Kombi ve Doğalgaz Servisi Risk Değerlendirmesi Örneği (2026)
Gaz kaçağı, karbonmonoksit, baca kontrolü ve müşteri sahasında yalnız çalışma riskleri; örnek 5x5 tablosu ve indirilebilir Excel şablonu
Kombi Servisi İçin Risk Değerlendirmesi Zorunlu mu? — Kısa Cevap
Evet. En az bir çalışanı olan her kombi, doğalgaz ve ısıtma tesisatı servisi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.10 gereği risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Isıtma tesisatı kurulum-bakım-onarım işleri (NACE 43.22) tehlikeli sınıfta yer alır; değerlendirme en geç 4 yılda bir yenilenir — kodunuzu NACE rehberinden doğrulayın.
Bu işi özel kılan nokta, işin çoğunun işverenin kontrolündeki bir işyerinde değil, müşterinin evinde-binasında yürümesidir: her ziyaret farklı bir tesisat, farklı bir baca, farklı bir ortam demektir. Değerlendirme bu belirsizliği, ziyaret öncesi kontrol adımları ve teknisyene verilen "işi durdurma" yetkisiyle yönetir. Sürecin genel çerçevesi için risk değerlendirmesi nasıl yapılır rehberine bakın.
Kombi ve Doğalgaz Servisinde Tipik Tehlikeler
Gazla çalışan cihaz; yanıcı madde, basınç, atık gaz ve elektriği aynı serviste birleştirir. Saha deneyimi ve kamuya açık kaynaklardan derlediğimiz başlıklar:
Gaz kaçağı ve patlama
- Bağlantı sökme-takma işleri: conta ezilmesi, gevşek rakor ve esnek bağlantı hataları; işlem sonrası köpük/dedektör testi yapılmaması.
- Menfezi kapatılmış hacimler: kaçak hâlinde gazın birikmesi — menfez kontrolü her ziyaretin zorunlu adımı olmalıdır.
- Kaçak aramada yanlış yöntem: alevle test etme, kıvılcım üreten cihaz kullanma; kaçak yalnız köpük veya gaz dedektörüyle aranır.
Karbonmonoksit ve atık gaz
- Baca çekişi bozuk cihazla aynı ortamda çalışma: CO kokusuzdur; ölçüm cihazı olmadan uzun süreli servis çalışması zehirlenme riski taşır.
- Hermetik baca bağlantı hataları: atık gazın iç hacme geri dönmesi; baca ve menfez mesafelerinin uygunsuzluğu.
- Bakımsız bacalar: tıkalı baca tespitinde cihazın çalışır bırakılması — cihaz kapatılıp müşteri yazılı bilgilendirilmelidir.
Elektrik, basınç ve mekanik işler
- Cihaz içi elektrik: kombi kartı ve fan devrelerinde enerji kesilmeden çalışma; ıslak zeminde elektrikli müdahale.
- Basınç testi: tesisata test basıncı uygulanırken cihaz ve sayaç ayrılmaması, manometre kontrolsüz çalışma.
- Sıcak yüzeyler: eşanjör, boru ve kazan yüzeylerinde yanık.
- El aletleri: matkap/lehim işlerinde parça sıçraması, yanık ve duman maruziyeti.
Saha ve organizasyon riskleri
- Yalnız çalışma: müşteri konutunda tek başına çalışan teknisyenin kaza hâlinde yardım çağıramaması; ziyaret takibi olmayan servis organizasyonu.
- Yüksekte çalışma: yüksek montajlı cihazlar, baca çıkışları ve çatı kenarında çalışma — yüksekte çalışma önlemleri uygulanır.
- Trafik: gün içinde çok sayıda adrese araçla ulaşım ve süre baskısı.
- Psikososyal etkenler: saldırgan müşteri, evcil hayvan, tartışma — teknisyenin işi güvenle sonlandırma yetkisi yazılı olmalıdır.
Örnek 5x5 Risk Değerlendirmesi Tablosu (Kombi/Doğalgaz Servisi)
Aşağıdaki tablo 5x5 L tipi matris ile puanlanmış örnek satırlardır. Puanlar temsilidir — kendi servisinizin mevcut önlem durumuna göre yeniden takdir edilmelidir. Tablonun genişletilmiş hâli indirilebilir şablonda hazırdır.
| Bölüm | Tehlike | Risk | O | Ş | Skor | Önlem |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Gaz hattı | Bağlantı sonrası kaçak testi yapılmaması | Gaz birikimi, patlama | 3 | 5 | 15 | Her sök-tak sonrası köpük/dedektör testi; servis formunda zorunlu adım |
| Ortam | Havalandırma menfezinin kapatılmış olması | Gaz birikimi, oksijen azalması | 4 | 5 | 20 | Menfez kontrolü zorunlu adım; kapalıysa cihaz devreye alınmaz, müşteri yazılı bilgilendirilir |
| Baca | Çekişi bozuk baca ile çalışan cihaz | CO zehirlenmesi | 3 | 5 | 15 | Atık gaz/ortam ölçümü; şüphede cihaz kapatılır; baca bakımı önerisi yazılı verilir |
| Kaçak arama | Kaçağın alev/kıvılcımla aranması | Parlama, patlama | 2 | 5 | 10 | Yalnız köpük/dedektör; vana kapat-havalandır-187 talimatı; eğitim |
| Cihaz içi | Enerji kesilmeden kart/fan müdahalesi | Elektrik çarpması | 3 | 4 | 12 | Fiş çekilir/sigorta kapatılır; kondansatör boşalması beklenir; yalıtımlı alet |
| Cihaz | Eşanjör ve borularda sıcak yüzey | Yanık | 4 | 2 | 8 | Cihaz soğuduktan sonra müdahale; ısıya dayanıklı eldiven |
| Test | Tesisat basınç testinde sayacın ayrılmaması | Sayaç arızası, kaçak | 2 | 4 | 8 | Test öncesi sayaç sökülür/tapalanır; manometreyle kontrollü test |
| Yüksekte çalışma | Baca çıkışı ve yüksek montaj işleri | Yüksekten düşme | 3 | 5 | 15 | Sağlam merdiven/platform; çatı kenarında emniyet kemeri; iki kişi kuralı |
| Organizasyon | Müşteri sahasında yalnız çalışma | Kazaya müdahale edilememesi | 3 | 4 | 12 | Ziyaret takip sistemi; gazlı/kapalı hacim işlerinde iki kişi; durdurma yetkisi |
| Ulaşım | Yoğun günlük adres trafiği, süre baskısı | Trafik kazası | 3 | 4 | 12 | Gerçekçi ziyaret planı; araç bakım takibi; sürüş güvenliği eğitimi |
Kombi/Doğalgaz Servisi Risk Değerlendirmesi Excel Şablonunu İndir
Servis Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır? — 5 Adım
- Ekibi kurun: tehlikeli sınıfta değerlendirme; işveren/vekili, görevlendirilen iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve çalışan temsilcisinin katıldığı ekiple yapılır; sahayı bilen kıdemli teknisyenler dahil edilir.
- İşi faaliyetlere ayırın: periyodik bakım, arıza servisi, ilk kurulum/dönüşüm, tesisat testi, atölye onarımı ve araçla ulaşım farklı risk profilleridir; her biri ayrı bölüm olur.
- Tehlikeleri listeleyin: yukarıdaki kümeleri (gaz, CO/baca, elektrik, yüksekte çalışma, yalnız çalışma) kontrol listesi gibi kullanın; müşteri konutundaki üçüncü kişileri de etkilenenler kolonuna yazın.
- Puanlayın ve önceliklendirin: olasılık × şiddet ile 5x5 matriste skorlayın; 15 ve üzeri satırlar (menfez, kaçak testi, CO) servis formunun zorunlu adımlarına dönüştürülür.
- Önlemleri termine bağlayıp belgeleyin: her önleme sorumlu ve tarih atayın; dokümanı ekiple imzalayın ve en geç 4 yılda bir (iş kazası, yeni cihaz teknolojisi, ramak kala olayında derhal) yenileyin.
İlgili Mevzuat
- 6331 sayılı İSG Kanunu m.10 — risk değerlendirmesi yükümlülüğü ve çalışanların katılımı.
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — ekip, yöntem serbestisi, yenileme süreleri (tehlikeli sınıf: 4 yıl).
- İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği — NACE 43.22 (ısıtma tesisatı; kombi-kazan bakım ve onarımı dahil): tehlikeli sınıf.
- Tehlikeli İşlerde Mesleki Eğitim ve MYK yeterlilik düzenlemeleri — doğalgaz/ısıtma tesisatı işlerinde belge şartı.
- Yüksekte çalışma kuralları — baca ve yüksek montaj işleri.
- Doğalgaz iç tesisat şartnameleri — gaz dağıtım şirketlerinin bağlantı, menfez ve baca uygunluk kuralları.
Yükümlülük ihlallerinin 2026 ceza karşılıkları için İSG cezaları tablosuna bakın; risk değerlendirmesi yapmamanın cezası 66.725 TL'den başlar ve aykırılık sürdükçe her ay tekrarlanır.
Kombi ve doğalgaz servisi risk değerlendirmesi hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Kombi/doğalgaz servisi hangi tehlike sınıfında yer alır?
Isıtma, havalandırma ve iklimlendirme tesisatı işleri — ev tipi kombi ve kazanların kurulum, bakım ve onarımı dahil — (NACE 43.22) İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nde tehlikeli sınıftadır. Bu; risk değerlendirmesinin en geç 4 yılda bir yenilenmesi ve İSG hizmetlerinin uzman/hekim görevlendirmesiyle yürütülmesi anlamına gelir. Kodunuzu NACE rehberinden doğrulayın.
Doğalgaz servisinde en kritik riskler hangileri?
Üç başlık öne çıkar: gaz kaçağı ve patlama (bağlantı sökme-takma, test aşaması, menfezi kapatılmış hacimler), karbonmonoksit zehirlenmesi (baca çekişi bozuk cihazda çalışma, atık gaz ölçümü yapılmaması) ve müşteri sahasında yalnız çalışma (kaza hâlinde yardım çağıramama). Bunlara elektrik, yüksekte çalışma (baca ve yüksek montaj) ve el aletleri riskleri eklenir.
Karbonmonoksit (CO) riski değerlendirmeye nasıl yazılır?
Ayrı satır olarak yazılır: tehlike 'baca çekişi bozuk/atık gaz sızdıran cihazla aynı ortamda çalışma', risk 'CO zehirlenmesi', önlemler ise çalışmaya başlamadan atık gaz ve ortam ölçümü, baca bağlantısı ve menfez kontrolünün servis formunun zorunlu adımı yapılması, şüpheli durumda cihazın kapatılıp ortamın havalandırılması ve müşterinin yazılı bilgilendirilmesidir. CO kokusuz olduğu için 'hissetmeye' güvenilmez — ölçüm esastır.
Servis teknisyeni müşteri evinde yalnız çalışıyor; bu risk nasıl yönetilir?
Yalnız çalışma organizasyonel bir risktir: ziyaret takip sistemi (hangi teknisyen, hangi adreste, ne kadar süredir), tamamlanmayan ziyaretlerde otomatik arama, gazlı ortam ve kapalı hacim işlerinde iki kişi kuralı ve teknisyene 'riskli durumda işi durdurma' yetkisinin yazılı verilmesi temel önlemlerdir. Saldırgan müşteri/hayvan gibi durumlar da psikososyal satır olarak eklenir.
Doğalgaz işlerinde çalışanlar için hangi belgeler zorunlu?
Doğalgaz iç tesisat ve servis işleri tehlikeli iş kapsamında olduğundan çalışanların mesleki eğitim belgesi gerekir; ısıtma-doğalgaz iç tesisat yapım ve servis alanlarında MYK mesleki yeterlilik belgesi zorunlu meslekler arasındadır — güncel listeyi tebliğden doğrulayın. Ayrıca gaz dağıtım şirketlerinin yetkili servis şartları sözleşmeyle aranır.
Gaz kaçağı şüphesinde teknisyen ne yapmalı?
Sıralama net olmalı ve risk değerlendirmesine talimat olarak bağlanmalıdır: kıvılcım üretecek hiçbir şeye (elektrik anahtarı, zil, çakmak) dokunulmaz, vana kapatılır, ortam kapı-pencereyle havalandırılır, hacim boşaltılır ve dağıtım şirketinin 187 acil hattı aranır. Kaçak noktası yalnızca köpük veya dedektörle aranır — asla alevle test edilmez.
Servis Ekibinizin Risk Değerlendirmesini Uygulamada Yürütün
Gün boyu adres adres gezen servis ekipleri için Excel dosyası sahada işlemez: FirstİSG uygulamasında risk değerlendirmenizi hazır şablon kütüphanesinden başlatır, baca-menfez-tesisat bulgularını fotoğrafla anında kaydeder, İSG için özelleştirilmiş yapay zekâ desteğiyle raporu dakikalar içinde tamamlarsınız. Yenileme tarihi yaklaştığında sistem hatırlatır.
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın — FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok — ilk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın