İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği: Ekip, Süreler ve Doküman Şartları
Değerlendirmeyi kim yapar (m.6), doküman asgari neleri içerir (m.10), 2/4/6 yıl yenileme kuralı (m.12) ve yaptırımlar (madde referanslı özet)
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Nedir? (Kısa Cevap)
İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (RG: 29.12.2012, S: 28512), 6331 sayılı Kanun kapsamındaki tüm işyerlerinde risk değerlendirmesini düzenleyen ikincil mevzuattır. Yönetmelik, değerlendirmenin kimler tarafından, hangi aşamalarla yapılacağını, nasıl belgelendirileceğini ve ne zaman yenileneceğini tanımlar. Çalışan sayısı ve tehlike sınıfı fark etmeksizin (tek çalışanı olan işyeri dâhil) her işveren risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür; hizmeti dışarıdan alması bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz (m.5).
Bu sayfa yönetmeliğin ne dediğini madde referanslarıyla özetler. Değerlendirmenin sahada adım adım nasıl yapıldığı (tehlike listeleme, puanlama, örnek tablolar) için risk değerlendirmesi nasıl yapılır rehberine bakın.
Risk Değerlendirmesini Kim Yapar? (Ekip Şartı, m.6)
Yönetmeliğin en sık gözden kaçan hükmü budur: risk değerlendirmesi tek bir uzmanın masa başında dolduracağı bir form değil, işverenin oluşturduğu bir ekibin ortak çalışmasıdır. Ekipte asgari şu kişiler bulunur:
| Ekip üyesi | Rolü |
|---|---|
| İşveren veya işveren vekili | Çalışmanın sahibi; kaynak ayırır, tedbir kararlarını onaylar. |
| İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi | Sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten profesyoneller; metodolojiyi ve teknik değerlendirmeyi taşır. |
| Çalışan temsilcileri | Çalışanların görüş ve deneyimini sürece taşır. |
| Destek elemanları | Acil durum ve saha pratiği bilgisiyle katkı verir. |
| Bütün birimleri temsil eden çalışanlar | Yürütülen işler ile mevcut/muhtemel tehlike kaynakları hakkında bilgi sahibi kişiler; her birimden en az bir temsil. |
İhtiyaç duyulduğunda ekip, dışarıdan kişi ve kuruluşlardan destek alabilir; bu destek ekip üyeliğini değil danışmanlığı ifade eder. Küçük işyerlerinde aynı kişi birden fazla rolü aynı anda taşıyabilir; kritik olan, sahayı bilen çalışanların sürece fiilen katılması ve dokümanda kendi imzalarının bulunmasıdır. Denetimde "yalnız uzman imzalı" bir doküman, ekip şartı yönünden eksik değerlendirilebilir.
Yönetmelikte Değerlendirme Süreci Hangi Aşamalardan Oluşur?
Yönetmelik, değerlendirmeyi birbirini izleyen aşamalar hâlinde tanımlar: tehlikelerin tanımlanması → risklerin belirlenmesi ve analizi → risk kontrol adımları → dokümantasyon → yenileme. Tehlike tanımlama aşamasında işyeri ortamı, kullanılan maddeler, iş ekipmanları, çalışma yöntemleri ve çalışanların durumu (gebe, genç, engelli gibi özel gruplar dâhil) birlikte ele alınır. Toplanan bilgiler ışığında riskler analiz edilip derecelendirilir ve kontrol tedbirleri buna göre planlanır.
Analiz yönteminin seçimi tamamen işverene bırakılmıştır. Yönetmelik Fine-Kinney veya 5x5 matris gibi belirli bir yöntemi şart koşmaz. Hangi yöntemin hangi işyerine uyduğu için yöntem seçim rehberine bakın. Risk kontrolünde ise sıralama bellidir: önce tehlikenin ortadan kaldırılması veya daha az tehlikeli olanla değiştirilmesi, ardından toplu koruma, en son kişisel koruyucu donanım.
Yönetmelik ↔ uygulama ayrımı: Bu sayfa mevzuat çerçevesini özetler. Ekip kurma, tehlike listeleme, puanlama ve tablo örnekleriyle uçtan uca uygulama için nasıl yapılır rehberi; sektörünüze hazırlanmış işlenmiş örnekler için sektörel örnek kütüphanesi doğru adrestir.
Dokümantasyon: Asgari İçerik (m.10)
Risk değerlendirmesi dokümanının asgari içeriği yönetmelikte sayılmıştır. Denetimde doküman şu başlıklar üzerinden kontrol edilir:
- İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı
- Değerlendirmeyi gerçekleştiren kişilerin isim ve unvanları (iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi için Bakanlıkça verilen belge bilgileri)
- Gerçekleştirildiği tarih ve geçerlilik tarihi
- Değerlendirme farklı bölümler için ayrı ayrı yapılmışsa her bölümün adı
- Belirlenen tehlike kaynakları ile tehlikeler ve tespit edilen riskler
- Risk analizinde kullanılan yöntem veya yöntemler
- Tespit edilen risklerin önem ve öncelik sırasını da içeren düzeltici ve önleyici kontrol tedbirleri
Biçim şartı da vardır: dokümanın sayfaları numaralandırılır, her sayfası ekipçe paraflanır, son sayfası imzalanır ve işyerinde saklanır. Doküman elektronik ortamda da hazırlanıp arşivlenebilir. Eksik künyeli ya da imzasız doküman, içeriği doğru olsa bile denetimde eksiklik olarak yazılabilir.
Yenileme Süreleri: 2/4/6 Yıl Kuralı (m.12)
| Tehlike sınıfı | Azami yenileme süresi |
|---|---|
| Çok tehlikeli | En geç 2 yılda bir |
| Tehlikeli | En geç 4 yılda bir |
| Az tehlikeli | En geç 6 yılda bir |
Bu süreler üst sınırdır. İşyerinin taşınması veya binada değişiklik, yeni teknoloji/madde/ekipman kullanımı ve üretim yönteminin değişmesi gibi değişiklikler süre dolması beklenmeden yenileme gerektirir. İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olayı, mevzuattaki değişiklikler ve işyeri dışından kaynaklanan yeni tehlikeler de aynı şekilde değerlendirmenin tamamen veya kısmen yenilenmesini gerektirir. Tetikleyicilerin tam listesi ve kısmi yenileme pratiği için yenileme rehberine bakın; işyerinizin sınıfını NACE kodu rehberinden doğrulayın.
Yaptırım: Risk Değerlendirmesi Yapılmazsa Ne Olur?
Risk değerlendirmesi yapmayan veya yaptırmayan işverene 6331 sayılı Kanun m.26 uyarınca idari para cezası uygulanır. Bu kalem, aykırılığın devam ettiği her ay için ayrıca yinelenen az sayıdaki kalemden biridir; yani eksiklik sürdükçe ceza birikir. Ayrıca çok tehlikeli sınıfta ve belirli işlerde risk değerlendirmesi yapılmamış olması, işin durdurulması sebebidir (6331 m.25).
Güncel tutarlar ve çalışan sayısı/tehlike sınıfına göre artırım kuralları için 2026 İSG cezaları tablosuna bakın; kendi işyeriniz için tutarı İSG ceza hesaplayıcıyla hesaplayabilirsiniz.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlı bir mevzuat özetidir; bağlayıcı çerçeve yürürlükteki yönetmelik metnidir.
Risk Değerlendirmesi Süreci Hangi Sırayla İlerler, Ne Kadar Zaman Alır?
Süreç dört aşamayı sırayla izler: ekip kurma ve saha gezisi, tehlike-risk tespiti, kontrol tedbirlerinin belirlenmesi, dokümantasyon ve imza. Aşamalar arasında geri dönüş olabilir; saha gezisinde beklenmedik bir tehlike bulunursa tespit aşamasına geri dönülür.
Sürenin kendisi hiçbir mevzuat maddesinde sabitlenmemiştir; işyerinin büyüklüğü, bölüm sayısı ve mevcut kayıtların düzeni belirleyicidir. Küçük ve tek bölümlü bir işyerinde süreç birkaç saatte tamamlanabilirken, çok bölümlü büyük bir tesiste haftalar sürebilir. Önemli olan sürenin kısalığı değil, ekibin fiilen sahayı gezip gerçek bulguları toplamasıdır.
Ekip Toplantısı Nasıl Belgelenir?
Ekip toplantısının kendisi ayrı bir tutanak gerektirmez; kanıt, değerlendirme dokümanının son sayfasındaki imzalardır. Toplantıya katılan her ekip üyesi dokümanı kendi isim ve unvanıyla ayrıca imzalar.
Büyük işyerlerinde tüm ekibin aynı anda bir araya gelmesi güç olabilir. Bu durumda değerlendirme bölüm bölüm yürütülüp her bölümün kendi temsilcisi ilgili sayfayı paraflayabilir; son imza toplantısı yine tüm ekiple yapılır. Sahaya gitmeden yalnız ofiste hazırlanan ve imzaya sonradan dolaştırılan doküman, denetimde "ekip fiilen katılmamış" şüphesi doğurabilir.
Yönetmelik Hükümlerine Aykırılık Denetimde Nasıl Tespit Edilir?
Müfettiş genellikle üç noktayı sırayla kontrol eder: doküman güncel mi, ekip imzaları eksiksiz mi, m.10'da sayılan asgari içerik tam mı.
Doküman güncel ve imzalı olsa bile içerik zayıfsa, örneğin tehlikeler genel ifadelerle geçiştirilmiş veya önlem sütunu boşsa, bu da aykırılık olarak değerlendirilebilir. Yönetmelik yalnız belgenin varlığını değil, gerçek bir değerlendirme sürecinin ürünü olmasını arar; saha ziyareti sırasında dokümanda yazılı önlemle gerçek uygulama arasında fark bulunması en sık rastlanan bulgu türüdür. Bu fark, çoğunlukla dokümanın hazırlandığı tarihten sonra sahada bir şeylerin değişmiş olmasından kaynaklanır.
50 Çalışanlı Tehlikeli Sınıf Bir İşyerinde Ekip Kimlerden Oluşur?
Elli çalışanlı, tehlikeli sınıfta bir üretim tesisini örnek alalım. Ekibin çekirdeği işveren vekili, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminden oluşur; bu üçü hemen her değerlendirmede sabittir.
Buna işyerinde 50+ çalışan olduğu için görevlendirilmiş çalışan temsilcisi, yangın ve ilkyardım destek elemanları eklenir. Tesiste üretim, bakım ve depo olmak üzere üç birim varsa, her birimden bilgi sahibi en az bir çalışan da sürece katılır; toplamda yedi-sekiz kişilik bir ekip ortaya çıkar.
Küçük bir ofiste ise aynı çerçeve iki-üç kişiye küçülebilir; yönetmelik sabit bir ekip büyüklüğü değil, işin ve işyerinin gerektirdiği bilgiye erişimi şart koşar, sayıyı değil kapsamayı önceliklendirir.
Elektronik İmzalı Doküman Denetimde Geçerli mi?
Evet. Yönetmelik dokümanın elektronik ortamda hazırlanıp arşivlenmesine izin verir; belirleyici olan biçim değil, içeriğin ve imzaların ispatlanabilir olmasıdır. Güvenli elektronik imza, mevzuat karşısında ıslak imzayla aynı hukuki değeri taşır.
Pratikte karma yürütülür: bazı işyerleri dokümanı tamamen dijital araçlarla hazırlayıp güvenli elektronik imzayla imzalar, bazıları da sayfaları yazdırıp ıslak imza sonrası tarayarak arşivler. Denetimde istenen, hangi yöntem seçilirse seçilsin dokümanın güncel, eksiksiz ve imzalı bir kopyasının ibraz edilebilmesidir; hangi biçimin seçildiği kurum içi bir tercihtir.
Risk Değerlendirmesi Yenilenmezse Eski Belge Ne Olur?
Süresi dolan risk değerlendirmesi kendiliğinden ve otomatik olarak geçersiz sayılır; ayrı bir iptal işlemi gerekmez. Eski doküman arşivde tutulmaya devam eder, ama artık yürürlükteki belge olarak sunulamaz.
Denetimde süresi geçmiş bir doküman gösterilmesi, hiç doküman gösterilmemesiyle aynı sonucu doğurur: risk değerlendirmesi yapılmamış kabul edilir ve m.26 uyarınca idari para cezası riski doğar. Yenileme, mevcut dokümanı sıfırdan yazmak anlamına gelmez; ekip aynı dokümanı gözden geçirip güncelleyebilir, değişmeyen bölümler aynen kalabilir ve yalnız değişen kısımlar yeniden yazılır.
Birden Fazla İşveren Bulunan İşyerinde Kim Sorumludur?
Aynı işyerinde birden fazla işveren varsa, örneğin ana yüklenici ve alt yükleniciler, her işveren kendi çalışma alanı ve faaliyetleri için ayrı risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır.
Asıl işveren bu çalışmaları koordine eder ve değerlendirmelerin birbirini etkileyecek riskleri de kapsamasını sağlar. Örneğin bir alt yüklenicinin kullandığı ekipman, aynı sahada çalışan başka bir yüklenicinin çalışanı için de risk oluşturabilir. Alt işverenin değerlendirmesi asıl işverenin yükümlülüğünü, asıl işvereninki alt işverenin yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; her iki taraf da kendi dokümanını ayrı tutar.
Risk Değerlendirmesi Bölüm Bölüm mü, Tüm İşyeri İçin Tek mi Yapılır?
Yönetmelik ikisine de izin verir; küçük ve tek faaliyetli işyerlerinde tek doküman yeterlidir, çok bölümlü büyük işyerlerinde bölüm bazlı değerlendirme daha yönetilebilir olur.
Bölüm bazlı yapıldığında dokümanda her bölümün adı ayrıca belirtilir; bu husus m.10'da ayrıca sayılan asgari içerik şartlarından biridir. Bölümler arası ortak alanlarda, örneğin koridor, yemekhane veya otoparkta, hangi bölümün sorumlu olduğu net değilse, bu alan için ayrı bir satır açmak, sonraki denetimde karışıklığı önler.
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa destek@firstisg.com adresine yazın, 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Risk değerlendirmesini kim yapar, tek kişi yapabilir mi?
Yönetmelik m.6'ya göre risk değerlendirmesi tek kişinin değil, işverenin oluşturduğu bir ekibin işidir: işveren/vekili, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, çalışan temsilcileri, destek elemanları ile işyerinin bütün birimlerini temsil eden bilgi sahibi çalışanlar. Uzman ve hekim değerlendirmeyi yürütür; ancak imzalar ve sorumluluk ekip düzeyindedir, nihai yükümlülük işverende kalır.
Risk değerlendirmesi kaç yılda bir yenilenir?
Yönetmelik m.12'ye göre azami süreler tehlike sınıfına bağlıdır: çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2, tehlikeli sınıfta en geç 4, az tehlikeli sınıfta en geç 6 yılda bir. Bunlar üst sınırdır; taşınma, yeni makine/teknoloji, iş kazası veya meslek hastalığı, mevzuat değişikliği gibi durumlarda süre dolması beklenmeden tamamen veya kısmen yenilenir; ayrıntı için yenileme rehberine bakın.
Risk değerlendirmesi dokümanında asgari neler olmalı?
Yönetmelik m.10'a göre doküman asgari şunları içerir: işyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı; değerlendirmeyi gerçekleştiren kişilerin isim ve unvanları (uzman/hekim için belge bilgileri); yapıldığı tarih ve geçerlilik tarihi; bölüm bazlı yapıldıysa bölüm adları; tespit edilen tehlike kaynakları ve tehlikeler; riskler ve kullanılan analiz yöntemi; düzeltici-önleyici kontrol tedbirleri. Sayfalar numaralandırılır, her sayfa paraflanır, son sayfa imzalanır ve işyerinde saklanır.
Risk değerlendirmesi yapılmazsa cezası nedir?
6331 sayılı Kanun m.26 uyarınca risk değerlendirmesi yapmayan veya yaptırmayan işverene idari para cezası uygulanır ve aykırılığın devam ettiği her ay için ceza ayrıca yinelenir: yani tek seferlik değil, biriken bir kalemdir. Güncel tutarlar için 2026 ceza tablosuna bakın; işyerinize göre tutarı ceza hesaplayıcıyla hesaplayabilirsiniz.
Alt işveren (taşeron) çalıştıran işyerinde risk değerlendirmesini kim yapar?
Yönetmelik, bir işyerinde birden fazla işveren bulunması hâlinde her işverenin kendi çalışma alanı ve faaliyetleri için risk değerlendirmesi yapmasını, asıl işverenin ise bu çalışmaları koordine etmesini ve değerlendirmelerin birbirini etkileyecek riskleri kapsamasını öngörür. Alt işverenin değerlendirmesi asıl işverenin yükümlülüğünü, asıl işvereninki alt işverenin yükümlülüğünü kaldırmaz.
Yönetmeliğin İstediği Düzeni Tek Uygulamada Kurun
Ekip bilgileri, tarih ve geçerlilik takibi, yöntem ve tedbir kayıtları: m.10'un saydığı her başlık FirstİSG'de raporun içinde hazır gelir. Sektörünüze hazır, her maddesi Fine-Kinney öneri puanlı soru setleriyle değerlendirmeyi sahada tamamlar, PDF raporu dakikalar içinde alırsınız; 2/4/6 yıllık yenileme tarihleri ajandada otomatik hatırlatılır, süresi geçmiş değerlendirme sessizce unutulmaz.
Her ay 4 ücretsiz rapor hakkıyla deneyin
Mobil uygulama: App Store · Google Play
Yönetmeliğe uygun risk değerlendirmesini dakikalar içinde hazırlayın
FirstİSG uygulamasında riski fotoğraftan tespit eder, mevzuat maddeleriyle eşleştirir ve Fine-Kinney öneri puanlı risk değerlendirmenizi her ay ücretsiz rapor hakkıyla oluşturursunuz.
Her ay ücretsiz rapor hakkı · iOS + Android
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın; FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok. İlk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın