Destek Elemanı ve Acil Durum Ekipleri: Kaç Kişi, Hangi Ekipler Zorunlu?
30/40/50 kuralı, zorunlu ekip konuları, ilkyardımcı sayıları ve çalışan temsilcisiyle farkı — tablolarla
Destek Elemanı Nedir? — Kısa Cevap
Destek elemanı; asıl görevinin yanında, iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele ve ilk yardım gibi konularda özel olarak görevlendirilmiş, uygun donanıma ve yeterli eğitime sahip çalışandır (6331 sayılı Kanun m.3). Yani ayrı bir meslek değil, mevcut çalışanlara verilen ek bir görevdir: forklift operatörü aynı zamanda yangın söndürme ekibinde, muhasebe personeli tahliye ekibinde olabilir.
Destek elemanları acil durum planının insan gücüdür; plan kâğıt üzerinde ne kadar iyi olursa olsun, görevlendirilmiş ve eğitilmiş destek elemanı yoksa uygulanamaz. Çalışan temsilcisiyle karıştırılmamalıdır — temsilci çalışanları İSG konularında temsil eder, destek elemanı acil durumda görev alır.
Kaç Çalışana Bir Destek Elemanı? (30/40/50 Kuralı)
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik m.11'e göre işveren; arama-kurtarma-tahliye ve yangınla mücadele konularının her biri için aşağıdaki oranlarda, uygun donanımlı ve özel eğitimli en az birer destek elemanı görevlendirir:
| Tehlike sınıfı | Destek elemanı oranı (konu başına) | Örnek: 90 çalışan |
|---|---|---|
| Çok tehlikeli | Her 30 çalışana kadar 1 | 3 kurtarma-tahliye + 3 yangın |
| Tehlikeli | Her 40 çalışana kadar 1 | 3 kurtarma-tahliye + 3 yangın |
| Az tehlikeli | Her 50 çalışana kadar 1 | 2 kurtarma-tahliye + 2 yangın |
- 10'dan az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde bu yükümlülük için bir kişinin görevlendirilmesi yeterlidir.
- İlkyardımcı sayısı ayrı mevzuata tabidir: İlkyardım Yönetmeliği'ne göre az tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışana, tehlikelide her 15, çok tehlikelide her 10 çalışana kadar 1 sertifikalı ilkyardımcı bulundurulur.
- Vardiyalı işyerlerinde her vardiyada yeterli sayıda destek elemanı bulunacak şekilde planlama yapılır — tüm ekip gündüz vardiyasındaysa gece vardiyası korumasızdır.
Hangi Ekiplerin Oluşturulması Zorunlu? (Sınav Sorusunun Cevabı)
"Acil durum planında hangi ekibin oluşturulması zorunlu değildir?" sorusunun dayanağı yönetmeliğin konu listesidir. Zorunlu görevlendirme konuları şunlardır:
| Ekip / görev konusu | Dayanak | Zorunlu mu? |
|---|---|---|
| Arama, kurtarma ve tahliye | Acil Durumlar Yön. m.11 | Evet |
| Yangınla mücadele (söndürme) | Acil Durumlar Yön. m.11 | Evet |
| İlkyardım | İlkyardım Yönetmeliği | Evet (sertifikalı ilkyardımcı) |
| Koruma (sabotaj/güvenlik), haberleşme, sosyal yardım vb. ekipler | İyi uygulama / kurumsal tercih | Yönetmelikte ayrı ekip olarak sayılmaz — işyerinin ihtiyacına göre kurulur |
Yani sınav ve denetim mantığında zorunlu çekirdek üçlüdür: kurtarma-tahliye, yangınla mücadele, ilkyardım. Büyük tesislerde haberleşme veya sosyal yardım ekibi kurmak faydalı bir tercihtir ama yönetmelik zorunluluğu değildir.
Destek Elemanı Nasıl Görevlendirilir, Hangi Eğitimi Alır?
- Seçim: Görevin fiziksel/bilişsel gereklerine uygun, işyerini tanıyan gönüllü çalışanlar tercih edilir. Görevlendirme yazılı yapılır ve çalışana tebliğ edilir.
- Eğitim: Yangın ekibi uygulamalı söndürme eğitimi, kurtarma-tahliye ekibi tahliye ve toplanma düzeni eğitimi alır; ilkyardımcılar yetkili merkezlerden sertifikalı ilkyardım eğitimini tamamlar. Eğitimler belgelenir ve İSG eğitim kayıtlarıyla birlikte saklanır.
- Donanım: Görev konusuna uygun donanım (müdahale eldiveni, ışıklı yelek, megafon, ilkyardım çantası) hazır ve erişilebilir tutulur.
- Tatbikatla doğrulama: Ekiplerin işleyip işlemediği yılda en az bir kez yapılan tatbikatta test edilir; aksayan görevler tatbikat raporuna ve DÖF'e bağlanır.
Destek elemanı listesi, acil durum planının zorunlu içeriklerindendir; işten ayrılan destek elemanının yerine yenisi görevlendirilip plan güncellenmelidir — denetimde en sık yakalanan eksiklerden biri "listedeki kişi 6 ay önce ayrılmış" bulgusudur.
Destek elemanı ve acil durum ekipleri hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Destek elemanı nedir?
Asıl görevinin yanında; önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele ve ilk yardım gibi İSG konularında özel olarak görevlendirilmiş, uygun donanıma ve yeterli eğitime sahip çalışandır (6331 sayılı Kanun m.3). Ayrı bir kadro değil, mevcut çalışana yazılı olarak verilen ek görevdir.
Kaç çalışana bir destek elemanı görevlendirilir?
Arama-kurtarma-tahliye ve yangınla mücadele konularının her biri için; çok tehlikeli sınıfta her 30, tehlikelide her 40, az tehlikelide her 50 çalışana kadar en az birer kişi görevlendirilir (İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik m.11). 10'dan az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde tek kişi yeterlidir.
Acil durum planında hangi ekiplerin oluşturulması zorunludur?
Zorunlu çekirdek üçlüdür: arama-kurtarma-tahliye, yangınla mücadele ve ilkyardım (ilkyardımcı sayıları İlkyardım Yönetmeliği'ne tabidir). Haberleşme, koruma veya sosyal yardım gibi ek ekipler yönetmelikte ayrıca sayılmaz — işyerinin ihtiyacına göre kurulan iyi uygulamalardır.
Kaç ilkyardımcı bulundurmak zorunludur?
İlkyardım Yönetmeliği'ne göre az tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışana, tehlikelide her 15, çok tehlikelide her 10 çalışana kadar 1 sertifikalı ilkyardımcı bulundurulur. Sertifika, yetkili ilkyardım eğitim merkezlerinden alınır ve süresi sonunda güncelleme eğitimiyle yenilenir.
Destek elemanı ile çalışan temsilcisi arasındaki fark nedir?
Çalışan temsilcisi çalışanları İSG konularında temsil eder, görüş bildirir ve seçimle belirlenir; destek elemanı ise acil durumda fiilen görev alır (söndürme, tahliye, ilkyardım) ve işverence görevlendirilir. Aynı kişi iki görevi birden üstlenebilir, ancak roller ve dayanakları farklıdır.
Destek elemanı görevlendirmesi nasıl belgelenir?
Yazılı görevlendirme (tebliğ imzalı), alınan özel eğitimin kaydı ve acil durum planındaki güncel ekip listesi birlikte saklanır. Denetimde en sık bulgu, listedeki kişinin işten ayrılmış olmasıdır — personel değişiminde plan ve liste güncellenmelidir.
Ekip Listeleriniz Hep Güncel Kalsın
Destek elemanı listesi Excel'de tutulduğunda personel değişimiyle sessizce eskir. First İSG'de acil durum ekipleri ve eğitim tarihleri kayıt altında tutulur; tatbikat bulguları sorumlu ve terminli takibe bağlanır, denetimde güncel liste tek tıkla hazırdır.