü doğduğu için iç yönerge hazırlamak zorundadır. Uzman ve hekim, mevcut risk değerlendirmesindeki kaynak dumanı, forklift trafiği ve gürültü kalemlerini alıp saha kuralına çevirir. Üç madde eklenir: kaynak bölgesinde lokal aspirasyon zorunluluğu, forklift güzergâhında yaya hattı ayrımı, gürültülü bölgede kulaklık zorunluluğu.
Taslak kurulda görüşülür, iki madde değiştirilir (forklift hız sınırı ve yaya geçiş noktası sayısı), karar defterine işlenir. İşveren vekili taslağı onaylar, yürürlük tarihi atılır. Vardiya toplantılarında imza karşılığı duyurulur ve yönerge panoya asılır. Altı ay sonra yeni bir kaynak istasyonu kurulunca, madde 3'e tek satır eklenir; belgenin tamamı yeniden yazılmaz.
İç Yönerge ile İş Talimatları Arasındaki Fark Nedir?
İkisi de çalışma kuralı yazar ama kapsamları farklıdır. İç yönerge, işyerinin tamamını kapsayan ve kurul kararıyla yürürlüğe giren üst düzey bir belgedir; bir tek görev veya makineyi değil, işyerinin genel çalışma düzenini tarif eder.
İş güvenliği talimatı ise daha dar kapsamlıdır: belirli bir makinenin, ekipmanın veya işlemin nasıl güvenle yapılacağını adım adım anlatır ve genellikle o ekipmanın başına asılır. Talimatlar iç yönergenin "işyeri kuralları" bölümüne atıfla hazırlanır; aralarında hiyerarşi vardır, talimat yönergeyle çelişemez. Küçük bir işyerinde kurul yoksa, talimatlar tek başına iç yönergenin işlevini kısmen üstlenebilir ama resmî kurul onayı sürecinden geçmez.
Yönergenin Saklanması ve Erişilebilirliği
Onaylı yönerge, güncel sürümüyle işyerinde her zaman erişilebilir tutulur; panoya asmak, ortak dijital klasörde bulundurmak veya işyeri İSG yazılımında yayınlamak eşit derecede geçerli yöntemlerdir. Önemli olan, denetim sırasında kimin sorduğunda değil, ihtiyaç duyulduğu her anda kolayca ulaşılabilmesidir.
Eski sürümler atılmaz, revizyon geçmişi olarak saklanır. Hangi maddenin ne zaman, hangi kurul kararıyla değiştiği izlenebilir olmalıdır; bu, hem denetimde tutarlılığı gösterir hem de bir kaza sonrası "o tarihte yürürlükte olan kural neydi" sorusuna net cevap verir.
Çalışan Temsilcisinin İç Yönergedeki Rolü Nedir?
Çalışan temsilcisi, kurulun doğal üyesi olarak taslak aşamasında saha görüşünü taşır. Uzman ve hekim mevzuat ile risk verisini yazıya döker, temsilci ise "bu kural sahada gerçekten uygulanabilir mi" sorusunu sorar; iki bakış açısı birlikte gerçekçi bir yönerge üretir.
Temsilci ayrıca duyuru aşamasında köprü görevi görür. Yazılı metni okumayan veya anlamayan çalışanlara sözlü aktarım, çoğu zaman en etkili tebliğ yoludur. Kurul üyesi olmayan küçük işyerlerinde bu rolü işveren vekili veya İSG uzmanı üstlenir; önemli olan, yönergenin yalnızca kağıtta değil sahada da bilinmesidir.
İSG iç yönergesi hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa destek@firstisg.com adresine yazın, 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
İSG iç yönergesini kim hazırlar, kim onaylar?
Taslağı İSG kurulu hazırlar, işveren veya işveren vekili onaylar, uygulanmasını yine kurul izler; İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik m.8'de kurulun görevleri arasında sayılır. Fiilî kalem işi çoğunlukla iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimindedir; çalışan temsilcisi kurul üyesi olarak katkı verir.
İSG iç yönergesi zorunlu mu?
İSG kurulu bulunan işyerlerinde (50+ çalışan ve 6 aydan uzun süren sürekli işler) iç yönerge taslağı hazırlamak kurulun yönetmelikle sayılmış görevidir; denetimde kurul faaliyet kanıtı olarak sorulur. Kurul yükümlülüğü olmayan küçük işyerlerinde aynı içerik "İSG talimatları" biçiminde iyi uygulamadır; yazılı kural her ölçekte işverenin ispat gücüdür.
İç yönerge örneği/şablonu nereden indirilir?
Bu sayfadaki Word iskelet şablonu kayıt gerektirmeden indirilir: 15 maddelik yönerge yapısı, kapak/onay blokları ve işyerine göre özelleştirme notları içerir. Hazır bir örneği aynen kullanmak yerine her maddeyi kendi risk değerlendirmenize göre doldurun; jenerik yönerge denetimde sahayla çelişir ve bulgu üretir.
İç yönerge ile acil durum planı ve risk değerlendirmesinin ilişkisi nedir?
Üçü ayrı belgedir ve birbirini besler: risk değerlendirmesi tehlikeleri, acil durum planı müdahale düzenini, iç yönerge ise günlük çalışma kurallarını yazar. Yönerge diğer ikisine atıf verir, içeriklerini kopyalamaz; kopyalarsa her güncellemede üç belge birden bayatlar ve denetimde tutarsızlık bulgusu doğar.
İç yönerge çalışanlara nasıl duyurulur?
Onaydan sonra eğitim ve/veya ilan yoluyla duyurulur ve duyurunun kaydı tutulur (eğitim katılım formu, imzalı tebliğ, pano ilan tutanağı). Duyurulmamış kural, disiplin uygulamasında ve kaza sonrası kusur değerlendirmesinde işveren aleyhine sonuç doğurur; "kural vardı ama kimse bilmiyordu" savunma değil ikrardır.
İç Yönergeyi Ne Zaman Güncellemelisiniz?
Sabit bir yasal güncelleme takvimi yoktur; güncelleme tetikleyicisi olaydır, tarih değil. Yeni bir makine veya süreç işe girdiğinde, risk değerlendirmesi revize edildiğinde, iş kazası veya ramak kala sonrası kök neden yönergede eksik bir kural gösterdiğinde ve mevzuat değiştiğinde yönerge gözden geçirilir.
Pratik kural şudur: risk değerlendirmeniz güncellendiği her seferinde iç yönergenin ilgili maddesini de kontrol edin. İki belge farklı tarihlerde güncelleniyorsa, aradaki boşluk denetimde ilk yakalanan tutarsızlık olur.
Kısa Özet: Bir Yönergenin Hayat Döngüsü
Süreç, uçtan uca 4 bölümlük bir belge ve 5 adımlık bir yürütme akışıdır: girdi toplama, taslak yazımı, kurulda görüşme, işveren onayı, duyuru ve izleme. Her adım kendi kaydını üretir; kayıt eksikse o adım denetimde "yapılmamış" sayılır.
Bu döngüyü bir kez kurup unutmak yerine yıllık İSG çalışma planına bağlı bir gözden geçirme takvimiyle işletmek, yönergeyi güncel tutmanın en sürdürülebilir yoludur. Kurul her toplantısında yönergenin bir bölümünü gündeme alırsa, belge kendiliğinden canlı kalır.
Kurul Kararlarını ve Kural İhlallerini Tek Akışta İzleyin
İç yönergenin zor kısmı yazmak değil, yaşatmaktır. FirstİSG'de saha denetiminde tespit edilen kural ihlalleri fotoğraftan bulguya dönüşür, DÖF'e bağlanır ve kurul gündemine hazır rapor olarak düşer; yönergenin "izleme" maddesi kendiliğinden işler.
İSG kurulu yönerge, karar ve toplantılarını tek yerde tutun
FirstİSG uygulamasında kurul üyelerini, iç yönerge kapsamındaki görevleri, toplantı gündemi ve kararlarını tek yerde tutar, takip gerektiren maddeleri izlersiniz.
Her ay ücretsiz rapor hakkı · iOS + Android
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın; FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok. İlk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın