Market ve Mağaza Risk Değerlendirmesi Örneği (2026)

Market ve Mağazada Hangi Tehlikeler Görülür?

Market ve mağazada başlıca tehlikeler devrilen veya sabitlenmemiş raflar, düzensiz depo istifi, elle taşımada bel incinmesi, maket bıçağıyla kesikler, ıslak zeminde kayma ve kaçak akım rölesiz elektrik tesisatıdır. Kasada uzun süre tekrarlanan hareket de kas iskelet rahatsızlıklarına yol açar. Perakendede risklerin ayırt edici yanı, çalışanların yanında müşterilerin de sürekli sahada olmasıdır. Devrilen raf ya da ıslak zemin ziyaretçiyi de etkiler:

Raf, istif ve depo

• Devrilecek şekilde istiflenmiş malzeme ve sabitlenmemiş raflar: raf ünitelerinin duvara/birbirine bağlanmaması, ağır ürünlerin üst raflara konması, mağazanın en karakteristik riski.
• Depoda dar geçiş ve düzensiz istif: tahliyeyi engelleyen yerleşim, devrilen kolilerin altında kalma, aydınlatmayı kapatan istif.
• Seyyar merdivenle üst raflara erişim: merdivenin sabitlenmemesi, sandalye/koli üstüne çıkma, yüksekten düşme.

Elle taşıma ve kesici aletler

• Ağır ve şekilsiz kolilerin tek kişiyle taşınması: bel-sırt incinmesi; taşıma arabası/transpalet kullanılmaması.
• Maket bıçağıyla koli açma: el kesikleri; emniyetli bıçak ve kesme yönü eğitimi ile büyük ölçüde önlenir.

Zemin, geçişler ve müşteri alanı

• Islak-kaygan zemin: temizlik sonrası ve giriş bölgesinde (yağışlı hava) kayma-düşme; müşteri kazalarının başlıca nedeni.
• Geçiş yollarını daraltan sergi ve ekipman: hem günlük dolaşım hem acil tahliye riski.
• Kırık-hasarlı cam vitrin ve yüzeyler: kesik yaralanması.

Elektrik, yangın ve acil durum

• Kaçak akım rölesi olmayan tesisat, dağınık kablolar, yüklü prizler: yangın ve çarpılma.
• Acil çıkışların içe açılması, kilitli veya önü kapalı olması: perakendede denetimlerin ilk baktığı başlıklardan; çıkışlar işaretli, aydınlatmalı ve boş olmalı.
• Yangın tüplerinin kontrolsüzlüğü ve depo için uygun söndürücü eksikliği: 6 aylık kontrol periyodu ve doğru söndürücü tipi.
• Doğalgaz kombisi/ısıtma tesisatı olan işyerlerinde gaz kaçağı: havalandırma menfezinin kapatılmaması ve periyodik baca/tesisat kontrolü.

Ergonomi ve psikososyal etkenler

• Kasada uzun süre ayakta/oturarak tekrarlı hareket: kas-iskelet rahatsızlıkları; kasiyer istasyonu ergonomisi ve ekranlı araç kuralları.
• Müşteriyle gerginlik, hırsızlık ve soygun ihtimali: özellikle akşam saatlerinde yalnız çalışan personel için davranış talimatı ve iletişim düzeni.
• Eğitim eksikliği: işe yeni başlayan personelin oryantasyonsuz sahaya çıkması.

Mağaza Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır? (5 Adım)

1. Alanları ayırın: satış alanı, kasa, depo/arka alan, mal kabul, personel odası, tuvaletler, varsa yük asansörü ve otopark.
2. Ekibi kurun: işveren/vekili + İSG hizmeti alınan uzman-hekim + çalışan temsilcisi; şube müdürü sahayı en iyi bilen kişi olarak mutlaka katılmalı.
3. Müşteri gözüyle de gezin: tehlikeleri yalnız çalışan için değil, ziyaretçiler (yaşlılar, çocuklar, bebek arabası) için de değerlendirin; mağazayı diğer sektörlerden ayıran adım budur.
4. Puanlayın ve önceliklendirin: 5x5 matriste skorlayın; acil çıkış ve elektrik gibi yüksek şiddetli kalemlere öncelik verin.
5. Önlemleri izleyin, belgeyi güncel tutun: sorumlu + termin atayın; yerleşim (planogram) değişikliği, tadilat veya kaza sonrası süre beklemeden yenileyin.

Market Risk Değerlendirmesinde Hangi Hatalar Sık Yapılır?

En sık hata, satış alanına odaklanıp depo ve mal kabul bölümünü eksik bırakmaktır; oysa devrilen koli istifi depoyu en tehlikeli bölüm hâline getirebilir. İkinci sık hata, müşteri riskinin göz ardı edilmesidir: ıslak zeminde kayma veya devrilen raf çalışan kadar müşteriyi de etkiler, bu yüzden değerlendirmede "etkilenebilecek diğer kişiler" satırı boş bırakılmamalıdır.

Üçüncü hata, zincir mağazalarda merkezden hazırlanan tek şablonun her şubeye aynen uygulanmasıdır; şubenin kendi yerleşimi ve ekipmanı işlenmezse belge denetimde yetersiz sayılır. Dördüncü hata, yerleşim (planogram) değişikliği veya tadilat sonrası belgenin güncellenmemesidir; yeni bir raf düzeni, kaçış yolunu daraltabilir ve bu durum ancak güncel bir saha turu ile fark edilebilir. Beşinci hata, önlemlerin listede kalıp uygulanmamasıdır; sorumlu ve tarih atanmayan bir önlem, çoğu zaman bir sonraki yenilemeye kadar unutulur.

Islak Zeminde Müşteri Düşmesi Sonrası Risk Değerlendirmesi Nasıl Güncellenir?

Örnek senaryo: yağmurlu bir günde giriş zemini ıslanır ve bir müşteri kayıp düşer, hafif yaralanmayla sonuçlanan bir olay yaşanır. İlk adım, olay yerinin fotoğraflanması ve varsa güvenlik kamerası kaydının saklanmasıdır; bu belgeler hem müşteri kaydına hem de güncellenecek risk değerlendirmesine eklenir.

İkinci adım, "yağışlı havada ıslak giriş zemini" satırının olasılık puanının gerçekleşmiş olayla yeniden değerlendirilmesidir. Üçüncü adım, kök nedene somut önlem bağlanmasıdır: emici paspas boyutunun büyütülmesi, uyarı levhasının görünürlüğünün artırılması ve yağışlı günlerde kurulama sıklığının yükseltilmesi gibi. Son adım, güncellenmiş belgenin tarihlenip kayda geçirilmesi ve önlemin uygulanma tarihinin izlenmesidir. Zincirli işletmede aynı giriş tasarımına sahip diğer şubelerde de önlemin uygulanıp uygulanmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.