5x5 (L Tipi Matris) Risk Skoru Hesaplayıcı
Olasılık (1-5) × Şiddet (1-5) seçin veya renkli matriste hücreye tıklayın. Risk skoru ve düzeyi anında çıkar (ücretsiz, kayıtsız).
Kısa Cevap: 5x5 Matris Skoru Nasıl Hesaplanır?
5x5 (L tipi) matriste risk skoru iki puanın çarpımıdır: Risk Skoru = Olasılık (O) × Şiddet (Ş). Her iki değişken de 1-5 arası puanlanır, skor 1 ile 25 arasında çıkar. Skor 25 "tolere edilemez" demektir ve çalışma risk giderilene kadar durdurulur; 15-20 önemli (yüksek), 8-12 dikkate değer (orta), 2-6 katlanılabilir (düşük), 1 önemsiz risktir. "L tipi matris" ve "5x5 matris" aynı yöntemin iki adıdır.
Aşağıdaki hesaplayıcıyı iki şekilde kullanabilirsiniz: açılır listelerden puan seçerek veya renkli matriste doğrudan hücreye tıklayarak. Yöntemin anlatımı, puan tanımları ve formüllü Excel şablonu için 5x5 risk analizi rehberine; sürecin tamamı için risk değerlendirmesi rehberine bakın.
L Tipi Matris ile 5x5 Matris Aynı Şey mi?
Evet, ikisi aynı yöntemin iki farklı adıdır. "L tipi" adı, olasılık ve şiddeti iki ayrı eksende gösteren, birbirine dik iki kolun kesişiminden puan okunan karar matrisi tipolojisinden gelir. "5x5" adı ise her iki eksenin de 5 kademeli olmasını, yani toplamda 25 hücreli bir tablo oluşmasını anlatır.
Türkçe kaynaklarda "L tipi matris", "5x5 matris" ve "L tipi 5x5 matris" ifadeleri birbirinin yerine kullanılır ve aynı hesaplamayı, aynı formülü (olasılık çarpı şiddet) kasteder. Hangi adla anılırsa anılsın, bu sayfadaki hesaplayıcı ve eşik tablosu geçerlidir.
Karışıklık genellikle farklı kaynakların farklı sayıda kademe kullanmasından çıkar. Bazı kurumlar 3x3 (üç kademeli) bir matris tercih eder, bazıları 5x5 kullanır. Kademeler arttıkça ayırt edicilik artar ama puanlama da o kadar tartışmalı hâle gelir; 5x5, çoğu işyeri için ayırt edicilik ve pratiklik arasında dengeli bir seçimdir.
Canlı Hesaplayıcıyı Nasıl Kullanırsınız?
Veya matriste hücreye tıklayın (satır = olasılık, sütun = şiddet):
| O \ Ş | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 2 | 2 | 4 | 6 | 8 | 10 |
| 3 | 3 | 6 | 9 | 12 | 15 |
| 4 | 4 | 8 | 12 | 16 | 20 |
| 5 | 5 | 10 | 15 | 20 | 25 |
Puanlama ekip kanaatiyle yapılır; skor tek başına değil, mevcut önlemler ve mevzuat yükümlülükleriyle birlikte yorumlanmalıdır. Eşikler 5x5 rehberiyle ve Excel şablonuyla aynıdır; metodolojik standarttır, mevzuat hükmü değildir. Son kontrol: 11 Temmuz 2026.
Olasılık ve Şiddet Puanları Neye Göre Verilir?
Puanlar, zararın gerçekleşme sıklığı ve olası sonucun ağırlığı esas alınarak verilir. Hesaplayıcının kullandığı tanımlar ve eşikler aşağıdadır; JavaScript olmadan da iki puanı çarpıp skoru eşik tablosunda bulabilirsiniz.
Puanlama sübjektif bir tahmin değil, ekip kanaatiyle yapılan yapılandırılmış bir değerlendirmedir. İyi uygulama, aynı tehlikeyi birden fazla kişinin (saha çalışanı, İSG uzmanı, yönetici) ayrı ayrı puanlayıp sonuçları karşılaştırmasıdır; büyük bir fark çıkarsa, tanımların ortak anlaşılıp anlaşılmadığı tartışılır.
