İş Güvenliği Talimatları: Şablon, Tebliğ Tutanağı ve Sektörel Örnekler
Talimat ile eğitimin farkı, tebliğ kaydının neden asıl belge olduğu ve depo, mutfak, inşaat için hazır talimat setleri
Şablonları hemen indirin — kayıt gerekmez. Word dosyası genel talimatı ve tebliğ tutanağını birlikte içerir (12 maddelik talimat + 12 satırlık imza tablosu). Excel dosyası depo/lojistik, mutfak/yemekhane ve inşaat/şantiye için ayrı ayrı hazır talimat setleri verir.
İş Güvenliği Talimatı Nedir, Dayanağı Ne?
İş güvenliği talimatı; bir işin, makinenin veya alanın güvenli çalışma kurallarını yazılı, kısa ve uygulanabilir biçimde çalışana bildiren belgedir. Mevzuatta "şu formatta talimat yazılacak" diyen bir hüküm yoktur; ancak talimatı zorunlu kılan iki yükümlülük vardır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (RG: 30.06.2012, S: 28339) m.16, işverene çalışanları karşılaşabilecekleri riskler ile koruyucu ve önleyici tedbirler hakkında bilgilendirme yükümlülüğü getirir. Aynı Kanun'un m.19'u ise çalışana, kendisine verilen eğitim ve talimatlar doğrultusunda hareket etme yükümlülüğü yükler. İkisi birlikte okunduğunda tablo netleşir: talimat, işverenin bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirdiğinin ve çalışanın yükümlülüğünün doğduğunun belgesidir.
Talimat ile Eğitim Aynı Şey Değil
Denetimde en çok karıştırılan ikili budur. Biri diğerinin yerine geçmez.
| İSG eğitimi | İş güvenliği talimatı | |
|---|---|---|
| Amacı | Yeterlilik kazandırmak | Davranışı işin başında yönlendirmek |
| Süre kuralı | Var — tehlike sınıfına göre asgari saat ve yenileme aralığı | Yok — iş değişince veya yeni risk doğunca güncellenir |
| Biçimi | Programlı, eğitmenli, katılım belgeli | Kısa, yazılı, sahada asılabilir/tebliğ edilebilir |
| Kanıtı | Eğitim katılım belgesi | Tebliğ tutanağı |
Eğitim sürelerinin ve yenileme aralıklarının tehlike sınıfına göre nasıl değiştiği için İSG eğitimi süreleri sayfasına, eğitim yükümlülüğünün yönetmelik çerçevesi için Çalışanların İSG Eğitimleri Yönetmeliği özetine bakın.
Asıl Belge Tebliğ Tutanağı
Sahada en sık görülen eksik: talimat hazırlanmış, dosyada duruyor, ama çalışana tebliğ edildiğine dair kayıt yok. Aranan şey talimatın yazılmış olması değil, çalışana ulaştığının ispatıdır. m.19'un çalışana yüklediği yükümlülük, talimatın tebliğ edilmiş olmasına bağlıdır — tebliğ yoksa yükümlülük de doğmaz.
Tebliğ tutanağında bulunması gerekenler:
- Talimatın adı, numarası ve yürürlük tarihi
- Çalışanın adı, görevi, tarih ve ıslak imzası
- Tebliğ edenin adı, görevi ve imzası
- Çalışanın talimatı anladığına dair beyan (okundu değil, anlaşıldı)
Kaza sonrası ne olur: tebliğ kaydı olmayan bir talimat, incelemede "çalışan bilgilendirilmişti" savunmasını desteklemez. Tersi de geçerlidir — imzalı tutanak, çalışanın talimata aykırı davrandığı durumlarda işverenin bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirdiğini gösterir. Tutanağı talimatla birlikte, aynı dosyada saklayın.
Hangi İşler İçin Ayrı Talimat Gerekir?
Genel talimat herkese tebliğ edilir; iş talimatı yalnız o işi yapana. Ayrı talimat gerektiren işler, risk değerlendirmesinde yüksek puan alan ve hatanın ölümcül sonuç doğurduğu işlerdir:
| İş / alan | Talimatta mutlaka bulunması gereken |
|---|---|
| Yüksekte çalışma | Kolektif koruma önceliği, ankraj noktası, kemer bağlama kuralı, iskele kullanım etiketi |
| Elektrik işleri | Yetki sınırı, enerjisiz çalışma, kaçak akım rölesi, kablo hasar kontrolü |
| Kaldırma ve taşıma | Yük altında durmama, işaretçi talimatı, taşıma sınırı |
| Kimyasal kullanımı | Güvenlik bilgi formu, etiketsiz kaba aktarmama, karıştırma yasağı, KKD |
| Makine bakımı | Enerji kesme ve emniyete alma (LOTO), koruyucu sökülmüşse çalıştırmama |
Sektörel setler: indirilebilir Excel dosyası depo/lojistik, mutfak/yemekhane ve inşaat/şantiye için altı maddelik hazır talimatlar içerir. Bu setleri mutlaka uyarlayın — kullanmadığınız maddeyi silin, kendi ekipmanınıza özgü kuralı ekleyin. Uyarlanmamış, işyerinde karşılığı olmayan talimat sahada uygulanmaz ve denetimde "kopyalanmış doküman" izlenimi verir. Sektörünüze özel tehlike setleri için sektörel risk değerlendirmesi örneklerine bakabilirsiniz.
Talimatlar Ne Zaman Güncellenir?
Sabit bir yenileme süresi yoktur; güncellemeyi olaylar tetikler:
- Yeni makine, ekipman veya kimyasalın işyerine girmesi
- İş akışının, vardiya düzeninin veya yerleşimin değişmesi
- Ramak kala veya iş kazası sonrası kök neden analizinden çıkan bulgu
- Denetim tespiti veya saha denetiminde görülen uygunsuzluk
Kök neden analizinin en sık ürettiği aksiyon türü, tam olarak bir talimat değişikliğidir — "prosedürde şu adım yoktu" bulgusu talimata dönüşür. Bu değişikliği sorumlu ve terminli bir DÖF olarak kapatmak, güncellemenin gerçekten yapıldığının kanıtıdır. Talimat değişince tebliğ de yenilenir: eski tutanak yeni talimatı kapsamaz.
İş güvenliği talimatları hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
İş güvenliği talimatı nedir?
Bir işin, makinenin veya alanın güvenli çalışma kurallarını yazılı, kısa ve uygulanabilir biçimde çalışana bildiren belgedir. 6331 sayılı Kanun (RG: 30.06.2012, S: 28339) m.16, işverene çalışanları karşılaşabilecekleri riskler ile koruyucu ve önleyici tedbirler hakkında bilgilendirme yükümlülüğü getirir; talimat bu bilgilendirmenin yazılı ve saha dilinde hâlidir.
İş güvenliği talimatı ile eğitim arasındaki fark nedir?
Eğitim yeterlilik kazandırır, talimat davranışı yönlendirir. Temel İSG eğitiminin süresi ve yenileme aralığı mevzuatla belirlidir (bkz. İSG eğitimi süreleri); talimatta sabit süre yoktur, iş değiştiğinde veya yeni risk doğduğunda güncellenir. İkisi birbirinin yerine geçmez: talimatı olmayan işyeri eğitim belgesiyle, eğitim kaydı olmayan işyeri talimatla savunulamaz.
Talimat tebliğ tutanağı neden gerekir?
Çünkü aranan şey talimatın yazılmış olması değil, çalışana ulaştığının ispatıdır. 6331 sayılı Kanun m.19, çalışana kendisine verilen eğitim ve talimatlar doğrultusunda hareket etme yükümlülüğü getirir; bu yükümlülüğün doğması talimatın tebliğ edilmiş olmasına bağlıdır. Tebliğ kaydı olmayan talimat, denetimde ve kaza sonrası incelemede "çalışan bilgilendirildi" savunmasını desteklemez.
Hangi işler için ayrı talimat yazılmalı?
Risk değerlendirmesinde yüksek puan alan ve hatanın ölümcül sonuç doğurduğu işler önceliklidir: yüksekte çalışma, kapalı alan, sıcak iş, elektrik, kaldırma-taşıma, kimyasal kullanımı, makine bakımı. Sektörün kendine özgü işleri de ayrı talimat gerektirir (mutfakta fritöz, depoda istifleme, şantiyede iskele). Genel talimat herkese, iş talimatı yalnız o işi yapana tebliğ edilir. Talimatın günlük hatırlatılması için işbaşı eğitimi kullanılır.
Sektörel iş güvenliği talimatı örnekleri var mı?
Evet — bu sayfada depo/lojistik, mutfak/yemekhane ve inşaat/şantiye için hazır talimat setleri, genel talimat ve tebliğ tutanağı ise Word olarak kayıt gerektirmeden indirilir. Setleri kendi işyerinize uyarlayın — kullanmadığınız maddeyi silin, kendi ekipmanınıza özgü kuralı ekleyin. Uyarlanmamış talimat sahada uygulanmaz.
Talimatlar ne sıklıkla güncellenir?
Mevzuatta talimat için sabit yenileme süresi yoktur; güncellemeyi olaylar tetikler: yeni makine veya kimyasal girmesi, iş akışının değişmesi, ramak kala veya iş kazası sonrası kök neden bulgusu, denetim tespiti. Kök neden analizinden çıkan talimat değişikliğini DÖF olarak terminleyip kapatmak, güncellemenin gerçekten yapıldığının kanıtıdır.
Tebliğ Kaydını Kaybetmemek
Talimat sisteminin zayıf halkası imza föyüdür: tutanak dolabında kalır, çalışan işten ayrılır, denetimde hangi talimatın kime tebliğ edildiği bulunamaz. FirstİSG uygulamasında talimat tebliği, eğitim katılımı ve KKD zimmeti aynı çalışan kaydında tutulur; kim neyi hangi tarihte aldı sorusu tek ekranda cevaplanır. Kaza veya denetim anında "bilgilendirildi" savunmasını belgeyle desteklersiniz.
Talimatı tebliğ edin, kaydı kaybolmasın
FirstİSG uygulamasında talimat tebliğini, eğitim katılımını ve KKD zimmetini aynı çalışan kaydında tutar; denetimde "bilgilendirildi" savunmasını belgeyle desteklersiniz.
Her ay ücretsiz rapor hakkı · iOS + Android
Soru & Yorumlar
Bu sayfadaki konuyla ilgili sorunuzu yazın — FirstİSG ekibi yanıtlıyor, onaylanan sorular herkese açık yayınlanıyor.
Henüz yorum yok — ilk soruyu siz sorun, yanıtlayalım.
Soru sorun veya yorum yazın