Acil Durum Ekipleri ve Görevleri: Söndürme, Kurtarma, Koruma, İlk Yardım
Dört ekibin acil durum anındaki ve hazırlık dönemindeki görevleri, ekip başı ve koordinasyon sorumlusu, ekip listesinin asılması, tatbikat ve güncellik; indirilebilir görev tanımları örneğiyle
Acil Durum Ekipleri Nedir?
Acil durum ekipleri, yangın, patlama, kimyasal yayılım veya deprem gibi bir olayda ilk müdahaleyi yapan, işverence görevlendirilmiş çalışan gruplarıdır. İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik m.11/1, her işyerinde dört ekibin oluşturulmasını ister: söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım. Ekiplerde görev alan çalışanlara mevzuatta destek elemanı denir.
Bu sayfa ekiplere operasyon gözüyle bakar: kim ne yapar, olaydan önce neyi hazır tutar, liste nasıl asılır ve güncel kalır. Her ekipte kaç kişi olacağı ve görevlendirme yazısı ise destek elemanı rehberinde ayrıntılı anlatılır. Ekipler, acil durum planında yazılı müdahale yöntemlerini sahada uygulayan insan gücüdür.
Acil Durum Ekipleri Nelerdir?
Yönetmelik dört ekibi sayar ve her birinin görevini m.11/2'de tek cümleyle tanımlar. Tablo bu tanımları ve sayının hangi kurala bağlı olduğunu özetler:
| Ekip | Yönetmelikteki görevi (m.11/2) | Sayı kuralı |
|---|---|---|
| Söndürme ekibi | Yangına derhal müdahale etmek, mümkünse kontrol altına almak, genişlemesini önlemek ve söndürmek | Tehlike sınıfına göre 30/40/50 oranı (m.11/3) |
| Kurtarma ekibi | Acil durum sonrası çalışan, ziyaretçi ve diğer kişilerin arama ve kurtarma işlerini yürütmek | Tehlike sınıfına göre 30/40/50 oranı (m.11/3) |
| Koruma ekibi | Panik ve kargaşayı önlemek, ekipler arası koordinasyonu ve sayımı yürütmek, gerektiğinde dış müdahale ekiplerine bilgi vermek | Tehlike sınıfına göre 30/40/50 oranı (m.11/3) |
| İlk yardım ekibi | Acil durumdan olumsuz etkilenen kişilere ilk yardım müdahalesini yapmak | Tehlike sınıfına göre 10/15/20 oranı (İlkyardım Yön. m.19) |
Sayı hesabı için destek elemanı sayısı tablosuna, ilk yardım ekibi için ilkyardımcı zorunluluğu rehberine bakın. İki hesabı tek formda yapmak için ilkyardımcı ve destek elemanı hesaplayıcısı kullanılabilir.
Bina tarafında ayrı bir dayanak daha vardır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.126, içinde 50 kişiden fazla insan bulunan konut dışı yapılarda aynı dört ekibi ister. Bu yönetmelikte söndürme ve kurtarma ekipleri en az 3'er, koruma ve ilk yardım ekipleri en az 2'şer kişidir.
Söndürme Ekibinin Görevleri Nelerdir?
Söndürme ekibinin yönetmelikteki görevi, çıkan yangına derhal müdahale ederek mümkünse kontrol altına almak, yayılmasını önlemek ve söndürmektir (m.11/2-a). "Mümkünse" ifadesi önemlidir: ekip itfaiyenin yerini almaz, ilk dakikalardaki küçük yangını hedefler.
Acil durum anında
- Alarmı alınca bölgesindeki en yakın söndürücüyü alıp olay yerine gider.
- Müdahale güvenliyse yangını başlangıç aşamasında söndürmeye çalışır, kaçış yolunu daima arkasında tutar.
- Yangın büyüyorsa müdahaleyi bırakır, kapıları kapatarak yayılmayı geciktirir ve tahliyeye katılır.
- İtfaiye gelince yangının yeri ve kullanılan söndürücüler hakkında bilgi verir, sonra itfaiyenin talimatıyla hareket eder.
Hazırlık döneminde
- Sorumlu olduğu bölgedeki söndürücülerin yerinde, önü açık ve bakım etiketinin güncel olduğunu kontrol eder.
- Uygulamalı söndürme eğitimine ve tatbikata katılır.
- Elektrik panosu ve gaz vanası gibi kesme noktalarının yerini bilir.
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.128 de aynı sırayı tarif eder: ekipler itfaiye gelene kadar işyerindeki görevli amirden, itfaiye gelince itfaiye amirinden talimat alır.
