İşyerinde İlkyardımcı: Kaç Çalışana Bir, Eğitimi Kaç Saat?
20-15-10 kuralı, temel ilkyardım eğitimi ve sınavı, belgenin 3 yıllık geçerliliği ve güncelleme eğitimi — tablolarla
İlkyardımcı Zorunluluğu Nedir? — Kısa Cevap
Her işyeri, tehlike sınıfına göre belirli sayıda sertifikalı ilkyardımcı bulundurmak zorundadır: az tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışana kadar 1, tehlikeli işyerlerinde her 15 çalışana kadar 1, çok tehlikeli işyerlerinde her 10 çalışana kadar 1 ilkyardımcı. Dayanak, Sağlık Bakanlığının İlkyardım Yönetmeliği'dir; işyeri tarafındaki çerçeveyi 6331 sayılı Kanun m.11 (acil durumlarla mücadele için görevlendirme) tamamlar.
İlkyardımcı, "ilkyardım eğitimi almış herhangi bir çalışan" değildir: yalnızca Sağlık Bakanlığı onaylı ilkyardım eğitim merkezlerinde eğitim alıp sınavda başarılı olarak ilkyardımcı belgesi almış kişidir. İşyerindeki acil durum organizasyonunun bütünü (söndürme, kurtarma, koruma ekipleri) için destek elemanı rehberine bakın.
Kaç Çalışana Bir İlkyardımcı Gerekir?
| Tehlike sınıfı | Oran | Örnek: 45 çalışanlı işyeri |
|---|---|---|
| Az tehlikeli | Her 20 çalışana kadar 1 ilkyardımcı | En az 3 ilkyardımcı |
| Tehlikeli | Her 15 çalışana kadar 1 ilkyardımcı | En az 3 ilkyardımcı |
| Çok tehlikeli | Her 10 çalışana kadar 1 ilkyardımcı | En az 5 ilkyardımcı |
Hesap yukarı yuvarlanır: tehlikeli sınıfta 16 çalışan = 2 ilkyardımcı. Sayıyı belirlerken kâğıt üstündeki toplamla yetinmeyin; vardiya, bina/kat ve saha dağılımını düşünün. Gece vardiyasında tek ilkyardımcının izinli olduğu gün, oran tablosu sizi kurtarmaz — iyi uygulama her vardiyada ve her ayrı çalışma alanında en az bir ilkyardımcı bulundurmaktır. İşyerinizin sınıfını NACE kodu rehberinden doğrulayabilirsiniz.
İlkyardım Eğitimi: Süre, Sınav ve Belge
| Aşama | Kural |
|---|---|
| Temel ilkyardım eğitimi | Toplam 16 saat (uygulamada genellikle 2 gün); teorik + uygulamalı |
| Eğitimi kim verir | Yalnızca Sağlık Bakanlığı onaylı ilkyardım eğitim merkezleri — işyeri hekimi veya İSG uzmanı, merkez eğitmeni değilse ilkyardımcı belgesi veremez |
| Sınav | İl Sağlık Müdürlüğü gözetiminde teorik ve uygulamalı sınav; başarılı olana ilkyardımcı belgesi düzenlenir |
| Belge geçerliliği | 3 yıl |
| Güncelleme eğitimi | Geçerlilik süresi içinde/bitiminde alınır; temel eğitimin yarısı sürede (8 saat) yapılır ve belgeyi 3 yıl daha uzatır. Süresi geçen belge için temel eğitim baştan alınır |
Eğitim içeriği; temel yaşam desteği (yetişkin-çocuk-bebek), kanama ve yara yönetimi, kırık-çıkık-burkulma, yanık, zehirlenme, bilinç bozuklukları ve hasta taşıma tekniklerini kapsar. Eğitim maliyeti, İSG eğitimlerinde olduğu gibi işverene aittir; ücret eğitim merkezine ve gruba göre değişir, güncel tutarı merkezlerden teyit edin.
İlkyardımcı Kim Olmalı, Nasıl Görevlendirilir?
- Gönüllülük + uygunluk: Mevzuat belirli bir unvan aramaz; sahada sürekli bulunan, vardiya düzeni oturmuş ve kriz anında soğukkanlı çalışanlar tercih edilir. Sağlık personeli (revir hemşiresi, diğer sağlık personeli) doğal adaydır ama tek başına yeterli sayılmaz — oran tüm vardiyaları kapsamalıdır.
- Yazılı görevlendirme: İlkyardımcılar, acil durum planındaki ekip listesinde ad-soyad ve belge numarasıyla yer alır; görevlendirme yazısı özlük dosyasına girer.
- Donanım: İlkyardım çantası/dolabı her çalışma alanında erişilebilir olmalı, içeriği periyodik kontrol edilmelidir; saha denetim checklist'inin standart kalemidir.
- Görünürlük: İlkyardımcı listesi ve acil numaralar panoda asılı olmalı; yeni çalışanlar temel İSG eğitiminde ilkyardım organizasyonu hakkında bilgilendirilmelidir.
Ceza tarafı: Yeterli sayıda ilkyardımcı bulundurmamak ve acil durum görevlendirmelerini yapmamak idari para cezası gerektirir; güncel tutarlar için 2026 İSG cezaları tablosuna bakın. Asıl risk kaza anındadır: müdahale edecek eğitimli kişi yoksa hem sonuç ağırlaşır hem işveren kusuru büyür.
İşyeri ilkyardımcısı hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
İşyerinde kaç çalışana bir ilkyardımcı gerekir?
İlkyardım Yönetmeliği'ne göre: az tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışana kadar 1, tehlikelide her 15 çalışana kadar 1, çok tehlikelide her 10 çalışana kadar 1 sertifikalı ilkyardımcı bulundurulur. Hesap yukarı yuvarlanır ve iyi uygulama, oranın her vardiya ve her ayrı çalışma alanı için sağlanmasıdır.
İlkyardım eğitimi kaç saat sürer?
Temel ilkyardım eğitimi toplam 16 saattir (uygulamada genellikle 2 gün) ve teorik + uygulamalı bölümlerden oluşur. Eğitim sonunda İl Sağlık Müdürlüğü gözetiminde yapılan teorik ve uygulamalı sınavda başarılı olanlara ilkyardımcı belgesi düzenlenir.
İlkyardımcı belgesi kaç yıl geçerli?
3 yıl. Süre dolmadan alınan güncelleme eğitimi (temel eğitimin yarısı sürede, 8 saat) belgeyi 3 yıl daha uzatır. Güncelleme kaçırılır ve belge süresi geçerse, 16 saatlik temel eğitimin baştan alınması gerekir.
İlkyardım eğitimini işyeri hekimi verebilir mi?
İlkyardımcı belgesine esas eğitimi yalnızca Sağlık Bakanlığı onaylı ilkyardım eğitim merkezleri verebilir. İşyeri hekimi, temel İSG eğitimi içindeki genel ilkyardım bilgisi konusunu anlatabilir; ancak bu, sertifikalı ilkyardımcı yükümlülüğünü karşılamaz — ikisi ayrı rejimlerdir.
İlkyardımcı ile destek elemanı aynı şey mi?
Değildir ama kesişir. Destek elemanı, 6331 kapsamında acil durum ekiplerinde (söndürme, kurtarma, koruma, ilkyardım) görevlendirilen çalışandır; ilkyardım ekibindeki destek elemanlarının ayrıca İlkyardım Yönetmeliği'ne göre sertifikalı ilkyardımcı olması gerekir. Oranlar da farklı mevzuattan gelir (destek elemanında 30-40-50, ilkyardımcıda 20-15-10 kuralı).
Yeterli ilkyardımcı yoksa ne olur?
Acil durum görevlendirmelerinin eksikliği idari para cezası gerektirir; güncel tutarlar için 2026 İSG cezaları tablosuna bakın. Daha önemlisi kaza anındaki sonuçtur: eğitimli müdahale eksikliği hem tabloyu ağırlaştırır hem hukuki süreçte işveren kusurunu büyütür.
Belge Sürelerini ve Vardiya Kapsamasını Takip Edin
İlkyardımcı yükümlülüğünün iki kırılgan noktası vardır: 3 yıllık belge sürelerinin sessizce dolması ve işten ayrılmalarla vardiya kapsamasının delinmesi. First İSG'de ilkyardımcı belgeleri çalışan bazında son geçerlilik tarihiyle izlenir, süresi yaklaşanlar için sertifika takibi otomatik uyarı üretir; saha denetiminde eksik ilkyardımcı veya boş ilkyardım dolabı bulgusu DÖF olarak terminli takibe bağlanır.
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın — FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok — ilk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın