Kimya fabrikası, ilaç, boya, petrokimya ve kozmetik üretimi için mevzuat ve saha rehberi
Kimya üretimi, bir iş güvenliği hatasının dolaysız sonucunun akut maruziyet, yangın, patlama veya kronik zehirlenme olduğu sektördür. Diğer sektörlerde "risk olabilir" denilirken, kimyada "risk mutlaka var, soru kontrolün ne kadar güçlü olduğu" haline gelir.
Kimya iş güvenliği dört katman üzerine kuruludur:
Her katmanın kendi mevzuatı ve kendi saha gerçekliği var. İyi bir İSG uzmanı ve işyeri hekimi, dördünü birden yönetmek zorundadır.
Tüm kimyasallar için MSDS (Malzeme Güvenlik Bilgi Formu) zorunlu, sahada erişilebilir, Türkçe ve güncel. Maruziyet sınır değerleri (MAK değeri) aşılmamalı. Kimyasal envanter tutma zorunluluğu var.
Yanıcı gaz/buhar/toz bulunabilen alanlar bölge sınıflandırması yapılır:
Her bölgede kullanılan elektrikli ekipman o bölgenin ATEX sınıfına sertifikalı olmalıdır.
Büyük miktarda tehlikeli madde bulunduran tesislerde büyük kaza önleme planı zorunludur. Alt ve üst seviye kuruluşların envanter, risk analizi ve acil durum planı Bakanlığa bildirilmek zorundadır.
Kimyasal işlerde: kimyasal geçirmez eldiven (nitril, butyl, Viton), göz koruması (kimyasal sıçramaya karşı), tam yüz siperi (asit çalışmasında), solunum koruması (FFP3 veya tam maske), kimyasal önlük/tulum.
Tehlikeli atık yönetimi, emisyon sınırları, SKKY (Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği) — çevre ve İSG birçok noktada kesişir. Rapor genellikle her iki açıdan değerlendirilmelidir.
Aktif farmasötik bileşenler (API) — çok yüksek potens, dusty işleme. Bariyer izolasyon sistemleri, HEPA filtreli havalandırma. Sitotoksik ilaç hazırlama — biyogüvenlik kabini zorunlu. GMP (İyi Üretim Uygulamaları) ile İSG birbirini destekler.
Organik çözücüler (VOC) — kronik zehirlenme ve yangın riski bir arada. Mekanik havalandırma, VOC emisyon takibi. ATEX Zone 1 genellikle tüm boya karıştırma bölgesinde.
Yüksek basınç, yüksek sıcaklık, büyük miktarlar. SEVESO üst seviye kapsamında. Acil kapatma sistemleri (ESD), yangın su ağı, gaz dedektör sistemleri. Çalışanlar genellikle tam yanmaz giysi ile.
Daha hafif kimyasallar ama yüksek aerosol maruziyeti. Parfüm/esans dağıtım alanlarında ATEX Zone 2. Dermatolojik maruziyet — epidermis hassasiyet testleri, eldiven seçimi kritik.
Amonyum nitrat (patlayıcı risk), pestisit toksisitesi. Depolama alanında sıcaklık kontrolü, yangın önlemleri. Saha çalışanları pestisit maruziyeti için özel eğitim gerektirir.
Tesis: 45 çalışanlı endüstriyel boya üretimi (sulu ve solvent bazlı)
İSG uzmanı ziyareti tespitleri:
Risk puanları:
Mevzuat referansları: ATEX Yönetmeliği Md. 6/8, Kimyasal Madde Yönetmeliği Md. 7, Parlayıcı Sıvıların Depolanması Yönetmeliği.
Aksiyon planı:
Sonuç: 3 ay sonra tüm kalemler kapatıldı. Bakanlık denetimi 6 ay sonra yapıldı, herhangi bir eksiklik bulunmadı.
Kimya tesislerinde denetim, fotoğraflanması zor bir iştir — reaktörler kapalı, MSDS'ler kalın dosyalarda, maruziyet sayıları laboratuvardan gelir. First ISG bu karmaşıklığa uygun araçlar sunar:
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (SEVESO-III uyumlu) eşiklere göre alt/üst seviye tesis sınıflandırması yapar. First ISG tesisteki tehlikeli madde envanterini SEVESO eşik değer listesiyle otomatik karşılaştırır, alt/üst seviye kararını ve gerekli bildirim formlarını hazırlar.
Her kimyasal için MSDS PDF'i panele yüklenir. Sistem otomatik olarak: kimyasal adı, CAS numarası, GHS sınıflandırması, MEV değerleri, acil durum önlemlerini çıkarır. Etiketlerin GHS/CLP uyumunu kontrol eder.
Dökülme tipine (asit, baz, organik çözücü, toksik) göre farklı prosedür: etki alanının boşaltılması, KKD giyilmesi, emici malzeme kullanımı, atık toplama. First ISG her kimyasal için özel dökülme kartı hazırlar; sahada QR okutarak anlık erişim sağlar.
Tehlikeli Maddelerin Karayolu ile Taşınması Hakkında Yönetmelik kapsamında sürücü eğitimi, araç donanımı, paketleme, işaretleme kontrolü yapılır. Panel; ADR sürücü ehliyeti geçerlilik tarihi, araç muayene, acil durum kit kontrolü için otomatik hatırlatma gönderir.
Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik gereği patlama risk değerlendirmesi, ortam sınıflandırması (Zone 0/1/2, 20/21/22), uygun ekipman seçimi (Ex-proof), havalandırma ölçümü zorunludur. First ISG ortam fotoğrafından Ex uygun olmayan ekipmanları tespit eder.
Çok tehlikeli tesislerde yıllık, tehlikeli tesislerde 2 yılda bir ortam ölçümü zorunludur. Bazı spesifik kimyasallarda (asbest, kurşun, benzen) süreler daha sık olabilir. Sistem, kimyasal profiline göre zorunlu ölçüm sıklığını takvime otomatik ekler.
Evet. Kirletici Salım ve Taşıma Kaydı (PRTR) Yönetmeliği kapsamında belirli kimyasal salımları yıllık Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na bildirilir. First ISG MSDS envanterinden kullanım/salım verisini derler, bildirim şablonunu hazırlar.