İş Kazası Sonrası Haklar: Rapor Parası, Ücret, Maluliyet ve Tazminat
Geçici iş göremezlik ödeneği kim öder, ne zaman yatar; maluliyet oranı hangi yönetmelikle belirlenir; tazminat davasında arabuluculuk zorunlu mu
İş Kazası Sonrası Süreç — Kısa Cevap
İş kazası geçiren sigortalı çalışanın üç temel mali hakkı vardır: (1) istirahatli günler için SGK'nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneği ("rapor parası"), (2) kalıcı iş gücü kaybı %10 ve üzerindeyse sürekli iş göremezlik geliri, (3) işverenin kusuru varsa maddi ve manevi tazminat. Bunlar birbirinin alternatifi değildir; şartları oluştuğunda birlikte talep edilebilir.
Bu sayfa kazanın sonrasını ele alır. Kazanın SGK'ya 3 iş günü içinde bildirilmesi ve bildirim formunun doldurulması ayrı bir yükümlülüktür — adım adım süreç için iş kazası bildirimi rehberine bakın.
İş Kazası Rapor Parası Ne Kadar, Kim Öder?
Geçici iş göremezlik ödeneğini işveren değil SGK öder (5510 sayılı Kanun m.18). İş kazasında hastalık kolundan farklı olarak prim günü şartı aranmaz ve ödenek istirahatin ilk gününden itibaren her gün için ödenir:
| Tedavi şekli | Günlük ödenek tutarı |
|---|---|
| Yatarak tedavi | Günlük kazancın yarısı (1/2) |
| Ayaktan tedavi | Günlük kazancın üçte ikisi (2/3) |
Günlük kazanç, sigortalının kazadan önceki dönem prime esas kazançlarından hesaplanır (hesap usulünün ayrıntısı mevzuat değişikliklerine tabidir — güncel SGK duyuruları esastır).
Ne Zaman Yatar?
Ödemenin ön şartı iki kaydın tamamlanmasıdır: hekim raporunun e-rapor sistemine düşmesi ve işverenin çalışmazlık bildirimini yapması. Bunlar tamamlandıktan sonra ödenek SGK tarafından anlaşmalı banka/PTT üzerinden ödenir; tutar ve ödeme durumu e-Devlet üzerinden ("4A İş Göremezlik Ödemesi" sorgusu) izlenir. Gecikmelerin en sık nedeni işverenin çalışmazlık bildirimini geç yapmasıdır.
Raporlu Günlerde Ücreti Kim Öder?
İstirahatli günlerin karşılığı kural olarak SGK ödeneğidir; işverenin bu günler için ayrıca ücret ödeme zorunluluğu yoktur. Ancak iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesinde hüküm varsa ya da işveren isterse, ödenekle ücret arasındaki farkı tamamlayabilir — uygulamada "fark tamamlama" olarak bilinir.
Maluliyet: Sürekli İş Göremezlik Geliri
Kaza kalıcı hasar bıraktıysa SGK, sigortalının meslekte kazanma gücü kayıp oranını belirler. Oran %10 ve üzerindeyse sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanır (5510 m.19). Sık sorulan "maluliyet oranı hangi yönetmelikle belirlenir?" sorusunun cevabı: Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği — oran, SGK sağlık kurullarınca bu yönetmelik ekindeki cetvellere göre tespit edilir; karara itiraz yolu (Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu) açıktır.
Gelir, kayıp oranına ve sigortalının kazancına göre hesaplanır; oran %100 ise tam gelir bağlanır. Ölümlü iş kazasında hak sahiplerine ölüm geliri bağlanır ve cenaze ödeneği ödenir.
Tazminat Davası: Arabuluculuk, Zamanaşımı, Kaçınılmazlık
- Arabuluculuk zorunlu mu? Hayır. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi/manevi tazminat davaları ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davaları, zorunlu arabuluculuk kapsamının dışındadır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3). Taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa gidebilir; dava şartı değildir.
- Zamanaşımı ("iş kazası ne zamana kadar geçerli?"): Tazminat istemleri genel kural olarak 10 yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146'daki genel süre). SGK bildirimi ve kaza tespiti için ise süreler çok daha kısadır (3 iş günü bildirimi) — hakkın "geçerliliği" ile bildirim yükümlülüğünü karıştırmayın; şüpheli durumlarda iş hukuku uzmanına danışın.
- Kusur ve kaçınılmazlık: Tazminat, bilirkişi kusur raporuna göre paylaştırılır. Hiçbir tarafın kusuru olmadan gerçekleşen ("kaçınılmaz") kazalarda Yargıtay uygulaması, zararın hakkaniyet çerçevesinde paylaştırılması yönündedir — kaçınılmazlık savunması, işverenin tüm önlemleri aldığını belgeleyebilmesine bağlıdır. Bu yüzden risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve denetim raporları davanın en kritik delilleridir.
- Formu kim doldurur? SGK iş kazası bildirim formunu işveren (vekili/görevlendirdiği kişi) e-bildirim sistemi üzerinden doldurur; kâğıt form istisnai hâllere özgüdür. Ayrıntı: iş kazası bildirimi rehberi.
İş kazası sonrası haklar hakkında sık sorulan sorular
Sorunuz burada yoksa [email protected] — 24 saat içinde yanıtlıyoruz.
İş kazası rapor parası ne kadar?
Geçici iş göremezlik ödeneği; yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayaktan tedavide üçte ikisidir (5510 sayılı Kanun m.18). İş kazasında prim günü şartı aranmaz ve ödenek istirahatin ilk gününden itibaren her gün için ödenir.
İş kazası rapor parası ne zaman yatar?
Hekim raporunun sisteme düşmesi ve işverenin çalışmazlık bildirimini yapmasından sonra SGK tarafından anlaşmalı banka/PTT kanalıyla ödenir; durum e-Devlet "İş Göremezlik Ödemesi" sorgusundan izlenir. Gecikmelerin en sık nedeni çalışmazlık bildiriminin geç yapılmasıdır.
İş kazasında raporlu günlerin ücretini kim öder?
İstirahatli günlerin karşılığı kural olarak SGK'nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneğidir; işverenin ayrıca ücret ödeme zorunluluğu yoktur. İş sözleşmesi/toplu iş sözleşmesi hükmü varsa veya işveren isterse ödenek ile ücret arasındaki farkı tamamlayabilir.
İş kazası maluliyet oranı hangi yönetmelikle belirlenir?
Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği ile — oranı SGK sağlık kurulları bu yönetmelik ekindeki cetvellere göre tespit eder. Meslekte kazanma gücü kaybı %10 ve üzerindeyse sürekli iş göremezlik geliri bağlanır; karara Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu nezdinde itiraz edilebilir.
İş kazası tazminat davasında arabuluculuk zorunlu mu?
Hayır. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi/manevi tazminat davaları ile ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır (7036 sayılı Kanun m.3). İhtiyari arabuluculuk mümkündür ama dava şartı değildir.
İş kazası tazminatı ne zamana kadar istenebilir?
Tazminat istemleri genel kural olarak 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre, kazanın SGK'ya 3 iş günü içinde bildirilmesi yükümlülüğünden tamamen ayrıdır — bildirim için iş kazası bildirimi rehberine bakın; somut olaylarda süre hesabı için iş hukuku uzmanına danışın.
Kaza Dosyanız Denetime ve Davaya Hazır Olsun
İş kazası sonrası hem SGK süreci hem olası dava, işyerinin kayıt disiplinini test eder: eğitim belgeleri, KKD zimmetleri, risk değerlendirmesi ve denetim raporları. First İSG'de bu kayıtlar tek yerde, tarih damgalı tutulur; kaza ve ramak kala kayıtlarından kök neden ve önlem takibi (DÖF) yürütülür.