İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik: Plan, Ekipler ve Tatbikat
Destek elemanı 30/40/50 kuralı ve 10'dan az çalışan istisnası (m.11), yılda en az bir tatbikat (m.13), 2/4/6 yıl plan yenileme (m.14) — madde referanslı özet
Acil Durumlar Yönetmeliği Nedir? — Kısa Cevap
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (RG: 18.06.2013, S: 28681); yangın, patlama, tehlikeli kimyasal yayılımı, doğal afet gibi acil durumlara karşı işyerlerinde yapılması gereken hazırlıkları — acil durum planı, görevlendirilecek çalışanlar (destek elemanları), tatbikat ve dokümantasyon — düzenler. 6331 sayılı Kanun'un 11 ve 12. maddelerine dayanır ve Kanun kapsamındaki tüm işyerlerini bağlar; çalışan sayısı ve tehlike sınıfı ayrımı yoktur. Yönetmelikte 1 Ekim 2021 tarihli değişiklikle (RG: 31615) ekip yapısı ve küçük işyeri istisnası güncellenmiştir.
Bu sayfa yönetmeliğin ne dediğini özetler. Planın bileşenleri, senaryo yazımı ve indirilebilir şablonla adım adım hazırlık için acil durum planı rehberine; kat planının çizimi için tahliye krokisi rehberine bakın.
İşverenin Yükümlülükleri ve Planın Kapsamı
İşveren; muhtemel acil durumları önceden değerlendirip belirlemek, olumsuz etkileri önleyici ve sınırlandırıcı tedbirleri almak, ölçüm ve değerlendirmeler yapmak, çalışanları görevlendirip donanım sağlamak ve acil durumlarla mücadele için işyeri dışındaki kuruluşlarla (itfaiye, AFAD, sağlık) irtibatı sağlayacak düzeni kurmakla yükümlüdür. Acil durumların belirlenmesinde risk değerlendirmesi sonuçları esas alınır.
Hazırlanan acil durum planı; belirlenen acil durumları, önleyici-sınırlandırıcı tedbirleri, müdahale ve tahliye yöntemlerini, görevlendirilen kişileri ve kat/yerleşim krokilerini içeren yazılı dokümandır. Planın hazırlanması işverenin sorumluluğundadır; çalışma iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin katkısıyla yürütülür, İSG profesyoneli bulundurma yükümlülüğü olmayan işyerlerinde bile plan zorunludur.
Görevlendirilecek Çalışanlar: 30/40/50 Kuralı (m.11)
İşveren; işyerinde söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım konularında ekipler oluşturur. Söndürme, kurtarma ve koruma konularının her biri için asgari destek elemanı sayısı tehlike sınıfına bağlıdır (uygulamada bu ekipler "yangınla mücadele" ve "arama, kurtarma ve tahliye" ekipleri olarak da adlandırılır):
| Tehlike sınıfı | Destek elemanı (konu başına) |
|---|---|
| Çok tehlikeli | Her 30 çalışana kadar en az 1 |
| Tehlikeli | Her 40 çalışana kadar en az 1 |
| Az tehlikeli | Her 50 çalışana kadar en az 1 |
Küçük işyeri istisnası (m.11/4, 1 Ekim 2021 değişikliği): 10'dan az çalışanı olan işyerlerinde; acil durumlara ilişkin ulusal ve yerel kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlamak ve söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin tamamı için uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az bir çalışanın destek elemanı olarak görevlendirilmesi yeterlidir.
İlkyardımcı sayısı bu tablodan ayrı hesaplanır: İlkyardım Yönetmeliği'ne göre az tehlikelide her 20, tehlikelide her 15, çok tehlikelide her 10 çalışana kadar 1 sertifikalı ilkyardımcı görevlendirilir. Destek elemanının görev, eğitim ve donanım şartları için destek elemanı rehberine bakın; işyeriniz için tüm sayıları ilkyardımcı ve destek elemanı hesaplayıcıyla tek seferde hesaplayın.
Dokümantasyon ve Tatbikat (m.13)
Acil durum planının yazılı hâle getirilmesi zorunludur; plan, sayfaları numaralandırılıp hazırlayanlar tarafından imzalanarak işyerinde saklanır ve kat planları/krokiler görünür yerlere asılır. Krokide işaretlenmesi gerekenler (çıkış yolları, toplanma yeri, söndürme ekipmanı, elektrik/gaz kesme noktaları) için tahliye krokisi rehberi lejantlı bir şablon da sunar.
Hazırlanan planın uygulama adımlarının izlenmesi ve uygulanabilirliğinin doğrulanması için yılda en az bir kez tatbikat yapılır (m.13); tatbikat raporlanır, görülen eksiklikler düzeltici-önleyici tedbirlerle kapatılır. Maden işyerlerinde tatbikat kendi özel mevzuatına göre yürütülür. Çalışanlar; planın kendilerini etkileyen bölümleri, görevlendirilen destek elemanları ve tahliye düzeni hakkında bilgilendirilir ve eğitilir.
Planın Yenilenmesi: 2/4/6 Yıl Kuralı (m.14)
| Tehlike sınıfı | Azami yenileme süresi |
|---|---|
| Çok tehlikeli | En geç 2 yılda bir |
| Tehlikeli | En geç 4 yılda bir |
| Az tehlikeli | En geç 6 yılda bir |
Süreler üst sınırdır: işyerinde veya yakın çevresinde, belirlenen acil durumları etkileyebilecek ya da yeni acil durumlara yol açabilecek bir değişiklik (taşınma, tadilat, yeni proses, komşu tesiste değişiklik vb.) olduğunda plan süre beklenmeden tamamen veya kısmen yenilenir. Bu takvim, risk değerlendirmesinin 2/4/6 yıl kuralıyla paraleldir — iki dokümanı aynı takvimde yönetmek pratikte işi kolaylaştırır.
Yükümlülüklerin ihlalinde 6331 m.26 uyarınca idari para cezası uygulanır; güncel tutarlar için 2026 ceza tablosuna veya ceza hesaplayıcıya bakın.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlı bir mevzuat özetidir; bağlayıcı çerçeve yürürlükteki yönetmelik metnidir.
Acil Durumlar Yönetmeliği hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Acil durum planı hangi işyerlerinde zorunlu?
Tümünde. Yönetmelik, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki bütün işyerlerini kapsar — çalışan sayısı ve tehlike sınıfı fark etmez, tek çalışanı olan işyeri de acil durum planı hazırlamakla yükümlüdür. Planın adım adım nasıl hazırlanacağı için acil durum planı rehberine bakın.
Kaç çalışana bir destek elemanı görevlendirilir?
Söndürme, kurtarma ve koruma konularının her biri için; çok tehlikeli işyerlerinde her 30, tehlikeli işyerlerinde her 40, az tehlikeli işyerlerinde her 50 çalışana kadar uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az birer destek elemanı görevlendirilir (m.11). İlkyardımcı sayısı ise ayrı mevzuata tabidir — ilkyardımcı ve destek elemanı hesaplayıcıyla işyeriniz için hesaplayabilirsiniz.
10'dan az çalışanı olan işyerinde kaç destek elemanı gerekir?
1 Ekim 2021 değişikliğiyle eklenen m.11/4'e göre, 10'dan az çalışanı olan işyerlerinde — kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlamak ve söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin tamamı için — uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az bir çalışanın destek elemanı olarak görevlendirilmesi yeterlidir. İlkyardımcı yükümlülüğü bu istisnadan ayrı hesaplanır.
Acil durum tatbikatı ne sıklıkla yapılır?
Yönetmelik m.13'e göre işyerlerinde yılda en az bir kez tatbikat yapılır; tatbikat raporlanır ve görülen eksiklikler için düzeltici-önleyici tedbir alınır. Maden işyerlerinde tatbikat, kendi özel yönetmeliği esaslarına göre yürütülür. Senaryo çeşitleri ve değerlendirme pratiği için acil durum planı rehberinin tatbikat bölümüne bakın.
Acil durum planı kaç yılda bir yenilenir?
Azami süreler tehlike sınıfına göre belirlenir (m.14): çok tehlikelide 2, tehlikelide 4, az tehlikelide 6 yılda bir. İşyerinde veya yakın çevresinde belirlenen acil durumları etkileyebilecek ya da yeni acil durumlara yol açabilecek bir değişiklik olduğunda plan, süre beklenmeden tamamen veya kısmen yenilenir.
Acil durum planını kim hazırlar?
Yükümlülük işverenindir; çalışma, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin katkısıyla, çalışanların görüşü alınarak yürütülür. İSG profesyoneli bulundurma yükümlülüğü olmayan küçük işyerlerinde de plan zorunludur — işveren bu durumda çalışanları arasından görevlendirme yaparak veya dışarıdan hizmet alarak hazırlatır. Planın eklerinden tahliye krokisi için kroki rehberine bakın.
Tatbikat ve Yenileme Tarihlerini Sistem Hatırlasın
Acil durum yükümlülüklerinin çoğu takvim işidir: yılda bir tatbikat, 2/4/6 yılda bir plan yenileme, destek elemanı eğitimlerinin güncel tutulması. First İSG'de bu tarihler ajandada tehlike sınıfınıza göre izlenir; tatbikatta görülen eksiklikler fotoğraflı DÖF kaydına dönüşür ve kapanana kadar takip edilir — denetimde "tatbikat yapıldı ama kaydı yok" durumuna düşmezsiniz.
Her ay ücretsiz rapor hakkıyla deneyin
Mobil uygulama: App Store · Google Play
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın — FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok — ilk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın