İlkyardım Yönetmeliği: Oranlar, Eğitim, Sınav ve Belge Süresi

Yönetmelik Neyi Düzenler? (Kısa Cevap)

İlkyardım Yönetmeliği (RG: 29.07.2015, S: 29429) ilkyardım eğitimlerini, eğitim merkezlerinin yetkilendirilmesini, sınav ve belge rejimini ve işyerlerinde bulundurulacak ilkyardımcı sayılarını düzenler. Sağlık Bakanlığı mevzuatıdır; eğitim verecek ve alacak bütün kamu kurumlarını, gerçek kişileri ve özel kuruluşları kapsar (m.2). İşyerlerini İSG tarafında ilgilendiren yüzü, m.19'daki ilkyardımcı bulundurma oranlarıdır.

Bu sayfa yönetmeliğin madde referanslı özetidir; işyerindeki uygulama pratiği (vardiya kapsaması, görevlendirme yazısı, ilkyardım dolabı) ilkyardımcı zorunluluğu rehberinde, sayı hesabı ilkyardımcı hesaplayıcısında anlatılır. Bağlayıcı çerçeve her zaman yürürlükteki güncel yönetmelik metnidir.

İlkyardım Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Kaç Yönetmelik Çıktı?

Yönetmelik yayımından bu yana iki kez değiştirildi. Asıl metin 29 Temmuz 2015 tarihli ve 29429 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Değişiklikler ise 27 Ağustos 2020 tarihli 31226 sayılı ve 27 Aralık 2025 tarihli 33120 sayılı Resmî Gazete'lerle yürürlüğe girdi. Yönetmelik ayrıca, 22 Mayıs 2002 tarihli ve 24762 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan önceki İlkyardım Yönetmeliği'ni yürürlükten kaldırdı (m.31).

İşyerleri açısından en önemli haber, m.19'un hiç değişmemiş olmasıdır. Kenar başlığı "İlkyardımcı bulundurulması" olan bu madde 2015'ten beri aynı metinle yürürlüktedir. Madde, az tehlikelide 20, tehlikelide 15, çok tehlikelide 10 çalışan oranını korur; oran değişti diyen kaynaklara itibar etmeyin.

2020 değişikliği ağırlıklı olarak eğitim rejimini elden geçirdi. Eğitim sürelerini düzenleyen m.20 tümüyle yeniden yazıldı, eğitim konularını sayan m.21/2 değiştirildi ve otomatik eksternal defibrilatör eğitimi yönetmeliğe girdi.

2025 değişikliği belge takibi açısından kritik olanıdır. Güncelleme eğitiminin zamanlaması, belge geçerlilik süresinin bitiminden önceki 3 ay olarak netleştirildi (m.21/4 ve m.23/1-a). Aynı değişiklik uygulama sınavının kapsamını da yeniden belirledi (m.22/7). Belgesi dolmak üzere olan çalışanı süre bittikten sonra eğitime yollamak, belgenin geçersiz sayılmasıyla sonuçlanır.

Bu sayfa yürürlükteki konsolide metne göre hazırlandı. Bağlayıcı çerçeve her zaman Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel yönetmelik metnidir.

Kaç Çalışana Bir İlkyardımcı Zorunlu? (m.19)

Az tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışan için 1, tehlikeli işyerlerinde her 15 çalışana kadar 1, çok tehlikeli işyerlerinde her 10 çalışana kadar 1 ilkyardımcı bulundurulur (m.19). Hesap her zaman yukarı yuvarlanır.

Örnek: çok tehlikeli sınıfta 23 çalışanı olan bir işyeri, 23 bölü 10 işleminden çıkan 2,3 sonucunu yukarı yuvarlayarak en az 3 ilkyardımcı bulundurmak zorundadır. Aynı işyeri az tehlikeli sınıfta olsaydı, 23 bölü 20 işleminden çıkan 1,15 sonucuyla 2 ilkyardımcı yeterli olurdu.

Çalışan sayınızı girerek zorunlu ilkyardımcı, destek elemanı ve çalışan temsilcisi sayısını tek formda görmek için hesaplayıcıyı kullanın. İşyeri tarafındaki çerçeveyi 6331 sayılı Kanun m.11 (acil durumlarla mücadele için görevlendirme) tamamlar.

Birden fazla şubesi olan işletmelerde oran her şube için ayrı ayrı hesaplanır; merkezdeki toplam çalışan sayısı değil, o şubede fiilen çalışan sayısı esas alınır. Şantiye veya saha ekibi gibi dağınık çalışma düzeninde de aynı mantık geçerlidir: her ayrı çalışma alanı kendi oranını karşılamalıdır.

İlkyardımcı Olacak Çalışan Nasıl Seçilir?

Yönetmelik, ilkyardımcı olacak çalışanın seçim kriterlerini işverene bırakır; tek şart, eğitimi tamamlayıp sınavı geçerek belge almasıdır. Uygulamada işverenler genellikle işyerinde sürekli bulunan, vardiya değişse de kapsamayı koruyan ve göreve gönüllü çalışanları tercih eder.

İletişim bilgileri güncel ve acil durumda hızlı ulaşılabilir bir çalışan seçmek pratikte işe yarar. Yönetmelik bunu madde olarak zorunlu kılmasa da, denetimde "kâğıt üzerinde ilkyardımcı var, sahada ulaşılamıyor" bulgusu sık karşılaşılan bir eksikliktir. Çok vardiyalı işyerlerinde her vardiyada en az bir ilkyardımcının fiilen bulunması, oran tablosunun asıl amacına hizmet eder.

İşten ayrılma, uzun süreli izin veya görev değişikliği ilkyardımcı kapsamasını hızla bozabilir. Bu yüzden yedek aday belirlemek ve belge süresi dolmadan yeni bir çalışanı eğitime yönlendirmek, oran tablosunu sürekli karşılamanın en güvenli yoludur.

İlkyardımcı Adaylarının ve İşyerlerinin Sık Yaptığı Hatalar Nelerdir?

En sık karşılaşılan hata, 3 aylık güncelleme penceresinin kaçırılmasıdır: pencere belge süresinin bitiminden ÖNCEKİ üç aydır, sonrasındaki üç ay değildir. Bu pencerede güncelleme eğitimi alınmazsa belge tamamen geçersiz sayılır ve kişi temel eğitimi baştan almak zorunda kalır (m.23/1-a). Oran tablosundaki sayı kâğıt üstünde tamam görünse de, süresi dolmuş bir belge işyeri için hiç ilkyardımcısı yokmuş gibi değerlendirilir.

İkinci sık hata, işyeri hekiminin veya iş güvenliği uzmanının yetkisiz eğitim vermesidir. Bu kişiler sağlık alanında eğitimli olsalar da, il sağlık müdürlüğünce yetkilendirilmiş bir merkezin eğitmeni değillerse düzenledikleri sertifika resmi ilkyardımcı belgesi sayılmaz ve denetimde geçersiz kabul edilir.

Üçüncü hata, ilkyardımcı oranı ile destek elemanı oranının karıştırılmasıdır. İlkyardımcı sayısı bu yönetmeliğin 20-15-10 oranına, destek elemanı sayısı ise Acil Durumlar Yönetmeliği'nin 50-40-30 oranına göre ayrı ayrı hesaplanır. İkisi aynı kişi olabilir ama sayıları birbirinin yerine geçmez.

Son hata, vardiyalı çalışmada her vardiyada yeterli ilkyardımcı bulunmasının gözden kaçırılmasıdır. Oran tablosu toplam çalışan sayısına göre asgari sayıyı verir; gece vardiyası veya farklı katlarda çalışma varsa, her bölgede fiilen ulaşılabilir en az bir ilkyardımcı ayrıca planlanmalıdır.

Beşinci hata, işten ayrılan ilkyardımcının yerine yenisinin zamanında atanmamasıdır. Oran tablosu anlık bir fotoğraf değil, sürekli karşılanması gereken bir eşiktir ve boşluk fark edilmeden aylarca sürebilir.

Denetimde İlkyardımcı İçin Hangi Belgeler İstenir?

İş müfettişi veya İSG uzmanı denetiminde ilk istenen evrak, ilkyardımcının güncel belgesinin aslı veya onaylı bir örneğidir; belge tarihi ve merkez bilgisi kontrol edilir. İkinci evrak, işverenin ilgili çalışanı ilkyardımcı olarak görevlendirdiğini gösteren yazılı görevlendirme belgesidir; bu belge olmadan sertifika tek başına yeterli sayılmaz.

Çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre gereken asgari ilkyardımcı sayısının oran tablosuyla uyumlu olup olmadığı ayrıca kontrol edilir. İşten ayrılan bir ilkyardımcının yerine yenisi atanmamışsa, bu eksiklik oran tablosunda görünmese de denetimde bulgu olarak kaydedilir. İlkyardım dolabının erişilebilir konumu, içeriğinin eksiksizliği ve düzenli kontrolü de saha denetiminin bir parçasıdır.

Belge, görevlendirme yazısı ve oran hesabının aynı anda güncel tutulması tek seferlik bir işlem değil, sürekli bir takip gerektirir; personel değişimi ve belge yenileme tarihleri birbirinden bağımsız ilerler. Süre takibi için sertifika takibi özelliğine bakabilirsiniz.

Eksiklik tespit edildiğinde işverene düzeltme için süre tanınabilir, ancak eksikliğin tekrarı veya ağırlığı 6331 sayılı Kanun'un idari yaptırım hükümlerine konu olabilir. Bu nedenle oran ve belge takibini denetim öncesine değil sürekli hale getirmek daha güvenlidir.

Belge Sürelerini Sistem Hatırlasın

İlkyardımcı yükümlülüğü bir kere kurulan değil, sürekli yaşatılan bir düzendir: 3 yıllık belgeler farklı tarihlerde dolar, işten ayrılmalar vardiya kapsamasını deler. FirstİSG'de ilkyardımcı belgeleri çalışan bazında son geçerlilik tarihiyle izlenir, süresi yaklaşanlar için otomatik uyarı üretilir; eksik ilkyardımcı bulgusu DÖF olarak terminli takibe bağlanır.

Aynı panelde tehlike sınıfınız ve çalışan sayınız değiştiğinde oran otomatik yeniden hesaplanır; şube açtığınızda veya kapattığınızda her lokasyonun kendi ilkyardımcı ve destek elemanı sayısı ayrı ayrı görünür.

Her ay 4 ücretsiz rapor hakkıyla deneyin

Mobil uygulama: App Store · Google Play