Olasılık (O): zararın gerçekleşme ihtimali
| Puan | Tanım |
|---|---|
| 1 | Çok küçük: yılda bir ya da daha seyrek |
| 2 | Küçük: yılda birkaç kez |
| 3 | Orta: ayda bir |
| 4 | Yüksek: haftada bir |
| 5 | Çok yüksek: hemen her gün |
Şiddet (Ş): olası zararın büyüklüğü
| Puan | Tanım |
|---|---|
| 1 | Çok hafif: iş kaybı yok, ilkyardım dahi gerektirmez |
| 2 | Hafif: ilkyardım, aynı gün işe dönüş |
| 3 | Orta: geçici iş göremezlik, dış tedavi |
| 4 | Ciddi: uzuv kaybı, meslek hastalığı, kalıcı hasar |
| 5 | Çok ciddi: ölüm, sürekli iş göremezlik |
Risk Düzeyi Eşikleri ve Aksiyonlar
| Skor | Risk düzeyi | Gereken aksiyon |
|---|---|---|
| 1 | Önemsiz risk | Önlem önceliği yok; kayıt ve periyodik izleme yeterli |
| 2 - 6 | Katlanılabilir (düşük) risk | İlave kontrol planlanır, gözetim altında izlenir |
| 8 - 12 | Dikkate değer (orta) risk | Terminli aksiyon planı; makul sürede iyileştirme |
| 15 - 20 | Önemli (yüksek) risk | Kısa sürede önlem; gerekiyorsa iş kısıtlanır |
| 25 | Tolere edilemez | Çalışma durdurulur, risk giderilmeden başlatılmaz |
Skor 25 Çıkarsa Ne Yapılır?
Skor 25, hem olasılığın hem şiddetin en yüksek düzeyde olduğu, "tolere edilemez" tek hücredir. Bu skor çıktığında çalışma derhal durdurulur; risk kaynağında giderilmeden veya kabul edilebilir bir düzeye indirilmeden yeniden başlatılamaz.
Önlem uygulandıktan sonra aynı tehlike yeniden puanlanır; buna kalıntı risk (rezidüel risk) denir. Kalıntı riskin düşüşü, önlem öncesi ve sonrası iki skorun yan yana belgelenmesiyle gösterilir. Aksiyonların terminli takibi için DÖF rehberine, nedenin kökenine inmek için balık kılçığı diyagramına bakabilirsiniz.
Pratikte skor 15-20 (önemli/yüksek) bandı da benzer bir aciliyet taşır; fark, 25'te çalışmanın durdurulması zorunluyken, 15-20 bandında iş kısıtlanarak veya ek kontrolle sürdürülebilmesidir. Her iki bantta da aksiyonun terminli ve belgeli olması denetimde aranan asgari şarttır.
Denetimde sık sorulan bir soru, kalıntı riskin ne kadar düşmesi gerektiğidir. Mevzuat tek bir hedef sayı vermez; beklenen, önlemin skoru makul ölçüde düşürmesi ve mümkünse önemsiz veya katlanılabilir banda çekmesidir. Skor 25'ten 15'e inip hâlâ önemli bandında kalıyorsa, tek önlem yeterli sayılmayabilir ve ek tedbir aranabilir. Amaç, kalıntı riski mümkün olan en düşük, makul ölçüde uygulanabilir seviyeye indirmektir.
Bu Hesaplayıcı Ücretsiz mi, Verileriniz Saklanıyor mu?
Evet, tamamen ücretsizdir ve kayıt gerektirmez. Hesaplama tamamen tarayıcınızda çalışır; seçtiğiniz olasılık ve şiddet puanları hiçbir sunucuya gönderilmez veya saklanmaz.
Sahada doldurulacak, birden fazla tehlikeyi tek tabloda toplayan bir çalışma için 5x5 risk analizi rehberindeki formüllü Excel şablonunu indirebilirsiniz. Bu hesaplayıcı tek bir tehlikenin hızlı skorlaması içindir; tam bir risk değerlendirmesi dokümanı yerine geçmez.
Bu sayfadaki araç, saha ziyareti sırasında hızlı bir ön puanlama yapmak, eğitimde örnek göstermek veya bir tartışmalı puanı ekiple hızlıca doğrulamak için kullanışlıdır. Resmî risk değerlendirmesi dokümanının kendisi, imzalı ve tarihli olarak ayrıca hazırlanmalıdır; bu hesaplayıcının çıktısı doğrudan o dokümanın yerine geçmez. Sahadaki hızlı kararla resmî dokümandaki kayıt arasındaki bu fark, çoğu ekibin gözden kaçırdığı bir noktadır.
5x5 Matrisi Kim Doldurmalı?
Puanlama tek bir kişinin masasında yapılacak bir iş değildir. İş güvenliği uzmanı yöntemi ve tanımları bilir, ama o işin fiilen nasıl yapıldığını en iyi sahadaki çalışan ve vardiya sorumlusu bilir. İyi bir puanlama, ikisinin birlikte oturup tartışmasından çıkar.
İşyeri hekimi, özellikle şiddet puanlamasında (olası sağlık sonucunun ağırlığı) katkı verebilir; bir kimyasala maruziyetin kısa vadeli mi kalıcı mı sonuç doğuracağı tıbbi bir değerlendirmedir. Büyük işyerlerinde bu süreç bir komisyon şeklinde yürütülür ve puanlama gerekçesi kısaca not edilir; tek kişinin kanaatiyle verilen bir puan, sonradan sorgulandığında savunulması zor bir karar hâline gelir.
Puanlama gerekçesinin kısaca da olsa yazılı tutulması, yalnızca denetim için değil, ekip değiştiğinde de işe yarar. Bir yıl sonra aynı tehlikeyi yeniden değerlendiren farklı bir uzman, önceki puanın hangi gözlem veya varsayıma dayandığını bilmeden sıfırdan başlamak zorunda kalabilir. Kısa ve tarihli bir not, bu gereksiz tekrarı büyük ölçüde önler.
Depoda Forklift-Yaya Trafiği Nasıl Puanlanır?
Olasılık ayda bir yaşanan yakın temas nedeniyle 3, şiddet ölüm riski nedeniyle 5 puanlanır; skor 15 çıkar.
- Tehlike: Sevkiyat alanında forklift ve yaya trafiği ayrılmamış; yoğun saatlerde ayda bir yakın temas yaşanıyor.
- Puanlama: O=3 (ayda bir), Ş=5 (forklift çarpması → ölüm riski) → Skor = 15 (önemli/yüksek risk): kısa sürede önlem.
- Önlem sonrası: Yaya yolu fiziksel bariyerle ayrıldıktan sonra O=1, Ş=5 → Skor = 5 (katlanılabilir); periyodik saha denetimiyle izlenir.
Şiddetin önlemle çoğu zaman değişmediğine dikkat edin. Bariyer, çarpışmanın sonucunu değil ihtimalini düşürür. Üç değişkenli hesap (maruziyet frekansı ayrı puanlanır) gereken işler için Fine-Kinney hesaplayıcısını kullanın. Bu ayrım, önlemin türünü seçerken de yol göstericidir: mühendislik önlemleri genellikle olasılığı, kişisel koruyucu donanım ise çoğunlukla olayın gerçek sonucundaki şiddeti yalnızca belirli bir ölçüde hafifletir, ama tamamen ortadan kaldırmaz.
Farklı bir örnek: bir ofiste dolap kapağının çarpması yılda birkaç kez yaşanan hafif bir olaydır. Olasılık 2 (küçük), şiddet 2 (hafif) puanlanır; skor 4 çıkar ve katlanılabilir (düşük) bandına girer. Buradaki aksiyon acil bir önlem değil, gözetim altında izlemedir; forklift örneğindeki gibi acil bir çalışma durdurma gerektirmez.
Üçüncü bir örnek, kimyasal depolama alanındaki sızıntı riski olsun. Olasılık haftada bir gerçekleşecek kadar sık (O=4), ama sonucu geçici iş göremezlikle sınırlı (Ş=3). Skor 12 çıkar ve dikkate değer (orta) bandına girer; bu durumda terminli bir aksiyon planı gerekir, ama çalışma durdurulmaz.
5x5 matris hesaplama hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa destek@firstisg.com adresine yazın, 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
5x5 matris risk skoru nasıl hesaplanır?
İki puanın çarpımıyla: Risk Skoru = Olasılık (O) × Şiddet (Ş) — her ikisi de 1-5 arası puanlanır, skor 1 ile 25 arasında çıkar. Örnek: haftada bir gerçekleşme ihtimali (O=4) ve ölüm riski (Ş=5) → 20 (önemli/yüksek risk). Puan tanımları bu sayfadaki tablolarda; yöntemin anlatımı için 5x5 rehberine bakın.
L tipi matris ile 5x5 matris aynı şey mi?
Evet — aynı yöntemin iki adıdır. "L tipi" adı, tek başına kullanılan iki boyutlu karar matrisini (olasılık × şiddet) tanımlayan matris tipolojisinden gelir; 5x5 ise her iki eksenin 5 kademeli olmasını anlatır. Türkçe kaynaklarda "L tipi matris", "5x5 matris" ve "L tipi 5x5" ifadeleri aynı hesaplamayı kasteder.
Hangi skor aralığı hangi risk düzeyine girer?
25 tolere edilemez (çalışma durdurulur), 15-20 önemli/yüksek (kısa sürede önlem, gerekiyorsa iş kısıtlanır), 8-12 dikkate değer/orta (terminli aksiyon planı), 2-6 katlanılabilir/düşük (gözetim altında izlenir), 1 önemsiz (kayıt ve periyodik izleme yeterli). Eşikler bu sayfadaki renkli matriste ve eşik tablosunda gösterilir.
5x5 mi Fine-Kinney mi kullanmalıyım?
Ofis, perakende, küçük atölye ve orta ölçekli üretimde 5x5 hızlı ve yeterlidir; aynı tehlikenin farklı sıklıklarla tekrarladığı inşaat, maden, kimya ve ağır sanayide frekansı ayrı puanlayan Fine-Kinney daha ayırt edicidir. Aynı işyerinde ikisi birlikte de kullanılabilir. Üç değişkenli hesap için Fine-Kinney hesaplayıcısına, yöntem seçimi için karşılaştırma rehberine bakın.
Bu hesaplayıcı ücretsiz mi, girdiğim veriler kaydediliyor mu?
Tamamen ücretsizdir ve kayıt gerektirmez; hesaplama tarayıcınızda çalışır, seçtiğiniz puanlar hiçbir sunucuya gönderilmez veya saklanmaz. Bu araç, sahada tek bir tehlikenin hızlı ön puanlaması içindir; imzalı ve tarihli resmî risk değerlendirmesi dokümanının yerine geçmez. Birden fazla tehlikeyi tek tabloda toplayan çalışma için rehberdeki formüllü Excel şablonunu indirebilirsiniz.
Bu Skoru Nasıl Kaydeder, Takip Edersiniz?
Bu araç tek tehlikenin skorunu verir; risk değerlendirmesi ise her satırı tehlike tanımı, mevzuat maddesi ve önlem metniyle doldurulmuş onlarca satırdır. FirstİSG'de saha fotoğrafını yüklersiniz; İSG için özelleştirilmiş yapay zekâ tehlikeyi tespit eder, 5x5 matrisine göre risk skorunu önerir, ilgili yönetmelik maddesiyle tespit-öneri metnini hazırlar. Siz puanları kontrol edip onaylarsınız. Rapor dakikalar içinde PDF olarak hazırdır; yüksek skorlu kalemler otomatik DÖF takibine düşer.
Elle tutulan bir Excel dosyası, birkaç tehlikelik bir ön çalışma için yeterlidir. Ama işyeri büyüdükçe, onlarca tehlikenin skorunu güncel tutmak, önlem sonrası kalıntı riski yeniden puanlamak ve süresi gelen aksiyonları takip etmek elle giderek zorlaşan bir iştir. Skor tek başına bir sayıdır; asıl değer, o sayının zaman içinde nasıl değiştiğini görebilmektedir.
Bir tehlikenin skoru altı ay önce 15 iken bugün hâlâ 15'te duruyorsa, bu, önlemlerin işe yaramadığının veya hiç uygulanmadığının bir işaretidir. Skorları tek tek hatırlamak yerine zaman içindeki değişimi bir arada görebilmek, hangi tehlikelerin gerçekten iyileştiğini, hangilerinin sözde kapatılıp fiilen aynı kaldığını ortaya çıkarır.
Her ay 4 ücretsiz rapor hakkıyla deneyin
Mobil uygulama: App Store · Google Play
Yasal bilgilendirme: Bu araç yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî bir kaynak, hukuki ya da teknik danışmanlık niteliği taşımaz. Hesaplama ve sonuçlar yürürlükteki mevzuata göre değişebilir ve güncelliğini yitirebilir. Kesin işlem ve yükümlülükler için yürürlükteki mevzuata, resmî tebliğlere ve yetkili bir İSG uzmanına/işyeri hekimine başvurun. İçerik ilkelerimiz: editöryal politika.
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın; FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok. İlk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın