First ISG
Saha işiniz için mobil uygulama — ücretsiz
ISO 45001 nedir, hangi şartları getirir, belgelendirme süreci nasıl işler ve Türk İSG mevzuatından farkı nedir? Adım adım sertifikasyon ve OHSAS geçiş çerçevesi
ISO 45001; iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri için uluslararası standarttır ve bir kuruluşun İSG risklerini sistematik olarak yönettiğini, sürekli iyileştirdiğini gösteren belgelendirilebilir bir çerçeve sunar. 2018'de yayımlanarak OHSAS 18001'in yerini almıştır. Zorunlu bir yasal yükümlülük değildir; gönüllü bir yönetim sistemi standardıdır. İşletmeler bunu müşteri/ihale şartı, kurumsal itibar veya risklerini tek bir yönetim çatısında toplamak için uygular.
Türkiye'de 6331 sayılı Kanun ve yönetmelikler zaten asgari yasal İSG yükümlülüklerini belirler. ISO 45001 bunların yerine geçmez; üzerine bir yönetim sistemi katmanı ekler — politika, hedef, süreç, ölçüm ve denetimle İSG'yi kurumsallaştırır.
Standart, ISO'nun ortak üst yapısını (High-Level Structure) izler; bu sayede ISO 9001 (kalite) ve ISO 14001 (çevre) ile aynı iskelete oturur ve entegre yönetim sistemi kurmayı kolaylaştırır. Başlıca gereklilikler:
| Gereklilik | Ne beklenir |
|---|---|
| Kuruluşun bağlamı | İç/dış konuların, ilgili tarafların ve İSG yönetim sisteminin kapsamının belirlenmesi. |
| Liderlik ve katılım | Üst yönetimin sahiplenmesi, İSG politikası ve çalışanların gerçek katılımı/danışma süreçleri. |
| Planlama (risk ve fırsat) | Tehlike tanımlama, risk değerlendirmesi, yasal yükümlülüklerin belirlenmesi ve İSG hedefleri. |
| Destek | Kaynaklar, yetkinlik/eğitim, iletişim ve dokümante edilmiş bilgi yönetimi. |
| Operasyon | Operasyonel kontroller, değişiklik yönetimi, dış kaynak/tedarikçi kontrolü ve acil durum hazırlığı. |
| Performans değerlendirme | İzleme/ölçme, iç tetkik (audit) ve yönetimin gözden geçirmesi. |
| İyileştirme | Olay/uygunsuzluk yönetimi, düzeltici faaliyet (DÖF) ve sürekli iyileştirme (PUKÖ döngüsü). |
Belgelendirme yalnızca akredite belgelendirme kuruluşlarınca yapıldığında geçerli kabul edilir. Belgeyi danışmanlık yapan kuruluşun kendisinin vermemesi, bağımsızlık açısından önemlidir.
OHSAS 18001 artık geçerli bir belgelendirme standardı değildir; yerini ISO 45001 almıştır. OHSAS belgesi olan kuruluşların ISO 45001'e geçmesi gerekir. Temel farklar:
Geçiş, sıfırdan kurulum değildir: mevcut OHSAS sistemine bağlam analizi, liderlik ve risk/fırsat başlıklarının eklenmesiyle yürütülür. İç audit ve düzeltici faaliyet kayıtları geçişte de esas alınır.
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
ISO 45001, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri için uluslararası standarttır. Bir kuruluşun İSG risklerini sistematik olarak yönettiğini ve sürekli iyileştirdiğini gösteren, belgelendirilebilir bir çerçeve sunar. 2018'de yayımlanarak OHSAS 18001'in yerini almıştır.
Hayır. ISO 45001 yasal bir zorunluluk değil, gönüllü bir yönetim sistemi standardıdır. Türkiye'de 6331 sayılı Kanun ve yönetmelikler asgari yasal İSG yükümlülüklerini belirler; ISO 45001 bunların yerine geçmez, üzerine bir yönetim sistemi katmanı ekler. İşletmeler genellikle ihale/müşteri şartı veya kurumsal itibar için uygular.
Süreç genellikle şu adımları izler: boşluk analizi → sistem kurulumu (politika, prosedür, risk değerlendirmesi, hedefler) → uygulama ve kayıt → iç tetkik ve yönetim gözden geçirmesi → akredite belgelendirme kuruluşunun iki aşamalı denetimi. Uygunsuzluklar kapatıldığında belge düzenlenir.
Belge genellikle üç yıl geçerlidir. Bu süre içinde belgelendirme kuruluşu periyodik gözetim denetimleri yapar; süre sonunda yeniden belgelendirme denetimi gerekir. Gözetim denetimlerinde sistemin işletilmeye devam ettiğine dair kanıt (denetim, eğitim, olay ve DÖF kayıtları) aranır.
OHSAS 18001 artık geçerli bir belgelendirme standardı değildir; yerini ISO 45001 almıştır. ISO 45001 ortak ISO üst yapısını kullanır (ISO 9001/14001 ile entegrasyon kolay), üst yönetimin liderliğini ve çalışan katılımını güçlendirir, yalnız tehlikeyi değil kuruluş bağlamı ile fırsatları da değerlendirir. OHSAS belgeli kuruluşların ISO 45001'e geçmesi gerekir.
Hayır. ISO 45001 belgesi olması, 6331 sayılı Kanun ve yönetmeliklerdeki yükümlülükleri (risk değerlendirmesi, eğitim, uzman/hekim görevlendirme, sağlık gözetimi vb.) ortadan kaldırmaz. Standart, yasal yükümlülüklerin belirlenip izlenmesini zaten şart koşar; yani mevzuata uyumu kapsar ve üstüne yönetim disiplini ekler.
ISO 45001 denetiminin en zor kısmı belge bulundurmak değil, kanıtı düzenli üretmek ve izlenebilir tutmaktır: risk değerlendirmeleri, saha denetimleri, olay kayıtları, eğitim katılımları, DÖF takibi ve yönetim gözden geçirme tutanakları. First İSG'de bu kayıtların tamamı tarih damgalı ve aranabilir biçimde tek yerde toplanır; iç tetkik ve gözetim denetimleri öncesi kanıt setini tek tıkla hazırlarsınız. Eksikler doğrudan DÖF olarak izlenir, eğitim ve ölçüm tarihleri ajandadan hatırlatılır.