First ISG ile AI destekli, sahadan masaya ışık hızında rapor. Her ay ücretsiz raporlar — herkese. Hemen Dene
Son güncelleme:

Fabrika İş Güvenliği: Makine, Kimyasal, Gürültü ve Ergonomi

İmalat tesisleri için mevzuat, kritik risk kategorileri ve sahadan uygulanabilir denetim yaklaşımı

İmalat Sektöründe İSG — Neden Farklı?

Fabrikada risk birikmiş ve çok katmanlıdır. Üretim süreci sürekli akar, bakım planlanmış aralıklarla durur, kimyasal ve fiziksel etkenler iç içe çalışır. Bir şantiyede tehlike genellikle görünürken, fabrikada tehlike "rutinin içinde gizlidir."

İmalat tesisinin İSG yaklaşımı genellikle şu beş kategori üzerine kuruludur:

  1. Makine güvenliği — koruma, kilit-etiket, otomasyon hataları
  2. Kimyasal maruziyeti — akut yanık, kronik zehirlenme, yangın/patlama
  3. Fiziksel etkenler — gürültü, titreşim, toz, ısı, UV
  4. Ergonomi — tekrarlı hareket, ağır yük kaldırma, duruş
  5. Lojistik — forklift, transpalet, raf çökmesi, manevra alanı

Her kategori kendi mevzuatına bağlıdır. Bir fabrika uzmanı veya işyeri hekimi hepsini birden takip etmek zorundadır.

Fabrika İSG Mevzuatı — 6 Ana Yönetmelik

1. Makine Emniyeti Yönetmeliği

CE belgeli makine zorunluluğu, koruma, acil durdurma, operatör eğitimi. AB Makine Direktifi ile uyumlu. İthal makinelerin Türk koşullarına adaptasyonu.

2. Kimyasal Maddelerle Çalışmada Yönetmelik

MSDS (Malzeme Güvenlik Bilgi Formu) zorunluluğu, maruziyet sınır değerleri, depolama kuralları, etiketleme (GHS uyumu).

3. Çalışanların Gürültü Yönetmeliği

85 dB(A) eylem değeri — üzerinde kulak koruyucu zorunlu. 87 dB(A) üstünde izleme + eğitim. Gürültü haritası gerekli.

4. Titreşim Yönetmeliği

El-kol titreşimi ve tüm-vücut titreşimi için günlük maruziyet sınırları. Etkilenen çalışanlar için periyodik sağlık muayenesi zorunlu.

5. Ergonomik Risk Yönetmeliği

Elle taşıma, tekrarlı hareket, statik duruş — mesleki kas-iskelet sistemi hastalıklarının önlenmesi. NIOSH, REBA, RULA gibi değerlendirme yöntemleri.

6. Patlayıcı Ortam Yönetmeliği (ATEX)

Yanıcı toz/gaz bulunan ortamlarda (un fabrikası, boya atölyesi, kimya) bölge sınıflandırması, ekipman uygunluğu.

Ek olarak 6331 sayılı Kanun genel çerçeve sağlar. Detay: 6331 Sayılı Kanun Özeti.

Fabrikada 20 Kritik Kontrol Noktası

A. Makine Güvenliği (5)

  1. Hareketli parçalar (kayış, zincir, dişli) siperlenmiş mi, siper sabitlenmiş mi?
  2. Acil durdurma butonu kolay erişilir, görünür, etiketli mi?
  3. Kilit-etiket (LOTO) prosedürü yazılı ve uygulanıyor mu — bakım sırasında makine devre dışı bırakılıyor mu?
  4. Makine operatörü eğitim belgesi mevcut mu, yenileme tarihi takip ediliyor mu?
  5. CE belgesi dosyada mı, periyodik muayene güncel mi?

B. Kimyasal Güvenlik (4)

  1. Tüm kimyasallar için güncel MSDS dosyada mı, sahada erişilebilir mi?
  2. Kimyasal depolama havalandırmalı, uyumsuz maddeler ayrılmış mı (asit vs. baz, oksitleyici vs. yanıcı)?
  3. Göz duşu ve acil duş mevcut, aylık kontrol edilmiş mi?
  4. Etiketler GHS'e uygun, Türkçe güvenlik uyarıları mevcut mu?

C. Fiziksel Etkenler (4)

  1. Gürültü haritası mevcut mu, 85 dB(A) üzeri bölgelerde kulak koruyucu tahsisi var mı?
  2. Toz ölçümü yapılmış mı, havalandırma sistemi çalışır durumda mı, filtre bakımı takipli mi?
  3. UV/IR maruziyeti olan alanlarda (kaynak, fırın) koruma ekipmanı + bölme var mı?
  4. Sıcak yüzeylerde temas koruması, uyarı levhası var mı?

D. Ergonomi (3)

  1. Elle taşıma yükü 25 kg'ı aşıyorsa mekanik yardım (vinç, transpalet) mevcut mu?
  2. Tekrarlı hareket gereken istasyonlarda rotasyon programı uygulanıyor mu?
  3. İş istasyonu yüksekliği ayarlanabilir mi, oturma süresine uygun mu?

E. Lojistik (4)

  1. Forklift operatörü belgeli mi, makine günlük kontrol listesi imzalı mı?
  2. Yaya-forklift yolları ayrılmış mı, çizgi ve aynalar mevcut mu?
  3. Raf sistemleri sabitlenmiş, periyodik muayeneli, aşırı yük levhaları mevcut mu?
  4. Acil çıkış yolları kapalı değil, levhalar görünür, aydınlatma var mı?

Sık Görülen Fabrika İhlalleri (ve AI Tespiti)

First ISG kullanıcılarının son 6 ayda fabrika denetimlerinde AI tarafından en çok tespit edilen riskler:

TespitRisk KategorisiSıklık
Makine siperi eksik / açıkMakine güvenliği%68
Operatörde KKD eksikliğiKKD%54
Kimyasal depoda uyumsuzlukKimyasal%47
Yerde yağ/su — kayma riskiFiziksel ortam%42
Forklift yaya karışmasıLojistik%38
Acil çıkış kapalı/bloklanmışAcil durum%31
Raf aşırı yüklenmişLojistik%24

Bu ihlaller uzmanın dikkatinden kaçtığı için değil — birden fazlası aynı anda çekilmiş fotoğrafta olduğu için zor takip ediliyordu. AI tüm kareyi paralel inceler, hiçbir detayı atlamadan liste çıkarır.

Sektöre Göre Kritik Başlıklar

Metal / Demir-Çelik

Kaynak UV maruziyeti, yüksek sıcaklık, cüruf sıçraması, makine presi. Ağırlık: KKD, ısı maruziyeti, göz koruması.

Otomotiv / Oto Servis

Boya (VOC) maruziyeti, sıkıştırılmış hava, krikoyla kaldırma, batarya asidi. Ağırlık: havalandırma, kimyasal, mekanik kaldırma.

Gıda Üretimi

Soğuk hava deposu donma riski, keskin aletler, hijyen, bakteriyolojik kirlenme. Ağırlık: soğuk/sıcak maruziyet, biyolojik etken.

Kimya / İlaç / Boya

Akut kimyasal maruziyet, patlayıcı ortam (ATEX), kronik zehirlenme. Ağırlık: MSDS yönetimi, kapalı sistem, kişisel maruziyet ölçümü.

Tekstil / Konfeksiyon

Pamuk tozu (bisinoz), gürültü, ergonomik duruş, tekrarlı hareket. Ağırlık: toz kontrolü, ergonomi.

Ahşap / Mobilya

Ahşap tozu (kanserojen), yüksek devir makineleri, zımparalama, boya. Ağırlık: toz emme, makine siperi.

Aylık Fabrika Denetimi: Standart Akış

  1. Önceki rapor kontrolü (5 dk): Geçen ayki uygunsuzluklar kapandı mı?
  2. Üretim bölümleri turu (25-40 dk): Makine → kimyasal → depo → lojistik → acil çıkış. Her bölümden fotoğraflar.
  3. İşyeri hekimi iş birliği (hekim varsa): Ortak tur, sağlık + teknik birlikte
  4. Çalışan görüşmesi (opsiyonel): Temsilci ile 10-15 dk — operasyonel gerçeklik anlatılır
  5. İşveren özet toplantısı (10-15 dk): Tespit edilen kritik kalemler, öncelik
  6. Rapor: First ISG ile tüm fotoğraflar, tespitler, mevzuat referansları, aksiyonlar otomatik birleşir (10 dk). Onay + teslim.

Önerilen Sonraki Okumalar

Fabrika iş güvenliği hakkında sık sorulan sorular

Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.

Fabrika için periyodik risk değerlendirmesi zorunlu mu?

Evet. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'ne göre tehlike sınıfı tehlikeli/çok tehlikeli fabrikalarda en geç 2 yılda bir, az tehlikeli tesislerde 4 yılda bir yenilenir. Önemli değişiklik (yeni makine, yeni süreç, iş kazası) halinde süreyi beklemeden güncellenmelidir. Detay için Risk Değerlendirmesi rehberi.

Makine koruyucu güvenlik kontrolü nasıl yapılır?

AI fotoğraftan makine koruyucularının (muhafaza, acil stop butonu, uyarı etiketleri, iki el kumandası, ışık perdesi, emniyet matı) yerli yerinde ve işlevsel olduğunu kontrol eder. İş Ekipmanlarının Kullanımında İSG Şartları Yönetmeliği madde 12 referansıyla rapor düşer.

Kimyasal maruziyet sınır değerleri mevzuatta nasıl takip edilir?

Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik'in Ek-I'inde mesleki maruziyet sınır değerleri (MEV) listelenmiştir. First ISG MSDS kayıtlarını depolar, kullanım rapor edildikçe maruziyet hesabı otomatik güncellenir, sınır aşımı uyarı verir.

Gürültü ve titreşim ölçüm sonuçları sisteme girilebilir mi?

Evet. Laboratuvar ölçüm raporları (dB, m/s²) sisteme eklenebilir, çalışan bazında maruziyet dosyası oluşur. 80 dB üzeri noktalarda zorunlu kulak koruyucu uyarısı, titreşim limit değer aşımında iş rotasyonu önerisi otomatik düşer.

Fabrika ergonomi analizi nasıl raporlanır?

Çalışma istasyonu fotoğrafı → AI postür, erişim mesafesi, manuel elleçleme yükü değerlendirir. RULA ve NIOSH yaklaşımlarıyla skor verilir. Yüksek skorlu pozisyonlar için düzeltici önlemler (yükseklik ayarı, mekanik yardım, dönüşümlü iş) önerilir.

Fabrika iş güvenliği denetim sıklığı ne olmalı?

Çok tehlikeli sınıf üretim tesislerinde haftalık saha turu, aylık detaylı denetim önerilir. Tehlikeli sınıfta iki haftada bir saha turu yeterlidir. First ISG takvim modülü zorunlu sıklığa göre otomatik ziyaret planı üretir.

Üretim durdurma kararı almak gerekirse ne olur?

Yüksek risk tespitinde First ISG panelinden "işi durdurma talebi" kaydı açılır, işverene anlık uyarı gider. 6331 m.13 gereği çalışan da işi durdurabilir. Karar gerekçesi, kanıt fotoğrafı ve ilgili mevzuat maddesi tek dosyada arşivlenir.

20 kontrol noktası, tek fotoğraf turu

First ISG, fabrikanızdan çekeceğiniz 10-15 fotoğrafı dakikalar içinde makine, kimyasal, ergonomi ve lojistik açısından risk raporuna dönüştürür.

Canlı Demo İzle

Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır? 5x5 Matris Rehberi

Türk mevzuatına uygun risk değerlendirmesi nasıl yapılır? 5x5 matris, 6 adımlı süreç, sektörel farklar ve örnek hesaplama. Tehlike × olasılık × şiddet formülü.

Oku

KKD Seçim Rehberi

Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) seçimi nasıl yapılır: CE kategori 1/2/3, baret, gözlük, eldiven, maske, emniyet kemeri. 8 KKD tipi, 6 soruluk seçim kılavuzu, bakım ve belgelendirme.

Oku

Acil Durum Planı

İşyeri acil durum planı nasıl hazırlanır: 10 zorunlu bileşen, yangın/deprem/kimyasal kaçak senaryoları, acil durum ekibi görevleri, tatbikat programı.

Oku