Kurtarma Ekibinin Görevleri Nelerdir?
Kurtarma ekibi, acil durum sonrası çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer kişilerin arama ve kurtarma işlerini yürütür (m.11/2-b). Uygulamada bu ekip "arama, kurtarma ve tahliye ekibi" adıyla da anılır. Kurtarma, ekip üyesinin kendi güvenliğini riske atmayacağı sınırda yapılır; mahsur kalan kişiye ulaşmak dış ekiplerin işidir.
Acil durum anında
- Bölgesindeki kişilerin kaçış yollarına yönelmesine yardım eder.
- Tuvalet, arşiv ve depo gibi kapalı alanlarda kimsenin kalmadığını kontrol eder.
- Yaşlı, engelli ve gebe çalışanlara önceden belirlenen düzenle refakat edilmesini sağlar (m.10/4).
- Ulaşamadığı kişileri koruma ekibine ve dış müdahale ekiplerine bildirir.
Hazırlık döneminde
- Kaçış yollarının ve acil çıkışların açık olduğunu düzenli olarak kontrol eder.
- Bölgesinde tahliyede refakat gerekecek kişileri bilir ve listeyi koruma ekibiyle paylaşır.
- Tahliye krokisindeki rotaları ve toplanma yerini ezbere bilir.
Koruma Ekibinin Görevleri Nelerdir?
Koruma ekibinin yönetmelikteki görev tanımı dört ekip arasında en geniş olanıdır. Panik ve kargaşayı önler, ekipler arası koordinasyonu ve sayımı yürütür, gerektiğinde dış müdahale ekiplerine bilgi verir (m.11/2-c). Eski uygulamadaki "kurtarılan eşya ve evrakı korumak" tanımı Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.127'den gelir; işyeri yönetmeliği ise ağırlığı insana ve sayıma verir.
Acil durum anında
- Toplanma yerinde sayımı yürütür, eksik kişileri kurtarma ekibine ve dış ekiplere bildirir.
- Çalışanların binaya geri dönmesini engeller ve paniği önleyecek yönlendirmeyi yapar.
- İtfaiye, sağlık ekibi ve kolluk geldiğinde olay yeri, eksik kişiler ve tehlikeli bölümler hakkında bilgi verir.
- Ekip başlarından durum bilgisini toplar ve işverene ya da vekiline iletir.
Hazırlık döneminde
- Sayım için güncel çalışan ve ziyaretçi listesine olay anında nasıl ulaşılacağını belirler.
- Acil durum irtibat numaralarının güncel olduğunu kontrol eder.
- Tatbikatta sayım süresini ve eksik kişi bildirimini test eder.
İlk Yardım Ekibinin Görevleri Nelerdir?
İlk yardım ekibi, acil durumdan olumsuz etkilenen kişilerin ilk yardım müdahalelerini yapar (m.11/2-ç). Bu ekipteki destek elemanları İlkyardım Yönetmeliği esaslarına göre görevlendirilir ve belgeli ilkyardımcı olmak zorundadır (m.11/5, m.15/4). Söndürme veya kurtarma ekibindeki bir çalışanın ilkyardımcı belgesi taşıması gerekmez.
Acil durum anında
- Toplanma yerinde ya da güvenli bir noktada ilk yardım alanı kurar.
- Yaralılara belgesinin kapsamı içinde müdahale eder ve 112 ile iletişimi sağlar.
- Sağlık ekibine yaralı sayısını, durumunu ve yapılan müdahaleyi aktarır.
Hazırlık döneminde
- İlk yardım dolabı ve çantalarının içeriğini düzenli kontrol eder, eksikleri bildirir.
- İlkyardımcı belgesinin geçerlilik tarihini takip eder.
- Tatbikatta yaralı senaryosuna katılır.
İşyerine Göre Hangi Ek Ekipler Kurulabilir?
Yönetmelik dört ekip sayar; aşağıdaki ekipler zorunlu değildir ve işyerinin riskine göre kurulur. Kurulduklarında da dört zorunlu ekibin yerine geçmez, onlara eklenir:
- Haberleşme ekibi: büyük tesislerde alarm, anons ve dış kurumlarla iletişimi tek elde toplar. Koordinasyon görevi yönetmelikte koruma ekibine verildiği için bu ekip koruma ekibinin alt birimi olarak düşünülebilir.
- Kat veya bölüm tahliye sorumluları: çok katlı binalarda her katta kaçış yönlendirmesini yapan kişilerdir. Görev kurtarma ekibinin işiyle örtüşür, ekip listesinde bu ekibin içinde gösterilmesi karışıklığı önler.
- Kimyasal dökülme müdahale ekibi: tehlikeli kimyasal depolanan işyerlerinde dökülmeyi sınırlandıran, özel donanımlı ekiptir. Bu işyerlerinde acil durumların belirlenmesi zaten kimyasal yayılım ihtimalini kapsar (m.8/1-b).
- Refakat görevlileri: yaşlı, engelli, gebe çalışanlar ve kreşteki çocuklar için refakat tedbiri zorunludur (m.10/4). Tedbir zorunludur ama ayrı bir ekip şart değildir; görev çoğu zaman kurtarma ekibindeki adlandırılmış kişilere verilir.
Ekip Başı ve Acil Durum Koordinatörü Ne İş Yapar?
Bir konuda birden fazla çalışan görevlendirilmişse bu kişiler ekip hâlinde çalışır ve her ekipte bir ekip başı bulunur (m.11/6). Ekipler arası koordinasyon için ise işveren, koruma ekibinden bir veya daha fazla sorumlu görevlendirir (m.11/7). "Acil durum koordinatörü" yönetmelikte geçen bir unvan değildir; uygulamada bu koordinasyon sorumlusu için kullanılır.
- Ekip başı: ekibini toplar, görev dağıtır, eksik üye varsa yedeği devreye alır ve ekibinin durumunu koordinasyon sorumlusuna bildirir.
- Koordinasyon sorumlusu: ekip başlarından bilgi toplar, ekipler arasında kişi kaydırır ve dış müdahale ekiplerine olay özetini verir.
- İşveren: görevlendirme yapmak, görevlilerin sorumluluğunu işverenin yükümlülüğünden düşürmez (m.5/2). Tahliye kararının kimde olduğu acil durum planında yazılı olmalıdır.
Koordinasyon sorumlusunun yedeği de belirlenmelidir. Tek kişiye bağlı bir koordinasyon, o kişi izinliyken çalışmaz.
Acil Durum Ekip Listesi Nasıl Hazırlanır, Nereye Asılır?
Yönetmelik listenin içeriğini ve asılma biçimini açıkça yazar. Ekiplerde görevlendirilen destek elemanlarının adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgileri listede yer alır. Liste, çalışanların görüş seviyesine uygun yükseklikte ve görünür şekilde asılır (m.11/9).
Aynı bilgiler, varsa yedeklerle birlikte acil durum planının dokümantasyonunda da bulunur (m.12/1-f-4). Pratikte iyi bir liste şu alanları taşır:
- Ekip adı ve ekip başı, ardından üyeler ve yedekler.
- Her kişi için ad soyad, unvan, sorumluluk alanı (kat, bölüm) ve telefon.
- Vardiyalı işyerinde her kişinin vardiyası.
- Koordinasyon sorumlusu ve acil durum irtibat numaraları.
- Listenin son güncellenme tarihi.
Listeyi asmak bilgilendirmenin yalnız bir parçasıdır. Tüm çalışanlar acil durum planı ve ekiplerdeki destek elemanları hakkında bilgilendirilir (m.15/1). Ziyaretçi, alt işveren çalışanı ve toplantı katılımcıları da acil durum ekipleri hakkında bilgilendirilir (m.5/1-g). Bu yüzden listenin giriş ve toplanma noktalarına yakın asılması işe yarar.
Acil Durum Ekipleri Görev Tanımları Örneği (Word)
Hazırladığımız örnek belge yalnız ekip görevlerini içerir, bir acil durum planı değildir. Koordinasyon sorumlusu, ekip başı ve dört ekibin her biri için görevler iki başlıkta verilir: "acil durum anında" ve "hazırlık döneminde". Her ekipte yönetmelikteki görev ayrı kutuda durur, uygulama önerileri maddeler hâlindedir.
- Her ekip için kısa üye tablosu: ad soyad, vardiya, telefon, tebliğ imzası; ekip başı ve yedek satırı hazır.
- Tebliğ bölümü: tebliğ eden işveren veya vekili ile hazırlayan iş güvenliği uzmanının imza alanı.
- Örnek kişi adı yoktur; alanlar boş gelir, maddeler işyerinize göre düzenlenir.
Tatbikatta Acil Durum Ekiplerinin Rolü Nedir?
Tatbikat, maden işyerleri dışında en geç yılda bir yapılır ve tatbikat formuyla belgelenir (m.13/1-2). Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.129 da binada yılda en az bir söndürme ve tahliye tatbikatı ister. Tatbikat, ekiplerin kâğıttaki görevleri sahada yapıp yapamadığını gösteren tek ölçüdür.
- Söndürme ekibi: söndürücüye ulaşma süresi ve doğru cihaz seçimi gözlenir.
- Kurtarma ekibi: kapalı alan kontrolünün yapılıp yapılmadığı ve refakat düzeni gözlenir.
- Koruma ekibi: sayımın süresi ve eksik kişinin doğru bildirilmesi gözlenir.
- İlk yardım ekibi: yaralı senaryosunda müdahale alanının kurulması gözlenir.
Aksayan görevler tatbikat formuna yazılır ve düzeltici-önleyici tedbire bağlanır (m.13/1). Senaryo ve dakika dakika akış için yangın tatbikatı rehberine bakın.
Ekip Listesi Nasıl Güncel Tutulur?
Yönetmelik iki güncellik kuralı koyar. Destek elemanları ve yedekleri belirlenirken vardiya düzeni dikkate alınır (m.11/8). Ekip üyesi işyerinden ayrılır veya yer değiştirirse yerine yeniden görevlendirme yapılır (m.11/10).
- İşten ayrılma: ayrılış işlemiyle aynı gün ekip listesi kontrol edilir, yeni görevlendirme ve eğitim planlanır.
- Vardiya: her vardiyada her ekipten en az bir kişi ve ekip başı ya da onun yedeği bulunur.
- İzin ve rapor: uzun izinde olan üyenin görevini yedeği devralır; yedek de aynı eğitimi almış olmalıdır.
- Bölüm değişikliği: sorumluluk alanı kat veya bölüme bağlıysa yeni bölüm için görev yeniden tanımlanır.
Pratik bir kural: asılı listenin tarihi son personel değişikliğinden eskiyse liste bayattır. Değişiklik kaydını acil durum planındaki ekip ekiyle aynı günde işlemek, plan ile saha arasındaki farkı kapatır.
Acil Durum Ekiplerinin Donanımı Neleri Kapsar?
İşveren, acil durumlarda kullanılacak kişisel koruyucu donanımların ve müdahale ekipmanlarının belirlenen acil durumlara ve ekiplerin görevlerine uygun olmasını sağlar (m.5/1-ğ). Yönetmelik bir malzeme listesi vermez; donanım, işyerinin acil durum senaryolarından türetilir.
| Ekip | Sık kullanılan donanım (örnek) |
|---|---|
| Söndürme | Taşınabilir söndürücüler, yangın dolabı, ısıya dayanıklı eldiven |
| Kurtarma | El feneri, ışıklı yelek, düdük, gerekiyorsa sedye |
| Koruma | Sayım listesi, megafon veya telsiz, ışıklı yelek, ayırt edici kol bandı |
| İlk yardım | İlk yardım çantası ve dolabı, battaniye, tek kullanımlık eldiven |
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.128/3, ekiplerin kullanacağı malzemelerin bina sahibi veya yöneticisince bulundurulmasını ister. Donanım kilitli bir dolapta ve anahtarı tek kişide duruyorsa olay anında işe yaramaz; erişim tatbikatta ayrıca denenir.
Acil Durum Ekibi Eğitimi Ne Sıklıkla Yenilenir?
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin özel eğitimi için sabit bir yenileme süresi koymaz. Yönetmelik eğitimin verilmesini, işveren ve eğitim verenlerce imzalanarak belgelendirilmesini ister (m.15/3). Kesin süre yalnız ilk yardım ekibi için vardır: ilkyardımcı belgesi üç yıl geçerlidir ve güncelleme eğitimiyle yenilenir.
Süre yazılı olmasa da beceri pratik yapılmadan kalıcı olmaz. Yaygın uygulama, yıllık tatbikatı eğitimin tekrarı gibi kullanmak ve yeni katılan her üyeye göreve başlamadan özel eğitim vermektir. Eğitimi kimlerin verebileceği ve belge düzeni için destek elemanı rehberindeki eğitim bölümüne, ilkyardımcı belgesinin yenileme penceresi için ilkyardımcı rehberine bakın.
Acil durum ekiplerinin görevleri hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa destek@firstisg.com adresine yazın, 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Acil durum ekipleri nelerdir?
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik m.11/1'e göre dört ekip oluşturulur: söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım. Haberleşme veya kimyasal dökülme müdahale ekibi gibi ek ekipler yönetmelikte zorunlu değildir; işyerinin riskine göre dört ekibe ek olarak kurulur.
Acil durum ekipleri kaç kişiden oluşur?
Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için çok tehlikelide her 30, tehlikelide her 40, az tehlikelide her 50 çalışana kadar en az bir kişi görevlendirilir (m.11/3). 10'dan az çalışanı olan işyerinde üç ekip için tek kişi yeterlidir (m.11/4). İlk yardım ekibi İlkyardım Yönetmeliği oranına tabidir. Hazır tablo ve örnek hesap için destek elemanı rehberine bakın.
Acil durum ekiplerinin görevleri nelerdir?
Söndürme ekibi yangına ilk müdahaleyi yapar, kurtarma ekibi arama ve kurtarmayı yürütür. Koruma ekibi paniği önler, sayımı ve ekipler arası koordinasyonu yürütür, dış müdahale ekiplerine bilgi verir. İlk yardım ekibi etkilenen kişilere ilk yardım yapar (m.11/2). Her ekibin olay öncesi hazırlık görevleri de vardır: söndürücü, kaçış yolu ve ilk yardım dolabı kontrolü gibi.
Söndürme ekibinin görevleri nelerdir?
Yönetmeliğe göre söndürme ekibi, çıkan yangına derhal müdahale ederek mümkünse kontrol altına alır, genişlemesini önler ve söndürür (m.11/2-a). Yangın büyürse müdahaleyi bırakıp tahliyeye katılır ve itfaiye gelince onun talimatıyla hareket eder. Hazırlık döneminde bölgesindeki söndürücülerin yerinde ve bakımlı olduğunu kontrol eder.
Kurtarma ekibinin görevleri nelerdir?
Kurtarma ekibi, acil durum sonrası çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer kişilerin arama ve kurtarma işlerini yürütür (m.11/2-b). Kapalı alanlarda kimsenin kalmadığını kontrol eder, refakat gereken kişilerin tahliyesine yardım eder ve ulaşamadığı kişileri bildirir. Hazırlık döneminde kaçış yollarının açık olduğunu kontrol eder.
Koruma ekibinin görevleri nelerdir?
Koruma ekibi panik ve kargaşayı önler, ekipler arası koordinasyonu ve sayımı yürütür, gerektiğinde ulusal ve yerel kurumların müdahale ekiplerine bilgi verir (m.11/2-c). Ekipler arası koordinasyon sorumlusu da bu ekipten görevlendirilir (m.11/7). Eşya ve evrakın korunması tanımı ise Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.127'de yer alır.
Acil durum ekip listesi nasıl hazırlanır, nereye asılır?
Listede ekiplerdeki destek elemanlarının adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgileri yer alır. Liste, çalışanların görüş seviyesine uygun yükseklikte ve görünür şekilde asılır (m.11/9). Vardiya, yedekler ve güncelleme tarihi eklenmesi pratikte işe yarar. Görev maddeleri ve üye tablosu hazır bir örnek için görev tanımları örneğini (.docx) indirebilirsiniz.
Acil durum koordinatörü zorunlu mu?
"Acil durum koordinatörü" unvanı yönetmelikte geçmez. Yönetmelik, ekipler arası koordinasyon için koruma ekibinden bir veya daha fazla sorumlu görevlendirilmesini (m.11/7) ve her ekipte bir ekip başı bulunmasını (m.11/6) ister. Uygulamada koordinatör denen kişi bu koordinasyon sorumlusudur; yedeğinin de belirlenmesi önerilir.
Acil durum ekibi eğitimi ne sıklıkla yenilenir?
Yönetmelik, söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin özel eğitimi için sabit bir yenileme süresi koymaz; eğitimin verilmesini ve imzalı belgelendirilmesini ister (m.15/3). İlk yardım ekibinde ilkyardımcı belgesi üç yıl geçerlidir ve güncelleme eğitimiyle yenilenir. Yaygın uygulama, en geç yılda bir yapılan tatbikatı tekrar olarak kullanmak ve yeni üyeyi göreve başlamadan eğitmektir.
Ekip Listeleriniz Personel Değişince Eskimesin
Ekip listesi en çok personel değiştiğinde eskir. FirstİSG'de acil durum ekipleri, eğitim tarihleri ve tatbikat bulguları kayıt altında tutulur; tatbikatta aksayan görevler sorumlu ve terminli takibe bağlanır.
Acil durum ekiplerini, eğitimleri ve tatbikat bulgularını tek uygulamada izleyin
FirstİSG uygulamasında ekip listeleri, eğitim tarihleri ve tatbikat kayıtları tek yerde durur; tatbikatta aksayan görevler sorumlu ve terminli DÖF olarak takip edilir.
Her ay ücretsiz rapor hakkı · iOS + Android
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın; FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok. İlk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın