İSG Kurulları Yönetmeliği: Eşik, Alt İşveren ve Toplantı Kuralları
Kurul hangi işyerlerinde zorunlu, asıl işveren-alt işveren ilişkisinde kaç kurul kurulur, toplantı sıklığını hangi kural belirler? Madde referanslı özet
Bu Yönetmelik Neyi Düzenler?
İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik (RG: 18.01.2013, S: 28532), İSG kurulunun hangi işyerlerinde oluşturulacağını, üye yapısını, çalışma usullerini ve işverenin kurula karşı yükümlülüklerini belirler. Dayanağı 6331 sayılı Kanun m.22'dir. Kurul zorunluluğu iki şartın birlikte varlığıyla doğar: 50 ve daha fazla çalışan ve altı aydan fazla süren sürekli işler (m.4).
Bu sayfa yönetmeliğin madde referanslı özetidir. Üye kompozisyonu tablosu, kurulum adımları ve tutanak şablonu İSG kurulu rehberinde yer alır, toplantı yürütme pratiği toplantı rehberinde işlenir. Bağlayıcı çerçeve her zaman yürürlükteki güncel yönetmelik metnidir.
İSG Kurulu Hangi İşyerlerinde Zorunludur?
Kurul zorunluluğu, çalışan sayısı ve işin süresi birlikte değerlendirilerek belirlenir. Eşik 50 çalışandır ve işin altı aydan uzun sürmesi gerekir; her iki şart birlikte gerçekleşmezse kurul kurma yükümlülüğü doğmaz. Çalışan sayısı hesabında işyerinde fiilen çalışan herkes dikkate alınır, kısmi süreli çalışanlar dahildir.
Tehlike sınıfı bu eşiği değiştirmez; az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinin hepsinde aynı 50 kişi sınırı geçerlidir. Tehlike sınıfının etkilediği tek unsur, aşağıda açıklanan toplantı sıklığıdır. Elli kişinin altındaki işyerlerinde kurul yerine çalışan temsilcisi mekanizması işler; bu, kurulun küçük ölçekli karşılığıdır ve ayrı bir rehberde anlatılır.
Alt İşveren Varken Kaç Kurul Kurulur?
Yönetmeliğin sahada en çok karıştırılan hükmü budur. Altı aydan fazla süren asıl işveren, alt işveren ilişkisinde kurul yükümlülüğü dört senaryoya göre dağılır (m.4):
| Durum (çalışan sayıları) | Kurulacak kurul | Koordinasyon |
|---|---|---|
| Asıl işveren ≥50 ve alt işveren ≥50 | Her ikisi ayrı ayrı kurul kurar | Asıl işveren sağlar |
| Yalnız asıl işveren ≥50 | Kurulu asıl işveren kurar | Alt işverenle işbirliği kurulur (vekâleten yetkili temsilci atanır) |
| Yalnız alt işveren ≥50 | Kurulu alt işveren kurar | Asıl işverenle işbirliği kurulur |
| İkisi de <50, toplam ≥50 | Birlikte tek kurul | Asıl işveren yürütür |
Şantiyeler bu hükmün en yoğun uygulandığı yerdir. Aynı sahada birden fazla işveren varsa kimin kurul kuracağı sözleşme aşamasında netleştirilmeli, koordinasyon yazılı kayda bağlanmalıdır. Şantiye güvenliği rehberindeki organizasyon bölümüyle birlikte okuyun.
Örnek Senaryo: İki İşverenli Bir Şantiyede Kurul Kurulumu
Yukarıdaki tabloyu somutlaştıran bir örnek şöyle işler: bir inşaat şirketi (asıl işveren) sahada 65 kişi çalıştırıyor. Elektrik tesisatı işini üstlenen taşeron (alt işveren) ise 20 kişiyle çalışıyor ve iş sekiz ay sürecek. Asıl işverenin çalışan sayısı 50'nin üzerinde olduğu için asıl işveren kendi kurulunu kurar; alt işverenin 20 kişisi tek başına eşiği geçmediği için ayrı kurul kurma zorunluluğu doğmaz.
Asıl işveren, alt işveren temsilcisinin kurul toplantılarına katılımını ve sahadaki riskleri kendi kuruluna nasıl yansıtacağını yazılı olarak netleştirir; bu genelde sözleşmeye ek bir koordinasyon protokolüyle yapılır. Taşeronun çalışan sayısı proje ilerledikçe 50'yi geçerse durum değişir ve tabloda ilk satırdaki "her iki taraf ayrı kurul kurar" kuralı devreye girer. Çalışan sayısındaki bu değişim, kurul sorumlusu tarafından ay be ay izlenmelidir; sözleşme imzalandığı andaki sayı değil, işin ilerleyişindeki fiili sayı esas alınır.
İSG Kuruluna Kimler Üye Olur?
Kurul; işveren veya vekili başkanlığında, sekretaryayı yürüten iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, insan kaynakları sorumlusu, varsa sivil savunma uzmanı ve formen/ustabaşı ile çalışan temsilcisinden oluşur; m.6 bu yedi üyeyi sayar. Destek elemanı bu listede yoktur, o kavram İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik m.11 kapsamındadır. Tam kompozisyon tablosu ve seçim usulleri İSG kurulu rehberindedir. Yönetmeliğin m.6'da eklediği iki atama inceliği sık gözden kaçar:
- Atamayı işveren yapar: Uzman, hekim, İK sorumlusu ve sivil savunma uzmanı üyeliği işveren veya vekili tarafından atamayla kurulur; çalışan temsilcisi ise seçimle gelir.
- Uzman tehlike sınıfına uygun seçilir: Birden fazla uzmanın veya hekimin bulunduğu işyerinde kurul üyesi uzman, işyerinin tehlike sınıfına uygun belge sınıfındakiler arasından görevlendirilir.
Üye eğitimi (m.7): İşveren, kurul üyelerine ve yedeklerine görevleriyle ilgili eğitim verilmesini sağlamakla yükümlüdür. Kurulun görev ve yetkileri, İSG mevzuatı, işyerine ait riskler, iletişim ve kaza inceleme teknikleri bu eğitimin tipik başlıklarıdır. Bu, çalışanların periyodik temel İSG eğitiminden ayrı bir yükümlülüktür ve denetimde belgesi sorulur.
İSG Kurulunun Temel Görevleri Nelerdir?
Kurulun görevi, işyerindeki İSG çalışmalarını sürekli izlemek ve gerekli önlemleri işverene önermektir. Bu görev, tek bir toplantıyla değil dönem boyunca süren bir takip faaliyetiyle yerine getirilir.
- İzleme: Risk değerlendirmesinde tespit edilen önlemlerin uygulanıp uygulanmadığını, eğitim planının takvimine uyulup uyulmadığını ve kaza/ramak kala kayıtlarının kapatılıp kapatılmadığını gözden geçirir.
- Öneri: Sahada tespit edilen eksiklikler için somut önlem önerir; öneri işverene tutanakla iletilir ve uygulama takibi bir sonraki toplantıya taşınır.
- Koordinasyon: İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve varsa alt işveren temsilcisi arasında bilgi akışını sağlar; sahadaki farklı ekiplerin aynı riski farklı şekilde ele almasını önler.
- Eğitim planlaması: Yıllık eğitim planının kapsamını ve önceliklerini değerlendirir; yeni işe başlayan çalışanların temel eğitimini tamamlayıp tamamlamadığını izler.
Bu görevler, kurulun yalnızca bir toplantı organı değil, işyerinin İSG performansını sürekli izleyen bir mekanizma olduğunu gösterir. İSG kurulu rehberinde her görev için somut örnek ve kontrol listesi bulunur.
Toplantı Sıklığı Nasıl Belirlenir?
Kurul varsayılan olarak ayda en az bir kez toplanır (m.9). Toplantı aralığını kurulun kendi kararıyla tehlikeli sınıfta iki aya, az tehlikeli sınıfta üç aya kadar uzatmak mümkündür. Çok tehlikeli sınıfta bu uzatma imkânı yoktur, aylık toplantı esastır. Uzatma kararı alınmamışsa az tehlikeli işyerinde bile aylık toplantı kuraldır; sahada sık duyulan "az tehlikelide üç ayda bir" özeti, ancak kurul bu yönde karar almışsa doğrudur.
- Olağanüstü toplantı: Ölümlü veya ağır iş kazası, meslek hastalığı ya da özel bir tehlikenin ortaya çıkması hâlinde kurul gecikmeden toplanır.
- Karar usulü: Kararlar oy çokluğuyla alınır, eşitlikte başkanın oyu belirleyicidir. Toplantı tutanağa bağlanır, kararlar karar defterine işlenir.
- Bağlayıcılık: Mevzuata uygun kurul kararlarını uygulamak işverenin yükümlülüğüdür; uygulanmayan kararın kaydı olası bir kusur incelemesinde belirleyici delildir.
Kurul Toplantısı Pratikte Nasıl Yürütülür?
Toplantı, sekretaryayı yürüten iş güvenliği uzmanının gündemi hazırlamasıyla başlar. Gündem, önceki toplantının açık kararlarını, dönem içindeki kaza ve ramak kala kayıtlarını ve varsa yeni risk bulgularını içerir; üyelere toplantıdan makul bir süre önce dağıtılması iyi uygulamadır.
Toplantı sırasında yeter sayı kontrol edilir, gündem maddeleri sırayla görüşülür ve her karar için sorumlu kişi ile terminli bir tarih belirlenir. Toplantı sonunda tutanak yazılır; tutanağı başkan ve sekretarya imzalar, katılan üyelerin isimleri kayda geçer. Kararlar ayrıca karar defterine işlenir ve bir sonraki toplantıda kapanış durumu kontrol edilir.
Bir sonraki adım, belirlenen kararların iş talimatına, satın alma listesine veya eğitim planına dönüştürülmesidir. Kararın kapatılmadığı görülürse gerekçesi bir sonraki tutanağa not edilir; bu izlenebilirlik, hem işin takibi hem de olası bir denetim veya kaza incelemesi için gereklidir.
Toplantı Tutanağında Neler Yer Almalı?
Tutanak, toplantının tarihini, katılan ve katılmayan üyelerin isimlerini, görüşülen gündem maddelerini ve alınan kararları içerir. Her karar için sorumlu kişi ve tamamlanma tarihi ayrı ayrı yazılır; bu ikisi olmadan karar, denetimde takip edilemeyen bir dilek cümlesi olarak kalır.
Tutanağı başkan ve sekretaryayı yürüten iş güvenliği uzmanı imzalar, katılan diğer üyelerin imzası da eklenir. Bir önceki toplantının kararlarının durumu (kapandı, devam ediyor, ertelendi) yeni tutanağın başında kısaca özetlenir; bu, kararların kaybolmadan takip edildiğini gösteren en basit yöntemdir.
Denetimde İSG Kurulu İçin Hangi Kayıtlar İstenir?
Denetimde ilk istenen belgeler toplantı tutanakları, karar defteri ve kurul üyelerinin atama/seçim belgeleridir. Müfettiş bu üçünü karşılaştırarak kurulun kâğıt üstünde mi yoksa fiilen mi işlediğini değerlendirir.
Sık görülen eksiklikler şunlardır: toplantı sıklığının uzatılmasına dair yazılı bir kurul kararı olmadan "üç ayda bir" uygulanması, tutanakların imzasız kalması ve çalışan temsilcisinin seçim tutanağının bulunmaması. Kurul üyelerine m.7 eğitiminin hiç verilmemesi de sık rastlanan bir eksikliktir. Bunların her biri, tek bir sayfada toplu bir kusur değil, ayrı bir denetim bulgusu olarak işlenir.
Bir diğer sık hata, kararların tutanağa yazılıp hiçbir zaman kapatılmamasıdır. Denetçi, üç toplantı önce alınan bir kararın hâlâ açık olduğunu görürse bunu kurulun etkin çalışmadığının göstergesi sayar. Kapanmayan kararlar için gerekçe ve yeni tarih notu, bu riski azaltan basit bir alışkanlıktır.
Denetim sırasında sorulan bir diğer soru, kurul üyesi uzman ve hekimin geçerli belgeye sahip olup olmadığıdır. Belge süresi dolmuş bir uzmanın kurulda görev yapmaya devam etmesi, kurul kararlarının geçerliliğini ve işyerinin İSG hizmet sürekliliğini tartışmalı hâle getirir. Belge yenileme tarihleri, bu yüzden kurul gündeminde ayrı bir kalem olarak izlenmelidir.
İSG Kurulu ile Çalışan Temsilcisi Aynı Şey midir?
Hayır, ikisi farklı mekanizmalardır ve çalışan sayısına göre birbirini tamamlar. Çalışan temsilcisi, işyeri büyüklüğünden bağımsız her işyerinde bulunması gereken bireysel bir rol iken kurul, yalnız 50 ve üzeri çalışanı olan işyerlerinde kurulan çok üyeli bir organdır.
Elli kişinin altındaki işyerinde çalışan temsilcisi, kurulun görevlerini üstlenen tek muhatap gibi çalışır: risklere ilişkin görüş bildirir, işverenle çalışanlar arasında bilgi akışını sağlar. Elli kişiyi geçen işyerinde ise çalışan temsilcisi kurulun bir üyesi olarak görev alır, artık tek başına değil kurul içinde karar sürecinin parçasıdır. Bu geçiş, çalışan sayısı eşiği aşıldığı anda otomatik olarak gerçekleşir; ayrı bir başvuru veya bildirim gerekmez.
Kurul Kurulmazsa veya İşletilmezse Ne Olur?
Kurul oluşturmamak 6331 sayılı Kanun'a aykırılıktır ve idari para cezası gerektirir; aykırılık sürdüğü her ay ceza tekrar eder. Güncel tutarlar için 2026 ceza tablosuna bakın, kendi kaleminizi ceza hesaplayıcısıyla hesaplayabilirsiniz.
Kurul kâğıt üstünde kurulmuş ama toplanmıyorsa denetimde "işletilmeyen kurul" olarak değerlendirilir; toplantı tutanakları ve karar defteri ilk istenen kayıtlardandır. Uygulamada bu durum, kurulun hiç kurulmamış olmasıyla benzer sonuçlara yol açabilir çünkü ikisinde de fiilen çalışan bir karar mekanizması yoktur.
İSG Kurulları Yönetmeliği hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa destek@firstisg.com adresine yazın, 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
İSG kurulu hangi işyerlerinde zorunlu?
İki şart birlikte aranır: 50 ve daha fazla çalışan bulunması ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapılması (m.4; dayanak 6331 m.22). Tehlike sınıfı kurul zorunluluğunun doğmasını etkilemez, yalnız toplantı sıklığını etkiler. Kurulun kimlerden oluştuğu ve kurulum adımları için İSG kurulu rehberine bakın.
Asıl işveren-alt işveren ilişkisinde kaç kurul kurulur?
Yönetmelik m.4 dört senaryo tanımlar: her iki tarafın da çalışanı 50 ve üzerindeyse ayrı ayrı iki kurul (koordinasyonu asıl işveren sağlar); yalnız asıl işverenki 50+ ise kurulu asıl işveren, yalnız alt işverenki 50+ ise alt işveren kurar; ikisi de 50'nin altında ama toplam 50'yi geçiyorsa birlikte tek kurul kurulur ve koordinasyonu asıl işveren yürütür.
İSG kurulu toplantısı ayda bir mi, üç ayda bir mi yapılır?
Yönetmelik m.9'a göre kurul varsayılan olarak ayda en az bir kez toplanır; kurul kendi kararıyla toplantı aralığını tehlikeli sınıfta iki aya, az tehlikeli sınıfta üç aya uzatabilir. Çok tehlikeli sınıfta aylık toplantı esastır. Ölümlü/ağır kaza, meslek hastalığı veya özel tehlike hâlinde olağanüstü toplanılır. Gündem ve tutanak pratiği için toplantı rehberine bakın.
Kurul kararları işveren için bağlayıcı mı?
Kurul, mevzuata uygun kararlarını işverene bildirir ve işveren bu kararları uygulamakla yükümlüdür (6331 m.22 çerçevesi). Kararlar toplantı tutanağına ve karar defterine işlenir; uygulanmayan kararın kaydı, denetimde ve olası bir kusur incelemesinde işveren aleyhine belirleyici delil olarak kullanılabilir ve tazminat davasında öne çıkar.
İSG kurulu kurmamanın yaptırımı nedir?
Kurul oluşturmamak 6331 sayılı Kanun'a aykırılıktır ve idari para cezası gerektirir; aykırılığın sürdüğü her ay için ceza tekrar eder. Güncel tutarlar için 2026 ceza tablosuna bakın; kendi kaleminizi ceza hesaplayıcısıyla hesaplayabilirsiniz. Kurul eksikliği denetimde ayrıca ilk bakılan bulgular arasında yer alır.
Kurul Kayıtlarını Denetime Hazır Tutmak
Kurulun mevzuat yükü büyük ölçüde kayıt yüküdür: toplantı çağrısı, gündem, tutanak, karar defteri ve kararların kapanış takibi. FirstİSG'de kaza, ramak kala ve DÖF kayıtları tek yerde toplandığından kurul gündemi bu kayıtlardan dakikalar içinde çıkar; alınan kararlar sorumlu ve terminli işe dönüşür, geçmiş tutanaklara denetimde tek tıkla ulaşılır.
İSG kurulu toplantı ve kararlarını düzenli tutun
FirstİSG uygulamasında kurul yükümlülüklerini, toplantı ve eğitim takibini mevzuat referanslı raporlarla kaydeder, kurul kararlarını tek yerden izlersiniz.
Her ay ücretsiz rapor hakkı · iOS + Android
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın; FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok. İlk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın