Ex-proof Ekipman ve Ex İşaretlemesi: Etiket Nasıl Okunur?
Bölgeye uygun ekipman nasıl seçilir, etiketteki grup, kategori, koruma tipi, gaz grubu ve sıcaklık sınıfı ne anlatır? Sahada okunabilir bir kılavuz
Ex-proof Ekipman Nedir?
Ex-proof (patlamaya karşı korumalı) ekipman; patlayıcı ortam oluşabilecek bir bölgede kullanıldığında tutuşturucu kaynak oluşturmayacak biçimde tasarlanmış, üretilmiş ve belgelendirilmiş ekipmandır. Buradaki koruma, ekipmanın patlamaya dayanması değil, patlamayı başlatmamasıdır.
Türkiye'de bu ekipmanların piyasaya arz kuralları Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler İle İlgili Yönetmelik (2014/34/AB) ile belirlenir (RG: 30.06.2016, S: 29758). İşyeri tarafındaki yükümlülük ise Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik'tedir (RG: 30.04.2013, S: 28633). Birincisi ürünü, ikincisi işyerini düzenler; ikisi ATEX adıyla anılan aynı çerçevenin iki ayağıdır.
"Alev sızdırmaz" ile "patlamaya dayanıklı" neden karıştırılıyor?
Sahada en sık duyulan yanlış, tüm Ex ekipmanına "patlamaya dayanıklı" denmesidir. Oysa bu tanım yalnızca bir koruma tipini, Ex d'yi kısmen anlatır. Ex d muhafazası, içinde bir patlama olursa buna dayanır ve alevin dışarı çıkmasını engeller; adı bu yüzden alev sızdırmaz muhafazadır.
Diğer koruma tipleri bambaşka çalışır. Ex i ekipmanın enerjisini kıvılcım tutuşturamayacak kadar düşük tutar; ortada dayanılacak bir patlama yoktur. Ex p muhafazanın içini temiz gazla basınçlandırıp patlayıcı ortamın girmesini engeller. Yani "Ex-proof" tek bir teknoloji değil, aynı sonuca farklı yollardan varan bir aileyi anlatan şemsiye terimdir.
Pratik sonuç: "Bu ekipman exproof mu?" sorusunun tek başına anlamı yoktur. Doğru soru şudur: "Bu ekipman, bu bölgede, bu maddeyle kullanılabilir mi?" Cevap yalnızca etiketten ve belgesinden okunur.
Ekipman Grupları: Grup I, Grup II ve Grup III
Gruplandırma, ekipmanın hangi tür tehlikeli ortam için üretildiğini söyler. Burada iki farklı çerçeve vardır ve bunları karıştırmamak gerekir.
Yönetmelik (ATEX) çerçevesi iki grup kullanır. Yönetmeliğin 4. maddesine göre Grup I, madenlerin yeraltı bölümleri ile grizu veya yanıcı toz tehlikesi taşıyan yerüstü tesisleri içindir ve M1 ile M2 kategorilerini taşır. Grup II, patlayıcı ortam oluşabilecek diğer yerler içindir ve 1, 2, 3 kategorilerini taşır. Yönetmelik tozu ayrı bir grup yapmaz; Grup II içinde G (gaz, buhar, sis) ve D (toz) harfleriyle ayırır.
Standart (IEC/EN 60079) çerçevesi ise üç grup kullanır. Grup I madencilik, Grup II yüzey tesislerinde gaz, Grup III ise toz içindir. Etikette gördüğünüz IIIC gibi bir ifade bu çerçeveden gelir.
Kısacası: yönetmelik metnine atıf yaparken "Grup II, kategori 2D" doğru; standart tarafındaki toz alt gruplarından söz ederken "Grup III (IIIA/IIIB/IIIC)" doğrudur. İki çerçeveyi aynı cümlede birbirinin yerine kullanmayın.
Kategori, Bölge ve Ekipman Koruma Seviyesi (EPL) Eşleşmesi
Bu tablo sayfanın merkezidir. Bir bölgeye hangi ekipmanın girebileceği buradan okunur. Soldaki bölge, patlamadan korunma dokümanındaki sınıflandırmadan gelir; sağdaki sütunlar ekipmanın etiketinden okunur.
| Bölge | Patlayıcı ortam ne zaman mevcut? | Asgari kategori | Etikette | EPL |
|---|---|---|---|---|
| Bölge 0 (gaz) | Sürekli, uzun süreli veya sık sık | Kategori 1 | 1G | Ga |
| Bölge 1 (gaz) | Normal çalışmada ara sıra | Kategori 2 | 2G | Gb |
| Bölge 2 (gaz) | Beklenmez; oluşursa kısa süreli | Kategori 3 | 3G | Gc |
| Bölge 20 (toz) | Sürekli, uzun süreli veya sık sık | Kategori 1 | 1D | Da |
| Bölge 21 (toz) | Normal çalışmada ara sıra | Kategori 2 | 2D | Db |
| Bölge 22 (toz) | Beklenmez; oluşursa kısa süreli | Kategori 3 | 3D | Dc |
| Maden yeraltı | Grizu tehlikesi mevcut | M1 | M1 | Ma |
| Maden yeraltı | Grizu tespitinde enerji kesilir | M2 | M2 | Mb |
Yukarı doğru uyumluluk kuralı
Tablodaki kategori bir asgari şarttır. Daha yüksek korumalı ekipman daha düşük riskli bölgede kullanılabilir; tersi mümkün değildir. Yönetmeliğin EK-3'ü bunu açıkça yazar. Bölge 0 veya Bölge 20'de Kategori 1 kullanılır. Bölge 1 veya Bölge 21'de Kategori 1 veya 2, Bölge 2 veya Bölge 22'de ise Kategori 1, 2 veya 3 ekipman kullanılır.
Kategorilerin arkasındaki mantık arıza toleransıdır. Kategori 1 ekipman, birbirinden bağımsız iki arıza aynı anda oluşsa bile tutuşturucu kaynak olmayacak şekilde tasarlanır. Kategori 2 beklenen tek bir arızaya karşı güvenlidir. Kategori 3 yalnız normal işletmede güvenlidir. Madencilikte M1 patlayıcı ortam oluştuğunda bile çalışmaya devam edebilir; M2 ise ortam oluştuğunda enerjisi kesilecek şekilde kurulur.
Sık yapılan hata: "Kategori 2 ekipman aldık, her yerde kullanırız" düşüncesi. Kategori 2 ekipman Bölge 1 ve 2'de kullanılabilir ama Bölge 0'a giremez. Bölge 0 ve 20 yalnızca Kategori 1 kabul eder.
Koruma Tipleri: Ex d, Ex e, Ex i ve Diğerleri
Koruma tipi, ekipmanın tutuşturmayı hangi fiziksel yolla engellediğini söyler. Aşağıda her tipin mekanizması tek cümleyle verilmiştir; yanındaki numara, o tipin kurallarını belirleyen standardın numarasıdır.
| Kod | Adı | Mekanizması | Standart |
|---|---|---|---|
| Ex d | Alev sızdırmaz muhafaza | İçeride bir patlama olursa muhafaza buna dayanır ve alevi dışarı sızdırmaz | 60079-1 |
| Ex e | Artırılmış güvenlik | Kıvılcım ve aşırı ısınmayı doğurabilecek her ayrıntı (klemens, yalıtım, boşluk) baştan sıkılaştırılır | 60079-7 |
| Ex i | Kendinden güvenli (ia, ib, ic) | Devredeki enerji, arıza hâlinde bile tutuşturamayacak düzeyde sınırlanır | 60079-11 |
| Ex p | Basınçlandırma | Muhafazanın içi temiz gazla basınçlı tutulur, patlayıcı ortam içeri giremez | 60079-2 |
| Ex m | Kapsülleme | Tutuşturabilecek parçalar dolgu maddesiyle tamamen kapatılır | 60079-18 |
| Ex o | Sıvıya daldırma | Parçalar koruyucu bir sıvının içine daldırılarak ortamdan ayrılır | 60079-6 |
| Ex q | Toz dolgu | Muhafaza ince taneli dolgu maddesiyle doldurulur, alev ilerleyemez | 60079-5 |
| Ex n | Tip n (nC, nR) | Yalnız Bölge 2 için; normal işletmede tutuşturucu kaynak oluşmaz | 60079-15 |
| Ex t | Muhafazayla koruma (toz) | Muhafaza tozun içeri girmesini engeller ve yüzey sıcaklığını sınırlar | 60079-31 |
Bu tiplerin ortak genel gerekleri 60079-0 numaralı standartta toplanır. Koruma tipinin yanındaki küçük harf, koruma seviyesini gösterir: a en yüksek (Bölge 0/20), b orta (Bölge 1/21), c temel (Bölge 2/22). Örneğin Ex db, Bölge 1 için alev sızdırmaz muhafaza demektir.
Ex n etiketi gördüğünüzde
Tip n ailesi zaman içinde bölündü. Kıvılcım çıkarmayan nA, artırılmış güvenlik standardına Ex ec adıyla taşındı; enerji sınırlı nL ise kendinden güvenlik tarafına Ex ic olarak geçti. Standardın güncel sürümünde tip n altında yalnız nC ve nR kaldı.
Buna rağmen sahada Ex nA etiketli ekipman hâlâ görülür ve bu tek başına uygunsuzluk değildir. ATEX tarafında hâlâ nA içeren eski sürüm geçerli sayıldığı için, nA etiketli ekipmanın değiştirilmesi konusunda bağlayıcı bir son tarih ilan edilmemiştir. Yeni alımda ise Ex ec tercih edilmelidir.
Gaz Grupları ve Toz Grupları
Grup, ekipmanın hangi maddeye karşı sınandığını söyler. Gaz tarafında ölçüt, alevin bir aralıktan sızma eğilimidir; boşluk daraldıkça madde tehlikelileşir.
| Gaz grubu | Temsili madde | Toz grubu | Karşılığı |
|---|---|---|---|
| IIA | Propan | IIIA | Yanıcı uçuşan lifler ve parçacıklar |
| IIB | Etilen | IIIB | İletken olmayan toz |
| IIC | Hidrojen ve asetilen | IIIC | İletken toz |
IIC neden en zor? Hidrojen ve asetilen hem çok küçük bir aralıktan alev sızdırabilir hem de son derece düşük bir enerjiyle tutuşur. Hidrojenin tutuşması için gereken enerji, bir insanın farkına bile varmadığı statik boşalmanın çok altındadır. Bu yüzden IIC için tasarlanan muhafazalarda alev yolları daha dar ve daha uzundur.
Kapsama kuralı yukarı doğru işler. IIC işaretli ekipman IIB ve IIA gereken yerlerde de kullanılabilir; IIB işaretli ekipman IIA yerine geçer. Tersi geçerli değildir: IIA işaretli bir ekipman hidrojen bulunan bir bölgeye giremez. Aynı mantık tozda da geçerlidir; IIIC, IIIB ve IIIA gereken yerleri de karşılar.
Toz gruplarının ayrımı iletkenliktir. İletken toz (örneğin metal tozu) ekipmanın içine girdiğinde yalnız tutuşma değil, kısa devre riski de doğurur; bu yüzden IIIC en sıkı sınıftır.
Sıcaklık Sınıfları: T1 ile T6 Arası
Sıcaklık sınıfı, ekipmanın en sıcak yüzeyinin ulaşabileceği azami sıcaklığı söyler. Amaç basittir: bu sıcaklık, ortamdaki maddenin kendiliğinden tutuşma sıcaklığının altında kalmalıdır.
| Sınıf | Azami yüzey sıcaklığı | Anlamı |
|---|---|---|
| T1 | 450 °C | En geniş izin; yalnız yüksek tutuşma sıcaklıklı maddeler |
| T2 | 300 °C | |
| T3 | 200 °C | Yaygın çözücü ve akaryakıt uygulamaları |
| T4 | 135 °C | Sanayide en sık karşılaşılan sınıf |
| T5 | 100 °C | |
| T6 | 85 °C | En sıkı sınıf; düşük tutuşma sıcaklıklı maddeler |
Eşleştirme kuralı: ekipmanın sıcaklık sınıfı, ortamdaki maddenin kendiliğinden tutuşma sıcaklığından düşük olmalıdır. Örneğin tutuşma sıcaklığı 220 °C olan bir çözücü için T3 (200 °C) uygundur, T2 (300 °C) uygun değildir. Rakam büyüdükçe sınıf gevşer: T6 en sıkı, T1 en gevşek sınıftır.
Sık yapılan hata: sıcaklık sınıfını maddenin parlama noktasıyla karşılaştırmak. Parlama noktası, sıvının tutuşabilir buhar vermeye başladığı sıcaklıktır ve bölge sınıflandırmasında kullanılır. Sıcaklık sınıfının karşılaştırılacağı büyüklük ise kendiliğinden tutuşma sıcaklığıdır. İkisi karıştırıldığında seçim tamamen yanlış tarafa kayar.
Tozda gösterim farklıdır. Toz için T1-T6 kullanılmaz; azami yüzey sıcaklığı doğrudan yazılır, örneğin T135°C. Bunun sebebi, tozda sıcaklığın iki ayrı yoldan tehlike doğurmasıdır. Havada asılı toz bulutu bir sıcaklıkta tutuşur. Yüzeyde biriken toz tabakası ise çok daha düşük bir sıcaklıkta kavrulup için için yanmaya başlayabilir. Seçimde her iki değer de hesaba katılır ve daha kısıtlayıcı olan belirleyicidir.
Etiketteki sıcaklık sınıfı belirli bir ortam sıcaklığı aralığı için geçerlidir; yaygın referans aralık −20 °C ile +40 °C arasıdır. İşyeriniz bu aralığın dışındaysa (fırın çevresi, soğuk hava deposu) etikette ayrıca belirtilen ortam sıcaklığı aralığına bakın.
Ex Etiketi Satır Satır Nasıl Okunur?
Sayfanın can alıcı bölümü budur. Aşağıda tipik bir gaz ortamı etiketi ve bir toz ortamı etiketi, parça parça sökülmüştür.
ÖRNEK Ex ETİKETİ
Üretici: Örnek Elektrik Sanayi A.Ş.
Tip / Seri no: XM-400 / 2026-114532
İşaretleme: CE 0102 <Ex> II 2G Ex db IIC T4 Gb
Belge no: ABC 24 ATEX 0071X
Ortam sıcaklığı: −20 °C ≤ Ta ≤ +40 °C
| Parça | Ne anlatır? |
|---|---|
| CE | Ürünün ilgili yönetmeliklere uygunluk beyanı taşıdığını gösterir |
| 0102 | Üretim kontrol safhasına katılan bildirilmiş kuruluşun dört haneli numarası |
| <Ex> | Altıgen içindeki patlama korumasına özgü işaret; ekipmanın Ex kapsamında olduğunu söyler |
| II | Ekipman grubu: madencilik dışı yüzey tesisleri |
| 2 | Kategori 2, yani Bölge 1 (ve altındaki Bölge 2) için uygun |
| G | Gaz, buhar ve sis ortamı için (toz olsaydı D yazardı) |
| Ex db | Koruma tipi alev sızdırmaz muhafaza, koruma seviyesi b |
| IIC | Gaz grubu: hidrojen ve asetilen dâhil en zorlu grup |
| T4 | Azami yüzey sıcaklığı 135 °C |
| Gb | Ekipman koruma seviyesi: Bölge 1 karşılığı |
| 0071X | Belge numarasının sonundaki X: özel kullanım koşulu var (aşağıya bakın) |
Toz tarafındaki bir etiket şöyle görünür: CE 0102 <Ex> II 2D Ex tb IIIC T135°C Db. Okunuşu aynı sıradadır: Grup II, kategori 2, toz ortamı, muhafazayla koruma, iletken toz grubu, azami yüzey sıcaklığı 135 °C, koruma seviyesi Db (Bölge 21).
Sahada beş adımda karar verme
- Bölgeyi bilin. Patlamadan korunma dokümanındaki krokiden ekipmanın durduğu noktanın bölgesini okuyun. Bölge bilinmeden etiket okumanın anlamı yoktur.
- Kategori yeterli mi? Bölge 0 ve 20 için Kategori 1, Bölge 1 ve 21 için en az Kategori 2, Bölge 2 ve 22 için en az Kategori 3 gerekir. Daha yüksek kategori kabul edilir.
- Harf doğru mu? Gaz bölgesinde G, toz bölgesinde D olmalıdır. Hem gaz hem toz bulunan bir alanda ekipmanın her iki işaretlemeyi birden taşıması gerekir.
- Grup maddeyi karşılıyor mu? Ortamdaki maddenin gaz grubunu güvenlik bilgi formundan bulun; ekipmanın grubu ona eşit veya daha yüksek olmalıdır. Hidrojen varsa yalnız IIC geçerlidir.
- Sıcaklık sınıfı yeterli mi? Ekipmanın azami yüzey sıcaklığı, ortamdaki maddenin kendiliğinden tutuşma sıcaklığının altında olmalıdır. Ayrıca ortam sıcaklığı aralığını da kontrol edin.
Beş adımın herhangi birinde cevap "hayır" ise ekipman o bölgede kullanılamaz. Bu, tartışmaya açık bir değerlendirme değil, doğrudan bir uygunsuzluktur ve düzeltici faaliyet kaydına dönüşmelidir.
Belge Doğrulaması: X ve U Son Ekleri Ne Demek?
Etiket tek başına yetmez; arkasında bir belge vardır. Kategori 1 ve 2 ekipmanda (Grup I için M1 ve M2) üreticinin AB tip incelemesinden geçmesi ve AB tip inceleme sertifikası alması gerekir. Koruyucu sistemler için bu her hâlükârda aranır. Kategori 3 ekipmanda ise üretici iç üretim kontrolüyle yetinebilir.
Buradan önemli bir sonuç çıkar: her Ex etiketinde bildirilmiş kuruluş numarası bulunmaz. Numara, yalnız bildirilmiş kuruluşun üretim kontrol safhasına katıldığı hâllerde basılır. Kategori 3 ekipmanda ve kategori 2'nin elektriksiz kolunda numara bulunmaması normaldir; bu tek başına sahtelik göstergesi değildir.
Belge numarasının sonundaki harf
| Son ek | Anlamı | Sahada ne yapmalı? |
|---|---|---|
| X | Özel kullanım koşulu vardır. Belgenin ekinde, kurulum, kullanım veya bakıma ilişkin bağlayıcı bir şart yazılıdır | Belgeyi mutlaka temin edin ve koşulu okuyun. Koşula uyulmazsa koruma geçersizdir |
| U | Belge bir Ex bileşenine aittir, tamamlanmış ekipmana değil | Bu ürün tek başına bölgeye konulamaz. Ancak belgeli bir ekipmanın parçası olarak kullanılabilir |
Sahada çok yaygın hata: "U" son ekli bir belgeyi ekipman belgesi sanmak. U belgeli bir muhafaza veya klemens kutusu, tek başına bölgeye monte edilemez; bir bütünün içinde belgelendirilmesi gerekir. Ex bileşeni sıcaklık sınıfı da taşımaz, çünkü sıcaklık ancak bütünde belirlenir. Envanterinizde U ile biten bir belgeyle duran bağımsız bir ekipman varsa bu bir uygunsuzluktur.
Belge ile etiket eşleşiyor mu? Doğrulamanın son adımı budur. Belgedeki üretici adı, tip/model kodu ve işaretleme dizesi, ekipmanın üzerindeki etiketle birebir aynı olmalıdır. Model kodu farklıysa belge o ürüne ait değildir. Etiket okunmuyorsa, silinmişse veya sonradan yapıştırılmış görünüyorsa üreticiden yeni etiket ve güncel belge istenmelidir.
Sahada Sık Görülen Uygunsuzluklar
Aşağıdakiler denetimde en çok karşılaşılan bulgulardır. Ortak noktaları şudur: ekipman doğru seçilmiş olsa bile, kurulum veya bakım sırasında koruma bozulmuştur.
- Bölgeye uygunsuz kategori. Bölge 1'de kategori 3 ekipman. En temel ve en sık bulgu; genellikle sonradan eklenen aydınlatma veya prizde çıkar.
- Uygunsuz kablo rakoru (gland). Muhafaza Ex sertifikalı ama kablo girişi standart bir rakorla yapılmışsa koruma zincirinin en zayıf halkası oradadır. Rakorun da ekipmanın koruma tipine uygun ve belgeli olması gerekir.
- Boş bırakılmış delik. Kullanılmayan kablo girişi, belgeli bir kör tapayla kapatılmalıdır. Bant veya silikonla kapatılmış delik, muhafazayı tamamen işlevsiz bırakır.
- Eksik veya gevşek kapak cıvatası. Ex d muhafazasında kapak cıvatalarının tamamı ve doğru torkla takılı olmalıdır. Eksik tek bir cıvata alev yolunu bozar ve muhafaza alevi dışarı sızdırır. Cıvataların da belgede tarif edilen sınıfta olması gerekir.
- Sonradan delinmiş buat veya muhafaza. Yeni bir kablo geçirmek için matkapla açılan delik, sertifikayı geçersiz kılar. Bu işlem sahada onarılamaz; ekipman değiştirilmelidir.
- Bakımda değiştirilmeyen conta. Muhafaza açıldıktan sonra contanın hasarsız olduğu doğrulanmalı, gerekiyorsa üreticinin belirttiği tiple değiştirilmelidir. Yanlış conta IP koruma sınıfını düşürür ve toz tarafında Ex t korumasını bozar.
- Bölgeye sokulan kişisel cihazlar. Standart el feneri, cep telefonu, fotoğraf makinesi ve kablosuz kulaklık Ex bölgesinde tutuşturucu kaynaktır. Denetim ve ölçüm için bölgeye girilirken bu kural en çok ihlal edilen kuraldır.
- Toz birikmiş muhafaza. Ex t korumasında muhafazanın üzerinde biriken toz tabakası ısı atımını engeller ve yüzey sıcaklığını etiketteki değerin üzerine çıkarabilir. Temizlik burada bir bakım işi değil, koruma şartıdır.
- Topraklama ve eşpotansiyel eksikliği. Ekipmanın kendisi uygun olsa bile, gövde topraklaması yapılmamışsa statik elektrik birikir. Topraklama sürekliliği ölçümle doğrulanmalıdır.
Bu bulguların hiçbiri "sonra bakarız" kategorisinde değildir. Her biri, bölgede tutuşturucu kaynak bulunması anlamına gelir. Bölgede sıcak iş yapılacaksa ayrıca iş izin sistemi işletilmeli, personelin antistatik kişisel koruyucu donanımı bölge sınıfına göre seçilmelidir.
Ex-proof ekipman ve Ex işaretlemesi hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa destek@firstisg.com adresine yazın, 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
Exproof ekipman nedir?
Ex-proof (patlamaya karşı korumalı) ekipman; patlayıcı ortam oluşabilecek bir bölgede kullanıldığında tutuşturucu kaynak oluşturmayacak biçimde tasarlanmış, üretilmiş ve belgelendirilmiş ekipmandır. Koruma, ekipmanın patlamaya dayanması değil patlamayı başlatmamasıdır. Piyasaya arz kuralları Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler İle İlgili Yönetmelik (2014/34/AB) ile belirlenir (RG: 30.06.2016, S: 29758).
Zone 1 için hangi kategori ekipman gerekir?
Bölge 1 (gaz) ve Bölge 21 (toz) için en az Kategori 2 ekipman gerekir; etikette 2G veya 2D, ekipman koruma seviyesi olarak Gb veya Db görünür. Daha yüksek korumalı Kategori 1 ekipman da kullanılabilir. Yönetmeliğin EK-3'ü eşleşmeyi şöyle kurar: Bölge 0 veya 20 için Kategori 1; Bölge 1 veya 21 için Kategori 1 veya 2; Bölge 2 veya 22 için Kategori 1, 2 veya 3. Kural yukarı doğru işler, aşağı doğru değil.
Ex etiketindeki II 2G Ex db IIC T4 Gb ne anlama gelir?
Sırayla okunur: II madencilik dışı yüzey tesisi grubu, 2 kategori 2 (Bölge 1), G gaz ortamı, Ex db alev sızdırmaz muhafaza (koruma seviyesi b), IIC hidrojen ve asetilen dâhil en zorlu gaz grubu, T4 azami yüzey sıcaklığı 135 °C, Gb ekipman koruma seviyesi. Bu dizeden önce CE işareti ve varsa bildirilmiş kuruluşun dört haneli numarası bulunur.
Sıcaklık sınıfı T1 ile T6 hangi sıcaklıklara karşılık gelir?
T1 için 450 °C, T2 için 300 °C, T3 için 200 °C, T4 için 135 °C, T5 için 100 °C ve T6 için 85 °C. Rakam büyüdükçe sınıf gevşer: T6 en sıkı, T1 en gevşek sınıftır. Seçim kuralı, ekipmanın azami yüzey sıcaklığının ortamdaki maddenin kendiliğinden tutuşma sıcaklığının altında kalmasıdır. Sık yapılan hata, sıcaklık sınıfını maddenin parlama noktasıyla karşılaştırmaktır; parlama noktası bölge sınıflandırmasında kullanılır, ekipman seçiminde değil.
Ex sertifika numarasının sonundaki X ve U ne demek?
X, belgede özel kullanım koşulu bulunduğunu gösterir; kurulum, kullanım veya bakıma ilişkin bağlayıcı bir şart vardır ve belgenin eki mutlaka okunmalıdır. U ise belgenin bir Ex bileşenine ait olduğunu, tamamlanmış ekipmana ait olmadığını gösterir. U belgeli bir ürün tek başına bölgeye monte edilemez; ancak belgeli bir ekipmanın parçası olarak kullanılabilir. Ex bileşeni sıcaklık sınıfı da taşımaz.
Neden IIC en zorlu gaz grubu?
IIC grubunu hidrojen ve asetilen temsil eder. Bu gazlar hem çok dar bir aralıktan alev sızdırabilir hem de son derece düşük bir enerjiyle tutuşur; hidrojenin tutuşma enerjisi, insanın fark etmediği bir statik boşalmanın çok altındadır. Bu yüzden IIC için tasarlanan muhafazalarda alev yolları daha dar ve daha uzundur. Kapsama yukarı doğru işler: IIC işaretli ekipman IIB ve IIA gereken yerlerde de kullanılabilir, tersi geçerli değildir.
Her Ex ekipmanda bildirilmiş kuruluş numarası bulunur mu?
Hayır. Numara yalnız bildirilmiş kuruluşun üretim kontrol safhasına katıldığı hâllerde basılır. Kategori 1 ve M1 ekipmanda, ayrıca kategori 2 ile M2'nin elektrikli ve içten yanmalı motorlu kolunda numara bulunur. Kategori 3 ekipmanda ve kategori 2'nin elektriksiz kolunda numara bulunmaması normaldir; bu tek başına sahtelik göstergesi değildir. AB tip inceleme sertifikası ise kategori 1, 2, M1 ve M2 için, koruyucu sistemlerde ise her hâlükârda aranır.
Ex Ekipman Envanterini Sahada Tutun
Ex ekipmanın zayıf halkası seçim değil, takiptir: etiket silinir, bakım sonrası conta değişmez, bölgeye uygunsuz bir armatür sessizce eklenir. FirstİSG uygulamasında her ekipman envanterde kendi kartıyla durur; saha turunda uygunsuzluğu fotoğraflarsınız ve İSG için özelleştirilmiş yapay zekâ bulguyu mevzuat referansıyla rapora dönüştürür. Bulgular düzeltici faaliyet olarak takip edilir, kontrol tarihleri ajandadan hatırlatılır. Her ay ücretsiz rapor hakkınızla başlayabilirsiniz.
Ex Ekipman Envanterini Sahada Tutun
Ex ekipmanın zayıf halkası seçim değil takiptir: etiket silinir, bakım sonrası conta değişmez, bölgeye uygunsuz bir armatür sessizce eklenir. FirstİSG uygulamasında her ekipman envanterde kendi kartıyla durur, uygunsuzluk sahada fotoğraflanır ve düzeltici faaliyete dönüşür. Her ay ücretsiz rapor hakkınızla başlayabilirsiniz.
Her ay ücretsiz rapor hakkı · iOS + Android
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın; FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok. İlk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın