Patlayıcı Ortam Saha Kontrol Listesi: 8 Grupta 52 Madde, Dayanaklı ve Yazdırılabilir
Patlamadan korunma dokümanının sahada uygulanıp uygulanmadığını denetlemek için: dokümantasyon, bölgeleme, ekipman, tutuşturucu kaynaklar, iş izni, eğitim, bakım ve acil durum
Bu Liste Ne İçin, Nasıl Kullanılır?
Bu liste, patlamadan korunma dokümanının (PKD) sahada karşılığının olup olmadığını denetlemek içindir. Dokümanı yeniden yazmaz; dokümanın söylediğini sahada arar. Maddeler Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik (RG: 30.04.2013, S: 28633) ve ilgili mevzuata bağlanmıştır.
Dayanak sütunu boş bırakılmış madde yoktur. "İyi uygulama" yazan satırlar mevzuatın doğrudan istediği değil, sahada sık kullanılan kontrollerdir. Her madde her işyerine uymaz; uygulanmayan madde için "Yok" seçeneği vardır.
- Sayfayı tarayıcının yazdır komutuyla (Ctrl+P) yazdırın veya PDF olarak kaydedin.
- Tura PKD'nin bölge krokisiyle çıkın; her maddeyi krokideki bölgeyle karşılaştırın.
- Ex bölgesine girerken kendi cihazınızın bölgeye uygun olduğundan emin olun.
- "Uygunsuz" işaretlenen her madde için sorumlu ve termin belirleyin, gerekiyorsa fotoğraf ekleyin.
1. Dokümantasyon
Doküman güncel, imzalı ve sahayı anlatıyor mu?
| No | Kontrol maddesi | Dayanak | Durum |
|---|---|---|---|
| 1 | Patlamadan korunma dokümanı hazırlanmış ve işveren tarafından onaylanmış mı? | m.10/1 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 2 | Doküman, işyerindeki son önemli değişiklik, genişleme veya tadilattan sonra güncellenmiş mi? | m.10/3 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 3 | Madde envanteri sahada fiilen kullanılan maddelerle aynı mı? | m.6/1-c | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 4 | Patlama riskinin değerlendirildiği bölüm ve alınacak önlemler yazılı mı? | m.10/2-a ve b | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 5 | Risk değerlendirmesindeki patlayıcı ortam satırları PKD ile çelişmiyor mu? | m.6/1, m.10/4 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 6 | Alt işveren varsa koordinasyonun amacı ve usulleri dokümanda yazılı mı? | m.8/2 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 7 | Faaliyet öncesinde patlama güvenliğinin ehil kişilerce kanıtlandığı kayıtlı mı? | Ek-2 madde 2.8 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
2. Bölgeleme ve İşaretleme
Kroki sahayla örtüşüyor ve bölge sınırları görülebiliyor mu?
| No | Kontrol maddesi | Dayanak | Durum |
|---|---|---|---|
| 8 | Patlayıcı ortam oluşabilecek yerler Ek-1'e göre bölgelere ayrılmış mı? | m.9/1-a, Ek-1 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 9 | Bölge krokisi güncel yerleşimle uyuşuyor mu (tank, makine, kapı ve menfez yerleri)? | m.10/2-c | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 10 | Tabaka ve yığın hâlindeki toz birikintisi sınıflandırmada dikkate alınmış mı? | Ek-1 notu | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 11 | Bölgeye açılan veya açılabilen bitişik alanlar değerlendirmeye alınmış mı? | m.6/2 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 12 | Bölge girişlerinde sarı üçgen Ex uyarı işareti var ve okunuyor mu? | m.9/1-c, Ek-4 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 13 | Bölge sınırı zeminde veya duvarda fiziksel olarak belli mi? | İyi uygulama | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 14 | Havalandırma, PKD'de bölge hesabına esas alınan biçimde çalışıyor mu (fan açık, menfez açık)? | m.6/1-a, Ek-2 madde 2.1 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
3. Ekipman ve Ex İşaretleri
Bölgedeki her ekipman bölgeye uygun mu ve koruması bozulmamış mı?
| No | Kontrol maddesi | Dayanak | Durum |
|---|---|---|---|
| 15 | Bölge 0 ve 20'de kategori 1, Bölge 1 ve 21'de en az kategori 2, Bölge 2 ve 22'de en az kategori 3 ekipman mı var? | Ek-3 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 16 | Gaz bölgesinde G, toz bölgesinde D işaretli ekipman mı kullanılıyor? | Ek-3 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 17 | Gaz veya toz grubu ve sıcaklık sınıfı ortamdaki maddeyi karşılıyor mu? | m.10/2-d | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 18 | Etiketler okunuyor; ekipman envanteri etiket bilgisiyle tutuluyor mu? | m.10/2-d ve e | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 19 | Belge numarası X ile biten ekipmanın özel kullanım koşulu biliniyor ve uygulanıyor mu? | Ek-2 madde 2.4 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 20 | Kablo girişleri uygun rakorla, boş girişler belgeli kör tapayla kapatılmış mı? | Ek-2 madde 2.4 ve 2.5 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 21 | Muhafazalarda sonradan açılmış delik, eksik cıvata veya hasarlı conta yok mu? | Ek-2 madde 2.5 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 22 | Mekanik ekipman (pompa, fan, karıştırıcı, konveyör) da bölgeye uygunluk açısından değerlendirilmiş mi? | m.10/2-e, Ek-3 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
4. Tutuşturucu Kaynaklar ve Statik Elektrik
Bölgede kıvılcım, alev veya sıcak yüzey üretebilecek bir şey kaldı mı?
| No | Kontrol maddesi | Dayanak | Durum |
|---|---|---|---|
| 23 | Tank, kap, boru, kazan ve iletken makine parçaları topraklanmış ve eşpotansiyel bağlı mı? | m.6/1-b, Ek-2 madde 2.3 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 24 | Tanker veya varil dolumunda topraklama pensesi kullanılıyor mu? | Ek-2 madde 2.3 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 25 | Bölgede çalışanlara statik elektriği önleyen ayakkabı ve giysi verilmiş, kullanılıyor mu? | Ek-2 madde 2.3 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 26 | Bölgeye uygun olmayan cep telefonu, el feneri, telsiz ve kişisel cihazlar kısıtlanmış mı? | m.6/1-b | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 27 | Sigara, açık alev ve sıcak yüzeyli ısıtıcılar bölgede yasak ve uygulanıyor mu? | m.5/1-b | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 28 | Kıvılcım çıkaran el aletlerinin bölgede kullanımı izinle sınırlanmış mı? | m.6/1-b, Ek-2 madde 1.2 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 29 | Toz bölgesinde ekipman üzerinde ısı atımını engelleyen toz katmanı yok mu? | Ek-1 notu, Ek-2 madde 2.5 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
Topraklama sürekliliğinin nasıl ölçüldüğü topraklama ölçümü rehberinde, yıldırımdan korunma tesisatının kontrolü paratoner kontrolü rehberinde anlatılır.
5. İş İzni ve Sıcak İş
Tehlikeli yerdeki iş, yazılı izin ve ölçümle mi başlıyor?
| No | Kontrol maddesi | Dayanak | Durum |
|---|---|---|---|
| 30 | Tehlikeli yerdeki işler için çalışma izni sistemi kurulmuş mu? | Ek-2 madde 1.2 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 31 | İzin, yetkili ve sorumlu kişi tarafından işe başlamadan önce yazılı veriliyor mu? | Ek-2 madde 1.2 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 32 | İzin formu çalışma alanının bölge sınıfını soruyor mu? | İyi uygulama | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 33 | Sıcak iş öncesinde ve süresince yanıcı gaz ölçümü yapılıp kaydediliyor mu? | m.7/1-b | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 34 | Sıcak iş öncesinde çevredeki toz ve yanıcı madde temizleniyor, yangın gözcüsü atanıyor mu? | m.5/1-a | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 35 | Yükleniciler sahaya girmeden PKD'nin ilgili bölümü ve izin kuralları kendilerine bildiriliyor mu? | m.8/2 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 36 | Tank, silo veya kapalı ekipmana girişte ayrı kapalı alan izni uygulanıyor mu? | Ek-2 madde 1.2 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
İzin formunun yapısı için iş izin sistemi rehberine, tank ve silo girişi için kapalı alanda güvenli çalışma rehberine bakın.
6. Eğitim ve Talimat
Bölgede çalışan herkes bölgeyi tanıyor ve kurala uyuyor mu?
| No | Kontrol maddesi | Dayanak | Durum |
|---|---|---|---|
| 37 | Bölgede çalışanlara patlamadan korunma konusunda yeterli ve uygun eğitim verilmiş mi? | Ek-2 madde 1.1 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 38 | PKD gerekli görüyorsa tehlikeli yerdeki iş için yazılı talimat var mı? | Ek-2 madde 1.2 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 39 | Çalışanlar krokideki bölgeleri ve kendi alanlarının sınıfını söyleyebiliyor mu? | Ek-2 madde 1.1 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 40 | Bakım ve elektrik personeli Ex ekipmanın montaj ve bakım kuralları konusunda eğitimli mi? | Ek-2 madde 1.1 ve 2.5 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 41 | Yeni ekipman veya proses sonrasında eğitim tekrarlanmış mı? | 6331 m.17/1 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
7. Bakım ve Periyodik Kontrol
Koruma zamanla bozuluyor mu, bakım sonrası kontrol ediliyor mu?
| No | Kontrol maddesi | Dayanak | Durum |
|---|---|---|---|
| 42 | Her bakım ve onarımdan sonra ekipmanın uygunluğu, bağlantı ve montaj durumu kontrol ediliyor mu? | Ek-2 madde 2.5 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 43 | Elektrik ve topraklama tesisatının periyodik kontrol raporu güncel mi? | İş Ekipmanları Yön. Ek-III Tablo-3 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 44 | Yıldırımdan korunma tesisatının periyodik kontrol raporu güncel mi? | İş Ekipmanları Yön. Ek-III Tablo-3 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 45 | Havalandırma tesisatının periyodik kontrol raporu güncel ve PKD'deki varsayımla uyumlu mu? | İş Ekipmanları Yön. Ek-III Tablo-3 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 46 | Gaz algılama dedektörlerinin kalibrasyon ve test kayıtları güncel mi? | m.10/2-d | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 47 | Ex ekipman için muayene planı var; yedek parça listesi Ex özellikleriyle tutuluyor mu? | m.10/2-d, Ek-2 madde 2.5 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 48 | Toz birikimi için kiriş ve tava seviyesini kapsayan temizlik programı uygulanıyor mu? | Ek-1 notu, m.5/1-a | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
Periyodik kontrolü kimin yapabileceği periyodik kontrolde yetkili kişiler rehberinde, elektrik tesisatının kontrolü elektrik tesisatı uygunluk kontrolü rehberinde anlatılır.
8. Uyarı, Tahliye ve Acil Durum
Bir sızıntı veya patlama anında ne olacağı belli mi?
| No | Kontrol maddesi | Dayanak | Durum |
|---|---|---|---|
| 49 | Gerekli yerlerde patlama şartları oluşmadan önce sesli veya görsel uyarı veriliyor mu? | Ek-2 madde 2.6 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 50 | PKD öngörüyorsa tahliye sistemi kurulu ve her an işler durumda mı? | Ek-2 madde 2.7 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 51 | Güç kesintisinde güvenlik sistemleri bağımsız çalışıyor; acil durdurmada biriken enerji güvenle boşaltılıyor mu? | Ek-2 madde 2.9 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
| 52 | Acil durum planı patlama senaryosunu, toplanma yerini ve D sınıfı yangın gerekiyorsa uygun söndürücüyü içeriyor mu? | 6331 m.11 | ☐ Uygun ☐ Uygunsuz ☐ Yok |
Patlama senaryosunun plana nasıl yazılacağı için acil durum planı rehberine, tatbikat için yangın tatbikatı rehberine bakın.
Uygunsuz Maddeler Nasıl Kapatılır?
Uygunsuz işaretlenen her madde bir bulgudur ve sorumlu ile termin ister. Önlem seçiminde yönetmeliğin sırası izlenir: önce patlayıcı ortamın oluşmasını önleyen, sonra tutuşmayı önleyen, en son etkileri azaltan önlem gelir (m.5/1).
- Hayati tehlike içeren bulgu: Bölgede uygunsuz ekipman çalışıyorsa veya izinsiz sıcak iş yapılıyorsa, ilgili bölümde iş tedbir alınana kadar durdurulur.
- Kalıcı önlem gerektiren bulgu: Ekipman değişimi, havalandırma düzeltmesi veya topraklama onarımı bir DÖF kaydıyla izlenir ve kapanışta doğrulanır.
- Doküman bulgusu: Kroki, envanter veya koordinasyon bölümündeki eksik PKD revizyonuyla kapatılır; değişiklik revizyon tablosuna işlenir.
Genel saha denetimi için saha denetim kontrol listesine, PKD'nin kendisini değerlendirmek için PKD hazırlama rehberine, vaka örnekleri için patlayıcı ortam senaryolarına bakın.
Patlayıcı ortam kontrol listesi hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa destek@firstisg.com adresine yazın, 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Patlayıcı ortam kontrol listesi neyi denetler?
Patlamadan korunma dokümanının sahada uygulanıp uygulanmadığını denetler. 8 grupta 52 madde vardır: dokümantasyon, bölgeleme ve işaretleme, ekipman, tutuşturucu kaynaklar ve statik elektrik, iş izni, eğitim, bakım ve periyodik kontrol, uyarı ve acil durum. Her maddenin yönetmelik dayanağı yazılıdır.
Kontrol listesi ne sıklıkla doldurulmalı?
Yönetmelik genel bir sıklık koymaz. Önlemler düzenli aralıklarla ve önemli değişikliklerden sonra gözden geçirilir (m.5/2). Uygulamada liste rutin saha turlarında, bakım duruşlarından sonra ve bölgede yeni ekipman veya yüklenici çalışmaya başladığında kullanılır.
Ex bölgesine denetime girerken nelere dikkat edilir?
Denetçinin kendisi de tutuşturucu kaynak olmamalıdır. Cep telefonu, fotoğraf makinesi ve el feneri bölgeye uygun değilse dışarıda bırakılır. Girişte bölge krokisi okunur, gerekiyorsa yanıcı gaz ölçümü alınır ve işyerinin giriş kurallarına uyulur.
Topraklama ve havalandırma ne sıklıkla kontrol edilir?
İş Ekipmanları Yönetmeliği Ek-III Tablo-3'e göre elektrik ve topraklama tesisatı, yıldırımdan korunma tesisatı ve havalandırma tesisatı, standartlarda süre belirtilmemişse yılda bir periyodik kontrole tabidir. Rapor, PKD'deki varsayımlarla karşılaştırılmalıdır.
Uygunsuz bulunan madde nasıl kapatılır?
Her uygunsuzluk sorumlu ve terminle düzeltici faaliyete bağlanır. Hayati tehlike içeren bulguda ilgili bölümde iş, tedbir alınana kadar durdurulur. Doküman eksikleri PKD revizyonuyla kapatılır. Kayıt düzeni için DÖF örneklerine bakın.
Kontrol Listesini Sahada Doldurun
Kâğıt listede kalan bulgu kapanmaz. FirstİSG uygulamasında saha turunda Ex bölgesindeki uygunsuzluğu fotoğraflar, saha raporuna dönüştürür ve sorumlu ile terminle DÖF olarak takip edersiniz. Topraklama ve havalandırma kontrol tarihleri ajandada hatırlatılır.
Kontrol listesini telefonda doldurun
FirstİSG uygulamasında Ex bölgesindeki uygunsuzluğu fotoğraftan saha raporuna dönüştürür, mevzuat maddesiyle eşleştirir ve DÖF olarak takip edersiniz.
Her ay ücretsiz rapor hakkı · iOS + Android
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın; FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok. İlk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın