Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır. Somut bir iş kazası durumunda mutlaka bir İSG uzmanı ve/veya hukuk danışmanına başvurun. Süreç karmaşık ve hukuki sonuçları olan bir süreçtir. Güncel formlar için sgk.gov.tr tercih edilmelidir.
Bu Rehberde Neler Var?
1. İş Kazasının Yasal Tanımı
5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 13. maddesine göre iş kazası, aşağıdaki hâl ve durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen veya ruhen özre uğratan olaydır:
- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada
- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle
- Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda
- Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda
- Sigortalının işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında
Bu beş durumun herhangi birinde meydana gelen olay iş kazası sayılır. Olayın meydana geliş biçimi (düşme, kesilme, yanma, trafik kazası, kalp krizi) önemli değil — yer, zaman ve iş bağlantısı belirleyici.
2. Bildirim Süresi
İş kazası meydana geldiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde işveren tarafından SGK'ya bildirilmelidir.
Ölümcül iş kazaları derhal bildirilir — bekleme yok. SGK + İş Müfettişliği + Cumhuriyet Savcılığı hepsine aynı anda.
"3 iş günü" — kaza gününden itibaren sayılır. Kaza Cumartesi olduysa pazartesi gün 1 sayılır, çarşamba son gündür.
Sorumlu Kim?
İşveren. Kanunen bildirim yükümlülüğü işverendedir. Pratikte İSG uzmanı hazırlık yapabilir ve çok büyük işyerlerinde İK departmanı takip edebilir, ancak ne uzman ne İK hukuken sorumlu — bildirimi işveren yapar veya yapması için yetkili kılar.
3. Nereye ve Nasıl Bildirilir?
3.1. SGK Elektronik Sistemi
Günümüzde bildirim yalnızca SGK'nın "e-SGK" elektronik sistemi üzerinden yapılır. Kağıt form kabul edilmez.
- SGK e-Bildirge şifresi ile giriş
- "İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim" modülü
- Form doldurulur, belgeler ek olarak yüklenir
- Bildirim numarası sistem tarafından otomatik verilir — sakla
3.2. Ölümcül/Ciddi Yaralanmada Ek Bildirim
Ölümcül veya ciddi yaralanmalı iş kazalarında SGK dışında şunlara da bildirim zorunludur:
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu: İş Kazası Elektronik Bildirim Sistemi (İKMHBS)
- Cumhuriyet Başsavcılığı: Taksirle ölüme sebebiyet soruşturması açılır
- Yerel kolluk kuvveti: Jandarma/polis — olay yeri tespiti ve tutanak
4. Gerekli Belgeler
Bildirime ek olarak şu belgeler toplanır ve saklanır (SGK istediğinde sunulur):
- İş kazası tutanağı: İşverenin, tanıkların, İSG uzmanının ortak hazırladığı olay raporu
- Tanık ifadeleri: Olayı gören kişilerin yazılı beyanları (en az 2 tanık)
- Fotoğraflar: Olay yerinin geniş açı + detay fotoğrafları. KKD'nin durumu, makinenin durumu.
- Tıbbi rapor: Hastane müdahale raporu, kaza teşhisi
- Sigorta belgeleri: Kaza geçirenin SGK kaydı, işyeri sigorta bilgisi
- Risk değerlendirmesi kopyası: Kaza tarihinde geçerli olan risk değerlendirmesi
- Eğitim kayıtları: Kaza geçiren çalışanın aldığı İSG eğitimleri
- KKD teslim tutanağı: Kaza geçirene tahsis edilen KKD, imzalı teslim kaydı
5. Adım Adım Bildirim Süreci
Gün 0 — Kaza Anı
- Derhal: İlkyardım, 112 çağrısı, hastane
- İlk saat: Olay yerini koru (fotoğraf çek, kanıtlar bozulmasın)
- İlk gün: İşveren bilgilendir, İSG uzmanı bilgilendir, tanıkların ad ve iletişimi alın
- Ölümlü ise: Polis/Jandarma arayın, Cumhuriyet Savcılığı bildirimi derhal
Gün 1 — İç Süreç
- İş kazası tutanağı hazırla (İSG uzmanı yönetir)
- Tanık ifadelerini yaz
- Fotoğraf arşivi oluştur, video varsa sakla
- Tıbbi rapor al (hastaneden)
Gün 2 — Belge Tamamlama
- Risk değerlendirmesi kopyası çıkar
- Eğitim ve KKD kayıtlarını derle
- Çalışanın SGK hizmet dökümü al
Gün 3 — SGK Bildirimi
- e-SGK'ya giriş, "İş Kazası Bildirim" formu doldur
- Tüm belgeleri yükle
- Bildirim numarasını kaydet, güvenli yerde sakla
- Teşkilat onayını bekle (genellikle 24 saat içinde)
Gün 4+ — Takip
- SGK'dan gelebilecek ek soruları yanıtla
- Risk değerlendirmesini yenilemek için 30 gün içinde aksiyon planı
- Benzer kaza olmasın diye düzeltici önlemleri tamamla
6. Bildirim Yapmamanın Cezaları
İş kazası bildirimi yapmamak/geç yapmak:
- İdari para cezası: Her bir bildirimsiz iş kazası için sabit ceza (her yıl güncellenir — 2026 için güncel rakam için SGK sayfasına bakın)
- Sigorta tazminat kaybı: Çalışanın SGK tedavi ve tazminat hakkı aksayabilir — işveren dolaylı olarak sorumlu
- Cezai sorumluluk: Ölümcül iş kazasında bildirim yapmamak, gizleme olarak değerlendirilebilir — TCK kapsamında ayrıca soruşturma
- İşverenin itibar ve denetim riski: Sonraki denetimlerde "izlenen işveren" kategorisine alınır
7. En Sık Yapılan 6 Hata
7.1. "Küçük yaralanmayı sessize alma"
Parmak kesiği, hafif yanık, bel zorlanması — bunlar da iş kazası. Çalışan "bir şey olmaz" dese bile, bildirim yapılmalı. Sonradan kronik hastalık gelişirse "neden geç bildirildi" sorusu gelir.
7.2. Olay yerini hızlı temizleme
Makineyi hemen yıkamak, kanı silmek, yerdeki malzemeyi kaldırmak — kanıt kaybı. Kazayı SGK veya Savcılık soruşturursa "delil yok" durumu işverene karşı kullanılır.
7.3. Tanıkları konuşturmama
"İşvereni mağdur etmek istemiyor" hassasiyetiyle tanıkları yazmamak. Tanık ifadeleri objektif bir şekilde alınmalı — olayın doğru anlaşılması için kritik.
7.4. Risk değerlendirmesi güncellemesi atlanır
Kaza bildirilir ama altındaki risk değerlendirmesi yenilenmez — aynı kaza 6 ay sonra tekrar olabilir. Yönetmelik gereği iş kazası yeni risk değerlendirmesini tetikler.
7.5. "İşyeri dışıydı, iş kazası değil"
Tipik yanlış: servis aracıyla işe giderken kaza. Bu iş kazası sayılır (Madde 13/e). Işverence sağlanan taşıtla iş yerine gidiş gelişte meydana gelen olaylar sayılır.
7.6. Çalışan hatası gerekçesiyle bildirmeme
"Çalışan talimat dinlemedi, kendi hatası" — Bu bildirim yükümlülüğünü kaldırmaz. Kusur değerlendirmesi SGK'nın işidir. İşveren bildirir, soruşturma kusur dağılımını belirler.
8. Örnek Bildirim Bilgileri
SGK'ya verilen bilgiler (doldurulacak temel alanlar):
Kaza geçirenin kimlik bilgileri: Ad, soyad, TC kimlik no, SGK sicil no
Kaza tarihi ve saati: GG.AA.YYYY HH:MM
Kaza yeri: İşyeri adı + bölüm + detay konum
Kaza türü: SGK kategori listesi (düşme, yanma, kesilme, trafik vs.)
Yapılan iş: Kaza anında çalışanın görevi
Olay açıklaması: Objektif anlatım — ne oldu, nasıl oldu, kim gördü
Yaralanma türü: Tıbbi teşhis (ICD-10 kodu ile)
Tedavi: Hastane bilgisi, doktor bilgisi, yatarak/ayaktan tedavi
İş günü kaybı: Tahmini (hekimin öngördüğü)
Olay yeri fotoğrafları: 3-5 fotoğraf ek
