Asansör Bakım ve Montaj Risk Değerlendirmesi Örneği (2026)
Kuyu içi çalışma, enerji kesme-kilitleme, kabin üstü ve montaj riskleri; örnek 5x5 tablosu ve indirilebilir Excel şablonu
Asansör Firması İçin Risk Değerlendirmesi Zorunlu mu? — Kısa Cevap
Evet. En az bir çalışanı olan her asansör montaj, bakım ve revizyon firması, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.10 gereği risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Asansör montaj-bakım faaliyetleri İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nde çok tehlikeli sınıfta yer alır; değerlendirme en geç 2 yılda bir yenilenir — faaliyet kodunuzu NACE rehberinden doğrulayın.
Bu sayfanın konusu binadaki asansörün yıllık periyodik kontrolü değil, o asansörde çalışan bakım-montaj personelinin güvenliğidir: işin büyük bölümü müşteri binasında, dar kuyu hacminde, hareket edebilen bir makinenin üzerinde ve çoğu zaman iki kişilik küçük ekiplerle yürür. Sürecin genel çerçevesi için risk değerlendirmesi nasıl yapılır rehberine bakın.
Asansör Bakım ve Montajında Tipik Tehlikeler
Kuyu, makine dairesi ve duraklar; ezilme, düşme ve elektrik risklerini aynı dar hacimde birleştirir. Saha deneyimi ve kamuya açık kaynaklardan derlediğimiz başlıklar:
Kuyu içi ve kabin üstü çalışma
- Beklenmedik kabin/karşı ağırlık hareketi: enerji kesilmeden ya da revizyon kumandasına geçilmeden yapılan müdahalede ezilme-sıkışma — bakımın en ölümcül senaryosu.
- Kuyu boşluğuna düşme: açık durak kapısından ya da kabin üstünden düşme; kuyu dibinde çalışırken üstten malzeme düşmesi.
- Kuyu dibi koşulları: dar hacim, yetersiz aydınlatma, su birikintisi ve tampon bölgesinde sıkışma mesafesinin korunmaması.
Elektrik tehlikeleri
- Ana pano ve kumanda devreleri: enerji kesme-kilitleme (etiketleme) yapılmadan pano içinde çalışma; kaçak akım rölesi bulunmayan eski bina tesisatları.
- Gerilim altında arıza arama: ölçüm sırasında yalıtımsız el aleti kullanımı, yalıtkan paspas olmaması.
- Bina kaynaklı riskler: topraklaması yapılmamış tesisat, aydınlatılmamış makine dairesi — müşteri binasındaki eksikler ayrı satırda değerlendirilip bina yönetimine yazılı bildirilmelidir.
Mekanik ve montaj işleri
- Halat ve askı sistemleri: halat değişiminde ani yük boşalması, aşınmış halatın elle kontrolünde el yaralanması.
- Montajda parça kaldırma: makine motoru, ray ve kapı panellerinin kaldırılmasında uygun kaldırma ekipmanı kullanılmaması; elle taşımada bel zorlanması.
- Elektrikli el aletleri: matkap/taşlama kullanımında parça sıçraması, gürültü ve titreşim maruziyeti.
- Kaynak ve sıcak işler: ray ve konsol montajında kıvılcım, yangın ve duman maruziyeti — bina içinde iş izin sistemiyle yürütülmelidir.
Organizasyonel ve saha riskleri
- Yalnız çalışma: tek kişilik bakım ziyaretinde kaza sonrası yardım çağıramama; kuyu içi işlerde iki kişi kuralı esastır.
- Üçüncü kişiler: bakım sırasında durak kapısını zorlayan bina sakinleri, asansörü çağırmaya çalışan kullanıcılar; uyarı bariyeri ve levhası olmadan çalışma.
- Trafik ve saha geçişleri: gün içinde çok sayıda binaya araçla ulaşım — sürüş güvenliği ayrı bir satır olarak yazılır.
Örnek 5x5 Risk Değerlendirmesi Tablosu (Asansör Bakım/Montaj)
Aşağıdaki tablo 5x5 L tipi matris ile puanlanmış örnek satırlardır. Puanlar temsilidir — kendi ekibinizin mevcut önlem durumuna göre yeniden takdir edilmelidir. Tablonun genişletilmiş hâli indirilebilir şablonda hazırdır.
| Bölüm | Tehlike | Risk | O | Ş | Skor | Önlem |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kuyu içi | Enerji kesilmeden kuyuya girilmesi | Kabin/karşı ağırlıkla ezilme | 3 | 5 | 15 | Ana şalter kapatılıp kilitlenir, etiket asılır; anahtar çalışanda kalır |
| Kabin üstü | Normal kumandayla kabin üstünde çalışma | Sıkışma, yüksekten düşme | 3 | 5 | 15 | Revizyon kumandasına geçiş; düşük hız; üst boşluk mesafesi korunur |
| Duraklar | Açık durak kapısı önünde kabinin olmaması | Kuyu boşluğuna düşme | 2 | 5 | 10 | Bariyer + uyarı levhası; kapı kilit tertibatının çalışma sonrası testi |
| Makine dairesi | Pano içinde gerilim altında çalışma | Elektrik çarpması | 3 | 5 | 15 | Enerji kesme-kilitleme; yalıtımlı el aleti; yalıtkan paspas |
| Makine dairesi | Dönen kasnak ve halatlar | Uzuv kaptırma | 3 | 4 | 12 | Koruyucu kapaklar; bol kıyafet/takı yasağı; durdurmadan müdahale yok |
| Montaj | Ray/motor kaldırma işleri | Yük düşmesi, ezilme | 3 | 4 | 12 | Kontrollü kaldırma ekipmanı; sapan-zincir kontrolü; yük altında durulmaz |
| Kuyu dibi | Dar hacim, yetersiz aydınlatma, su | Düşme, elektrik, sıkışma | 3 | 3 | 9 | Seyyar aydınlatma; kuyu dibi temiz-kuru şartı; bina yönetimine yazılı bildirim |
| Organizasyon | Kuyu içinde yalnız çalışma | Kazaya müdahale edilememesi | 3 | 4 | 12 | İki kişi kuralı; ziyaret takibi; telefonla düzenli kontrol |
| Sıcak işler | Bina içinde kaynak/taşlama | Yangın, duman maruziyeti | 2 | 5 | 10 | İş izni; söndürücü hazır; yanıcıların uzaklaştırılması; havalandırma |
| Üçüncü kişiler | Bakım sırasında asansörü kullanma girişimi | Kullanıcı/çalışan yaralanması | 3 | 4 | 12 | 'Bakım var' levhası; durak kapılarının kapalı-kilitli tutulması; bina yönetimine haber |
Asansör Bakım/Montaj Risk Değerlendirmesi Excel Şablonunu İndir
Asansör Bakım Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır? — 5 Adım
- Ekibi kurun: çok tehlikeli sınıfta değerlendirme; işveren/vekili, görevlendirilen iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve çalışan temsilcisinin katıldığı ekiple yapılır. Sahayı en iyi bilen bakım teknisyenleri sürece mutlaka dahil edilir.
- İşi faaliyetlere ayırın: periyodik bakım ziyareti, arıza müdahalesi, halat/parça değişimi, yeni montaj, revizyon ve atölye işleri farklı risk profilleri taşır; her biri ayrı bölüm olarak ele alınır.
- Tehlikeleri listeleyin: yukarıdaki kümeleri (kuyu, elektrik, mekanik, organizasyon) kontrol listesi gibi kullanın; müşteri binasından kaynaklanan riskleri (aydınlatma, tesisat, kuyu dibi) ayrı işaretleyin.
- Puanlayın ve önceliklendirin: olasılık × şiddet ile 5x5 matriste skorlayın; 15 ve üzeri skorlu işler (kuyu erişimi, enerji kesme) için yazılı çalışma talimatı olmadan iş başlatmayın.
- Önlemleri termine bağlayıp belgeleyin: her önleme sorumlu ve tarih atayın; dokümanı ekiple imzalayın ve en geç 2 yılda bir (iş kazası, yeni ekipman tipi, ramak kala olayında derhal) yenileyin.
İlgili Mevzuat
- 6331 sayılı İSG Kanunu m.10 — risk değerlendirmesi yükümlülüğü ve çalışanların katılımı.
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — ekip, yöntem serbestisi, yenileme süreleri (çok tehlikeli sınıf: 2 yıl).
- İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği — asansör montaj, bakım ve onarım faaliyetleri: çok tehlikeli sınıf.
- Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği — düzenli bakımın yetkili servislerce yapılması; bina sorumlusunun yükümlülükleri.
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği — kaldırma ekipmanlarının ve el aletlerinin kontrolü.
- KKD Yönetmelikleri — baret, emniyet kemeri, yalıtımlı eldiven gibi donanımların seçimi ve zimmeti.
Yükümlülük ihlallerinin 2026 ceza karşılıkları için İSG cezaları tablosuna bakın; risk değerlendirmesi yapmamanın cezası 66.725 TL'den başlar ve aykırılık sürdükçe her ay tekrarlanır.
Asansör bakım ve montaj risk değerlendirmesi hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Asansör bakım ve montaj firmaları hangi tehlike sınıfında yer alır?
Asansör montaj, bakım ve onarım faaliyetleri (NACE 43.29 altındaki asansör kalemleri) İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nde çok tehlikeli sınıftadır. Bu; risk değerlendirmesinin en geç 2 yılda bir yenilenmesi ve çalışanların periyodik sağlık muayenelerinin en sık aralıktan planlanması anlamına gelir. Faaliyet kodunuzu NACE rehberinden doğrulayın.
Bu sayfa asansörün periyodik kontrolüyle aynı konu mu?
Hayır. Binadaki asansörün yıllık periyodik kontrolü ekipmanın güvenliğine, bu sayfa ise o asansörde çalışan bakım-montaj personelinin güvenliğine odaklanır. Bakım firması hem kendi çalışanları için 6331 m.10 gereği risk değerlendirmesi yapar hem de müşterisinin ekipman kontrol yükümlülüklerinden ayrı tutar.
Asansör bakımında en ölümcül riskler hangileri?
Saha verilerinde üç küme öne çıkar: kuyu içinde ezilme-sıkışma (beklenmedik kabin/karşı ağırlık hareketi), yüksekten düşme (kuyu boşluğu, kabin üstü çalışma, açık durak kapısı) ve elektrik çarpması (pano, kumanda devreleri, aydınlatma). Üçünün de ortak kök önlemi aynıdır: enerji kesme-kilitleme disiplini ve kuyu erişim kuralları.
Enerji kesme-kilitleme (etiketleme) satırı nasıl yazılır?
Tehlike 'çalışma sırasında asansörün beklenmedik şekilde hareket etmesi/enerjilenmesi', risk 'ezilme, sıkışma, elektrik çarpması', önlem ise ana şalterin kapatılıp kilitlenmesi ve üzerine uyarı etiketi asılması, anahtarın çalışan personelde kalması, çalışma bitmeden enerjinin üçüncü kişilerce verilmesinin fiziken engellenmesi ve durak kapılarının 'bakım var' uyarısıyla kapatılmasıdır.
Kabin üstünde çalışma hangi önlemlerle yapılır?
Kabin üstü, bakımın en riskli çalışma platformudur: revizyon (bakım) kumandasına geçilmeden çalışılmaz, kabin yalnızca kabin üstü butonuyla ve düşük hızda hareket ettirilir, kuyu üst boşluğunun ezilme mesafesi korunur, platform kenarlarında düşme riski için uygun tutunma ve gerekiyorsa yüksekte çalışma önlemleri (emniyet kemeri, ankraj) uygulanır.
Asansör bakımcısı için mesleki belge zorunlu mu?
Asansör bakım ve montaj işleri tehlikeli/çok tehlikeli iş kapsamında olduğundan çalışanların mesleki eğitim belgesine sahip olması gerekir; asansör bakım-onarımcılığı gibi alanlarda MYK mesleki yeterlilik belgesi zorunlu meslekler listesinde yer alır — güncel listeyi tebliğlerden doğrulayın. Belgesiz personel bu işlerde çalıştırılamaz.
Binadaki aylık bakım ile firmadaki risk değerlendirmesi nasıl ilişkilenir?
Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği kapsamındaki düzenli bakım, yetkili servisin sahadaki rutin işidir; her bakım ziyareti bu sayfadaki risklerin (kuyu erişimi, enerji kesme, yalnız çalışma) tekrar tekrar üstlenilmesi demektir. Risk değerlendirmesi bu rutini standartlaştırır: bakım öncesi kontrol listesi, iki kişiyle çalışma kuralları ve müşteri binasındaki bina kaynaklı riskler (aydınlatmasız makine dairesi, düzensiz kuyu dibi) ayrı satırlarda ele alınır.
Saha Ekibinizin Risk Değerlendirmesini Uygulamada Yürütün
Gün içinde onlarca binaya dağılan bakım ekipleri için Excel dosyası sahada işlemez: FirstİSG uygulamasında risk değerlendirmenizi hazır şablon kütüphanesinden başlatır, kuyu ve makine dairesindeki bulguları fotoğrafla anında kaydeder, İSG için özelleştirilmiş yapay zekâ desteğiyle raporu dakikalar içinde tamamlarsınız. 2 yıllık yenileme tarihi yaklaştığında sistem hatırlatır.
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın — FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok — ilk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın