Berber ve Kuaför Salonu Risk Değerlendirmesi Örneği (2026)

Berber ve Kuaför Salonunda Hangi Tehlikeler Görülür?

Salon küçük olsa da tehlike çeşitliliği yüksektir: keskin aletler, ısıtıcı cihazlar, yoğun kimyasal kullanımı ve müşteriyle birebir temas aynı mekânda buluşur. Saha deneyimi ve kamuya açık kaynaklardan derlediğimiz başlıklar:

Kimyasal tehlikeler

• Boya, perma ve ağartma ürünleri: uzun süreli solunum ve cilt maruziyeti; eldiven ve maske olmadan çalışmada mesleki cilt hastalıkları ve solunum yolu rahatsızlıkları.
• Sprey, oksidan ve alevlenebilir ürünler: ısı kaynağına yakın depolanan sprey ve alkol bazlı ürünlerde yangın/parlama riski.
• Etiketsiz kaplara aktarılan kimyasallar: göze/cilde sıçramada doğru ilk müdahalenin yapılamaması.

Biyolojik tehlikeler ve hijyen

• Sterilize edilmeyen makas, ustura ve makine başlıkları: kan yoluyla bulaşan etkenler (hepatit B/C) dahil enfeksiyon riski; jilet ve benzeri sarf malzemeler tek kullanımlık olmalı.
• Ortak havlu/önlük kullanımı: mantar ve cilt enfeksiyonlarının müşteriler arasında taşınması.
• Açık yara ve kesiklerle çalışma: eldivensiz müdahalede hem çalışan hem müşteri için bulaş riski; tetanos aşısının güncel tutulmaması.

Fiziksel ve mekanik tehlikeler

• Kesici-delici aletler: kılıfsız ustura/makas, dikkat dağınıklığıyla (ör. çalışırken telefon) kesik yaralanmaları.
• Islak zemin ve kesilen saç birikintisi: kayma-düşme; özellikle yıkama ünitesi çevresinde.
• Sıcak yüzeyler: maşa, düzleştirici ve ağda ısıtıcılarında yanık.
• Kırık/çatlak ayna ve cam yüzeyler: kesik ve düşen cam yaralanması.

Elektrik tehlikeleri

• Islak ortamda elektrikli cihaz: fön makinesinin lavabo çevresinde kullanımı, elektrik çarpması riskinin en tipik hali.
• Kaçak akım rölesi olmayan tesisat, çoklu priz yüklemesi: yangın ve çarpılma; topraklama kontrolünün yılda bir yetkili servise yaptırılmaması.
• Yıpranmış kablolu el cihazları: deforme kablo, fiş ve prizlerin değiştirilmemesi.

Ergonomik ve psikososyal etkenler

• Uzun süre ayakta ve aynı pozisyonda çalışma: varis, bel-boyun ve kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları; mola düzeni yoksa risk artar.
• Tekrarlayan el-bilek hareketleri: makas kullanımına bağlı tendon rahatsızlıkları.
• Müşteriyle gerginlik, yoğun çalışma temposu: stres ve şiddet/tartışma riski; çırak ve genç çalışanların özel durumu gözetilmeli.

Berber/Kuaför Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır? (5 Adım)

1. Ekibi kurun: tehlikeli sınıfta değerlendirme, görevlendirilen iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin katılımıyla yapılır; işveren ve çalışanlar (kalfa/çırak dahil) sürece dahil edilir.
2. Salonu bölümlere ayırın: kesim/tıraş, yıkama, boya ünitesi, bekleme alanı, depo/arka oda, tuvalet. Her bölümü ayrı gezin, fotoğraflayın.
3. Tehlikeleri listeleyin: yukarıdaki kategorileri (kimyasal, biyolojik, elektrik, kesici alet, ergonomi) kontrol listesi gibi kullanın; müşterilerin de etkilenebileceğini unutmayın.
4. Puanlayın ve önceliklendirin: olasılık × şiddet ile 5x5 matriste skorlayın; 15 ve üzeri skorlar için işi başlatmadan önlem alın.
5. Önlemleri termine bağlayıp belgeleyin: her önleme sorumlu ve tarih atayın; dokümanı ekiple imzalayın, işyerinde saklayın ve en geç 4 yılda bir (kaza, taşınma, yeni cihaz gibi durumlarda derhal) yenileyin.

Berber Salonunda Risk Değerlendirmesi Yaparken Hangi Hatalar Sık Yapılır?

En sık hata, değerlendirmenin yalnız kesici alet risklerine odaklanıp kimyasal maruziyeti geri planda bırakmasıdır; oysa boya ve perma ürünlerine uzun süreli maruziyet, kesik yaralanması kadar ciddi bir sağlık riskidir. İkinci sık hata, internetten alınan genel bir şablonun salonun kendi düzenine uyarlanmadan kullanılmasıdır; her salonun bölüm sayısı ve kimyasal ürün çeşitliliği farklıdır.

Üçüncü hata, çırak ve stajyerlerin değerlendirme dışında bırakılmasıdır; genç çalışan koruması ayrı bir başlık olarak işlenmeli ve görev kapsamı ayrıca netleştirilmelidir. Dördüncü hata, yeni bir cihaz veya kimyasal ürün grubuna geçildiğinde belgenin güncellenmemesidir; yeni bir boya markası farklı bir maruziyet profili taşıyabilir. Beşinci hata, önlemlerin listede kalıp fiilen uygulanmamasıdır; sorumlu ve tarih atanmayan bir önlem çoğu zaman unutulur.

Kesici Alet Yaralanması Sonrasında Risk Değerlendirmesi Nasıl Güncellenir?

Örnek senaryo: bir kalfa, çalışırken dikkati dağıldığı için ustura ile kendini keser ve hafif bir yaralanma yaşanır. İlk adım, yaranın ilkyardım kutusundan uygun malzemeyle temizlenip kapatılması ve olayın kayda geçirilmesidir. İkinci adım, "kılıfsız ustura, dikkat dağınıklığıyla kesik yaralanması" satırının olasılık puanının gerçekleşmiş olayla yeniden değerlendirilmesidir. Kesiğin derinliği ve iyileşme süresi, şiddet puanının da gözden geçirilmesini gerektirebilir. Aynı gün içinde ikinci bir olay yaşanmışsa, bu tek satırlık bir tesadüf değil, kalıcı bir alışkanlık sorunu olarak ele alınmalıdır.

Üçüncü adım, kök nedene somut önlem bağlanmasıdır: kullanılmayan kesici aletlerin daima kılıfında tutulması, çalışırken telefonla ilgilenme gibi dikkat dağıtan alışkanlıkların yazılı salon kuralına eklenmesi. Son adım, güncellenmiş belgenin tarihlenip kayda geçirilmesi ve önlemin uygulanma tarihinin izlenmesidir; aynı kural tüm çalışanlara duyurulur. Yeni işe başlayan çırak ve kalfalara bu kural, oryantasyon sırasında ayrıca hatırlatılmalıdır.