İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği: Ekip, Süreler ve Doküman Şartları
Değerlendirmeyi kim yapar (m.6), doküman asgari neleri içerir (m.10), 2/4/6 yıl yenileme kuralı (m.12) ve yaptırımlar — madde referanslı özet
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Nedir? — Kısa Cevap
İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (RG: 29.12.2012, S: 28512); 6331 sayılı Kanun kapsamındaki tüm işyerlerinde risk değerlendirmesinin kimler tarafından, hangi aşamalarla yapılacağını, nasıl belgelendirileceğini ve ne zaman yenileneceğini düzenleyen ikincil mevzuattır. Çalışan sayısı ve tehlike sınıfı fark etmeksizin — tek çalışanı olan işyeri dâhil — her işveren risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür; hizmeti dışarıdan alması bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz (m.5).
Bu sayfa yönetmeliğin ne dediğini madde referanslarıyla özetler. Değerlendirmenin sahada adım adım nasıl yapıldığı — tehlike listeleme, puanlama, örnek tablolar — için risk değerlendirmesi nasıl yapılır rehberine bakın.
Risk Değerlendirmesini Kim Yapar? — Ekip Şartı (m.6)
Yönetmeliğin en sık gözden kaçan hükmü budur: risk değerlendirmesi tek bir uzmanın masa başında dolduracağı bir form değil, işverenin oluşturduğu bir ekibin ortak çalışmasıdır. Ekipte asgari şu kişiler bulunur:
| Ekip üyesi | Rolü |
|---|---|
| İşveren veya işveren vekili | Çalışmanın sahibi; kaynak ayırır, tedbir kararlarını onaylar. |
| İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi | Sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten profesyoneller; metodolojiyi ve teknik değerlendirmeyi taşır. |
| Çalışan temsilcileri | Çalışanların görüş ve deneyimini sürece taşır. |
| Destek elemanları | Acil durum ve saha pratiği bilgisiyle katkı verir. |
| Bütün birimleri temsil eden çalışanlar | Yürütülen işler ile mevcut/muhtemel tehlike kaynakları hakkında bilgi sahibi kişiler — her birimden en az bir temsil. |
İhtiyaç duyulduğunda ekip, dışarıdan kişi ve kuruluşlardan destek alabilir. Küçük işyerlerinde aynı kişi birden fazla rolü taşıyabilir; kritik olan, sahayı bilen çalışanların sürece fiilen katılması ve dokümanda imzalarının bulunmasıdır. Denetimde "yalnız uzman imzalı" doküman, ekip şartı yönünden eksik değerlendirilebilir.
Yönetmeliğin Öngördüğü Aşamalar
Yönetmelik, değerlendirmeyi birbirini izleyen aşamalar hâlinde tanımlar: tehlikelerin tanımlanması → risklerin belirlenmesi ve analizi → risk kontrol adımları → dokümantasyon → yenileme. Tehlike tanımlama aşamasında işyeri ortamı, kullanılan maddeler, iş ekipmanları, çalışma yöntemleri ve çalışanların durumu (gebe, genç, engelli gibi özel gruplar dâhil) birlikte ele alınır; toplanan bilgiler ışığında riskler analiz edilip derecelendirilir ve kontrol tedbirleri planlanır.
Analiz yönteminin seçimi işverene bırakılmıştır — yönetmelik Fine-Kinney veya 5x5 matris gibi belirli bir yöntemi şart koşmaz. Hangi yöntemin hangi işyerine uyduğu için yöntem seçim rehberine bakın. Risk kontrolünde ise sıralama bellidir: önce tehlikenin ortadan kaldırılması veya daha az tehlikeli olanla değiştirilmesi, ardından toplu koruma, en son kişisel koruyucu donanım.
Yönetmelik ↔ uygulama ayrımı: Bu sayfa mevzuat çerçevesini özetler. Ekip kurma, tehlike listeleme, puanlama ve tablo örnekleriyle uçtan uca uygulama için nasıl yapılır rehberi; sektörünüze hazırlanmış işlenmiş örnekler için sektörel örnek kütüphanesi doğru adrestir.
Dokümantasyon: Asgari İçerik (m.10)
Risk değerlendirmesi dokümanının asgari içeriği yönetmelikte sayılmıştır. Denetimde doküman şu başlıklar üzerinden kontrol edilir:
- İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı
- Değerlendirmeyi gerçekleştiren kişilerin isim ve unvanları (iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi için Bakanlıkça verilen belge bilgileri)
- Gerçekleştirildiği tarih ve geçerlilik tarihi
- Değerlendirme farklı bölümler için ayrı ayrı yapılmışsa her bölümün adı
- Belirlenen tehlike kaynakları ile tehlikeler ve tespit edilen riskler
- Risk analizinde kullanılan yöntem veya yöntemler
- Tespit edilen risklerin önem ve öncelik sırasını da içeren düzeltici ve önleyici kontrol tedbirleri
Biçim şartı da vardır: dokümanın sayfaları numaralandırılır, her sayfası ekipçe paraflanır, son sayfası imzalanır ve işyerinde saklanır. Doküman elektronik ortamda da hazırlanıp arşivlenebilir. Eksik künyeli ya da imzasız doküman, içeriği doğru olsa bile denetimde eksiklik olarak yazılabilir.
Yenileme Süreleri: 2/4/6 Yıl Kuralı (m.12)
| Tehlike sınıfı | Azami yenileme süresi |
|---|---|
| Çok tehlikeli | En geç 2 yılda bir |
| Tehlikeli | En geç 4 yılda bir |
| Az tehlikeli | En geç 6 yılda bir |
Bu süreler üst sınırdır. İşyerinin taşınması veya binada değişiklik, yeni teknoloji/madde/ekipman kullanımı, üretim yönteminin değişmesi, iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olayı, mevzuattaki değişiklikler ve işyeri dışından kaynaklanan yeni tehlikeler gibi durumlarda süre dolması beklenmeden değerlendirme tamamen veya kısmen yenilenir. Tetikleyicilerin tam listesi ve kısmi yenileme pratiği için yenileme rehberine bakın; işyerinizin sınıfını NACE kodu rehberinden doğrulayın.
Yaptırım: Risk Değerlendirmesi Yapılmazsa Ne Olur?
Risk değerlendirmesi yapmayan veya yaptırmayan işverene 6331 sayılı Kanun m.26 uyarınca idari para cezası uygulanır; bu kalem aykırılığın devam ettiği her ay için ayrıca yinelenen az sayıdaki kalemden biridir — yani eksiklik sürdükçe ceza birikir. Ayrıca çok tehlikeli sınıfta ve belirli işlerde risk değerlendirmesi yapılmamış olması, işin durdurulması sebebidir (6331 m.25).
Güncel tutarlar ve çalışan sayısı/tehlike sınıfına göre artırım kuralları için 2026 İSG cezaları tablosuna bakın; kendi işyeriniz için tutarı İSG ceza hesaplayıcıyla hesaplayabilirsiniz.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlı bir mevzuat özetidir; bağlayıcı çerçeve yürürlükteki yönetmelik metnidir.
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Risk değerlendirmesini kim yapar, tek kişi yapabilir mi?
Yönetmelik m.6'ya göre risk değerlendirmesi tek kişinin değil, işverenin oluşturduğu bir ekibin işidir: işveren/vekili, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, çalışan temsilcileri, destek elemanları ile işyerinin bütün birimlerini temsil eden bilgi sahibi çalışanlar. Uzman ve hekim değerlendirmeyi yürütür; ancak imzalar ve sorumluluk ekip düzeyindedir, nihai yükümlülük işverende kalır.
Risk değerlendirmesi kaç yılda bir yenilenir?
Yönetmelik m.12'ye göre azami süreler tehlike sınıfına bağlıdır: çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2, tehlikeli sınıfta en geç 4, az tehlikeli sınıfta en geç 6 yılda bir. Bunlar üst sınırdır; taşınma, yeni makine/teknoloji, iş kazası veya meslek hastalığı, mevzuat değişikliği gibi durumlarda süre dolması beklenmeden tamamen veya kısmen yenilenir — ayrıntı için yenileme rehberine bakın.
Risk değerlendirmesi dokümanında asgari neler olmalı?
Yönetmelik m.10'a göre doküman asgari şunları içerir: işyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı; değerlendirmeyi gerçekleştiren kişilerin isim ve unvanları (uzman/hekim için belge bilgileri); yapıldığı tarih ve geçerlilik tarihi; bölüm bazlı yapıldıysa bölüm adları; tespit edilen tehlike kaynakları ve tehlikeler; riskler ve kullanılan analiz yöntemi; düzeltici-önleyici kontrol tedbirleri. Sayfalar numaralandırılır, her sayfa paraflanır, son sayfa imzalanır ve işyerinde saklanır.
Risk değerlendirmesi yapılmazsa cezası nedir?
6331 sayılı Kanun m.26 uyarınca risk değerlendirmesi yapmayan veya yaptırmayan işverene idari para cezası uygulanır ve aykırılığın devam ettiği her ay için ceza ayrıca yinelenir — yani tek seferlik değil, biriken bir kalemdir. Güncel tutarlar için 2026 ceza tablosuna bakın; işyerinize göre tutarı ceza hesaplayıcıyla hesaplayabilirsiniz.
Yönetmelik belirli bir risk analizi yöntemi şart koşuyor mu?
Hayır. Yönetmelik toplama-analiz aşamalarını ve dokümantasyon asgarisini tanımlar; Fine-Kinney, 5x5 (L tipi) matris gibi belirli bir yöntemi dayatmaz. Yöntem, işyerinin büyüklüğüne ve tehlike profiline göre seçilir — karşılaştırma için yöntem seçim rehberine bakın.
Alt işveren (taşeron) çalıştıran işyerinde risk değerlendirmesini kim yapar?
Yönetmelik, bir işyerinde birden fazla işveren bulunması hâlinde her işverenin kendi çalışma alanı ve faaliyetleri için risk değerlendirmesi yapmasını, asıl işverenin ise bu çalışmaları koordine etmesini ve değerlendirmelerin birbirini etkileyecek riskleri kapsamasını öngörür. Alt işverenin değerlendirmesi asıl işverenin yükümlülüğünü, asıl işvereninki alt işverenin yükümlülüğünü kaldırmaz.
Yönetmeliğin İstediği Düzeni Tek Uygulamada Kurun
Ekip bilgileri, tarih ve geçerlilik takibi, yöntem ve tedbir kayıtları — m.10'un saydığı her başlık First İSG'de raporun içinde hazır gelir. Sektörünüze hazır, her maddesi Fine-Kinney öneri puanlı soru setleriyle değerlendirmeyi sahada tamamlar, PDF raporu dakikalar içinde alırsınız; 2/4/6 yıllık yenileme tarihleri ajandada otomatik hatırlatılır, süresi geçmiş değerlendirme sessizce unutulmaz.
Her ay ücretsiz rapor hakkıyla deneyin
Mobil uygulama: App Store · Google Play
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın — FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok — ilk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın